"Vikipediya:Nəzakət" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Haqqinda
(E THP (müzakirə) tərəfindən edilmiş 2422770 dəyişikliyi geri qaytarıldı.)
(Haqqinda)
Azerbaycanın böyük oğlu, şeyx, serkerde, dövlet xadimi, şair ve senetin görkemli hamisi olan şah İsmayıl Sefevinin heyatının hansı tarixi hadiseler fonunda keçdiyini bilmekden ötrü hekayetimizi XIV esrin evvellerinden başlamaq lazımdır. Bu dövrde İsmayılın ulu babası şeyx Sefi ed-Din.(1252-1334) ana yurdu Erdebilde Sefeviyye adlı sufi teriqetinin esasını qoymuş ve özünü yeddinci imam Musa Kazımın varisi e'lan etmişdi.
{{Prinsip-qaralama}}
Teriqetin yarandığı dövrde onun üzvleri esasen, sünnilerden ibaret idi. Vaxt keçdikce bu teriqet sırf şie seciyyesi daşımağa başlayır, şah İsmayılın babası şeyx Müneydin vaxtından e'tibaren ise herbi emeliyyatlara qoşulur. Bundan sonra herbi uğurlarla birlikde teriqetin nüfuzu da artır. Sefevi döyüşçülerinin eqidesine göre, "öz müqeddes mürşidlerinin yolunda candan keçmek özünü bu yola hesr etmeyin en ibtidai derecesi" idi.
{{qısayol|VP:N}}
Şah İsmayılın atası şeyx heyder yuxuda ilahi emr aldıqdan sonra öz müridlerine çalmalarını on iki imamın remzi kimi on iki qırmızı sarıqdan çalmalarını meslehet görür. Ve ele bununla elaqedar olaraq, sefeviyye teriqetinin ardıcılları qızılbaşlar adlanmağa başlayır. Dar me'nada ise qızılbaşlar deyende teriqetin esasını teşkil eden türk-Azerbaycan tayfaları nezerde tutulurdu. Qızılbaşlar başlarını qırxdırır, bığ uzadır ve qırxıq başlarında kekil saxlayırdılar. Döyüşden qabaq onlar Azerbaycan dilinde dua edir ve deyirdiler: "Ey pirim, ey mürşidim, sene menim canım qurban!"
'''Qayda [[Vikipediya:Səsvermə/Nəzakət|səsvermə]] nəticəsində qəbul edilmişdir.'''
Şeyx Sefi ed-Dinin varisleri olan sefeviler şie şüarları altında hakimiyyete doğru inamla irelileyirler. Qızılbaşlardan qazi?mezheb uğrunda mücahid desteleri yaradılırdı ki, onlar da qonşuluqda yerleşen kafir torpaqlarına?ehalisi müselman olmayan ve sünniler yaşayan ölkelere hücumlar edirdiler. Sefevilerin Erdebildeki malikaneleri möhkemlenib inkişaf edir. Böyük şeyxin varisleri bütün Azerbaycanı birleşdirmek niyyetine düşürler. Lakin bu niyyetlerin gerçekleşmesi yolunda onlara qüdretli Azerbaycan dövletleri olan Qaraqoyunlu ve Ağqoyunlular manee töredirdi. Ağqoyunlu dövletinin banisi, müdrik siyasetçi ve böyük serkerde Uzun Hesen öz hakimiyyetini möhkemlendirmek namine Sefevilerle ittifaqa girmişdi. O, evvelce öz bacısı Xedice beyimi şeyx Cüneyde, sonra ise qızı, hem de Trapezund imperatorunun nevesi Martanı (Alemşahbeyimi) şeyx Heydere ere verir. Uzun Hesenin dövründe Ağqoyunlu dövleti özünün yükselişinin zirvesine çatır. Sefeviler müveqqeti olaraq Azerbaycanda hakimiyyeti ele keçirmek planlarını dayandıraraq, öz qazilerini şimala, sünnilerin yerleşdiyi erazilere gönderir.
