"Təcil" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

234 bayt əlavə edildi ,  9 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (r2.7.3) (Bot redaktəsi əlavə edilir: zh-classical:加速度)
{{Klassik mexanika}}
[[Şəkil:Acceleration.svg|200px|thumb|Təcil sürət vektorunun dəyişməsidir. Qrafikdə istənilən nöqtədə vaxtdan asılı olaraq təcilin qiyməti həmin nöqtədə əyriyə çəkilmiş toxunanın tangens bucağına bərabərdir.]]
'''Təcil'''- sürət dəyişməsinin bu dəyişməyə sərf olunan zamana olan nisbətinə deyilir.BS-də ölçü vahidi 1m/san2san<big>2</big>-dır.Düzxətli hərəkətdə sürətin ancaq qiyməti dəyişir və təcil sürət istiqamətindədirsə t anindakı sürət v=v0v<sub>0</sub>+a.t düsturu ilə hesablanar və hərəkət bərabəryeyinləşən olar. Əgər təcil hərəkət sürətinin əksinədirsə sürətin qiyməti getdikcə azalır v=v0v<sub>0</sub>-a.t hərəkət bərabəryavaşıyan olur.Çevrə üzrə modulca sabit sürətli hərəkətdə təcil modulca sabit qalaraq daim bu çevrənin mərkəzinə doğru yönələr və bu səbəbdən mərkəzəqaçma təcili adlanır.
 
Təcil (adətən <math>\vec a </math>, nəzəri mexanikada isə <math>\vec w</math> kimi işarə olunur) cismin [[sürət]]inin zamana görə törəməsidir. Təcil vektorial kəmiyyət olub, cismin vahid zamanda sürət vektorunun dəyişməsi ilə xarakterizə olunur.
 
Məsələn, hava müqavimətini nəzərə alınmazsa yerə sərbəst düşən cismin sürəti 1 saniyədə təxminən 9,8 m/san artır. Bu o deməkdir ki, həmin cismin aldığı təcil 9,8 m/san²-dır.Yer səthində cisimlərin havasız fəzada düşməsi səbəst düşmə adlanır .Sərbəstdüşmə zamanı cisimlərin aldıqları təcil sərbəstdüşmə təcili adlanır. Başqa bir misal, dağa yoxuşa qalxan avtomobil yolun ortasında yanacağı qurtararsa, onda o, ağırlıq qüvvəsinin təsirindən aşağıya doğru hərəkət etməyə başlayır. Bu hərəkət sürətinin təcili həmin yoxuşun bucağının sinusunun sərbəst düşmə təcilinə hasilinə bərabər olur (sürtünmə qüvvəsi nəzərə alınmazsa).
== Sərbəstdüşmşmə ==-Yer səthində cisimlərin havasız fəzada düşməsidir.
== Sərbəstdüşmə təcili ==-sərbəstdüşmə zamanı cismin aldığı təcildir. Başqa bir misal, dağa yoxuşa qalxan avtomobil yolun ortasında yanacağı qurtararsa, onda o, ağırlıq qüvvəsinin təsirindən aşağıya doğru hərəkət etməyə başlayır. Bu hərəkət sürətinin təcili həmin yoxuşun bucağının sinusunun sərbəst düşmə təcilinə hasilinə bərabər olur (sürtünmə qüvvəsi nəzərə alınmazsa).
 
İstənilən halda təcili yaradan səbəb qüvvədir. Təcil, cismə təsir edən qüvvələrin əvəzləyicisi ilə düz cismin kütləsi ilə tərs mütənasibdir:a=F/m
[[zh-min-nan:Ka-sok-tō͘]]
[[zh-yue:加速度]]
== İstinadlar ==-M.Muquzov və b.VIII Sinif üçün dərslik səh.11.Bakı 2005.--[[İstifadəçi:Ramizhuseyn|Ramizhuseyn]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Ramizhuseyn|talk]]) 17:54, 28 oktyabr 2012 (UTC)
195

edits