*''Səsvermə müddəti:
Dağıstan ve Şirvan üzerine yürüşlerde şirvanşahlarla döyüşler zamanı İsmayılın babası şeyx Cüneyd ve atası şeyx Heyder helak olurlar. Son döyüşde Uzun Hesenin oğlu Sultan Yaqub Ağqoyunlu da sefevilerin möhkelenmesinden çekinereg, şirvanşah Ferrux Yasarın terefine keçir.
*''Qüvvədədir:
Şeyx Heyderin ölümünden sonra İsmayılın dayısı Ağqoyunlu Sultan Yaqub Erdebili tutaraq, bacısı Alemşahbeyimi, habele onun azyaşlı oğlanlarını? Sultan Elini, İbrahimi, İsmayılı esir alır. Bu zaman İsmayılın hele iki yaşı da (o, 1487-ci il 17 iyulda Erdebilde doğulmuşdu) tamam olmamışdı. Sultan Yaqubun 1490-cı ilde hakimiyyete gelen oğlu Baysunqur heç bir il keçmemiş öz emisi oğlu Ağqoyunlu Rüstem padşah terefinden devrilir. Şirvanşah Ferrux Yasarın qızına evlenmiş Baysunqur kömek üçün qaynatasına müraciet edir.
Rüstem padşah şeyx Heyderin oğlanlarını azad edir ve onlardan en böyüyü olal Sultan Eliden Baysunqura qarşı mübarizesinde kömek isteyir. O, Erdebili yeniden Sultan Eliye qaytarır. Sultan Eli burada Sefeviyye teriqetinin şeyxi vezifesini icra etmeye başlayır. O, özünün qacar, qaramanlı ve şamlı tayfalarından olan müridleri ile birlikde Baysunqurla mübarizede Rüstem padşahın emirleri terefinde vuruşur.
 
Orta esrler müellifinin yazdığı kimi, "Sultan Eli bu döyüşlerde merdlik ve hüner mö'cüzeleri gösterir. Onun bu cür'et ve merdliyinden qorxuya düşen Rüstem bey bütün fikrini-zikrini onu aradan götürmeye yöneldir, Ayda Sultan Qacar ve Hüseyn bey Aşxanini Sultan Eli ve qardaşlarını tutmaq üçün Erdebile gönderir. Sultan Eli onların qoşunları ile döyüşe girir ve ölüm badesini içmeli olur." 1495-ci ilde Şemasi adlanan yerde baş veren döyüşde 4 min Ağqoyunlu döyüşçüsüne qarşı cemisi 700 qızılbaş vuruşmuşdu. Ölümünden az evvel Sultan Eli qardaşı İsmayılı teriqetin şeyxi vezifesinde özünün varisi e'lan edir. E"tibarlı qızılbaşların kömeyi sayesinde 7 yaşlı İsmayıl gizlene bilir. Onu evvelce ele Erdebilde gizledirler. Bir qeder sonra şeherde şeyx Heyderin oğlanlarını tapmaq üçün ciddi axtarışlar başlandıqda onu Reşte, oradan da Gilan hakimi Kerkiye Mirze Elinin sarayına aparırlar. İsmayıl teqriben 6 il burada qalaraq, tanınmış emir ve alimlerin rehberliyi altında özünün dini, dünyevi ve herbi te'limlerini davam etdirir.
'''Vikipediyada nəzakət''' — Vikipediyada istifadəçilərin əməl etməli olduğu qaydalar toplusudur və onlar nəzakətsizlik (kobudluq) hallarının qarşısını almağa yönəlib. Nəzakətsizlik dedikdə vikipediyaçı “şəxsiyyəti hədəfə alan, münaqişə və stress mühiti yaradan davranış” başa düşməlidir. Ona görə də əsl vikipediyaçı digər vikipediyaçı ilə nəzakətlə davranmalıdır.
İsmayılın 13 yaşı olanda o, artıq müsteqil şekilde siyasi ve dini fealiyyete başlayır. 1499-cu ilin avqustunda İsmayıl "padşahlıq ümidi ile" Gilanı terk edir. O, qışı öz desteleri ile birlikde Astarada keçirir. Yaz ağzı Çuxursedden (Yerevan etrafı) keçerek, Erzincana yollanır. Bütün yol boyu yerli sufiler onun destesine qoşulur ve Erzincanda baxış keçirilerken me'lum olur ki, artıq onun bayrağı altına 7 min süvari yığışıb. Qızılbaş serkerdelerinin müşaviresinde qerara alınır ki, cavan şeyxin ilk yürüşü Şirvan üzerine olmalıdır. 1500-cü ilin sonlarında İsmayıl Kürü keçerek, bütün Şirvanda heç bir müqavimet görmeden Şamaxıya girir. Şirvanşah Ferrux Yasar 20 minlik süvari ve 6 minlik piyada qoşunu ile Gülüstan qalası yaxınlığında Cebeni adlanan yer-de İsmayıla qarşı döyüşe girir. İsmayılın ordusunun başında ona yaxın olan qızılbaş tayfalarının en e'tibarlı ve iste'dadlı serkerdeleri dururdu. Bunların çoxusu İsmayıl uşaq iken onun Erdebilden çıxarılmasında iştirak etmiş ve ondan ömrünün axırına qeder ayrılmamışdılar. Onların iştirakı olmadan dövlet işlerinin heç birisi hell olunmurdu. Tarixi edebiyyatda onlar "dövletin sütunları" adlandırırılır. hemin "sütunlar" arasında Piri bey Qacar, Abdin bey Tavaçı Şamlı, Hüseyn bey Lele Şamlı, Mehemmed bey Ustaclı, Ehmed bey Sufioğlu Ustaclı, Bayram bey Qaramanlı, Qılıc bey Qaramanlı, Qaraca İlyas Bayburtlu, İlyas bey Bayburtlu, İlyas bey Xunuslu, Soltanşah bey Efşar, Dane bey Efşar, Xelil bey Möhrdar Efşar, Hüseyn bey süfreçi Efşar, Piri bey pervaneçi Efşar, Lele Mehemmed Tekeli, Bekir bey Cakirli, Salman bey Xazin Zülqederli de vardı ki, onlar da Cebeni yaxınlığındakı döyüşde iştirak etmişdiler. Şirvanlılar sayca çoxluq teşkil etseler de meğlubiyyete uğrayırlar, Ferrux Yasarın özü ise helak olur. Şirvan qoşunundan qalanlar "Gülüstan" qalasında gizlenirler.
 
Nəzakət prinsipi [[Vikipediya:Neytrallıq|Neytral nəzər nöqtəsi]] prinsipindən sonra Vikipediyanın ən mühüm prinsiplərindəndir. Neytral mövqedən çıxış etməyən istifadəçinin hərəkəti nəzakətsizlik kimi təsnif oluna bilər.
 
==Hansı əməllərə görə istifadəçi bloklana bilər==
 
# Kobudluq.
# Şəxsiyyətə yönəlmiş təhqirlər.
# Hökmlü, ədalı tonda digər istifadəçilərə göstərişlər vermək.
# Zəif biliklərinə və təcrübəsizliklərinə görə hansısa istifadəçiləri ələ salmaq.
#"Özünüzə götürməyin, ...", "Kobudluq olmasın, ...", "Sizi təhqir etmək istəmirəm, amma deməliyəm ki, ..." formasında başlayan müraciətlər.
# Yalan danışmaq və ya kimisə aldatmaq.
# Əsassız ittihamlar.
# İstifadəçilərə məhəl qoymamaq ("görməmişəm, eşitməmişəm").
# İstifadəçilərə dini, irqi, milli, cinsi, cinsi təmayül xüsusiyyətlərinə görə şəxsi hücumlar (ad hominem).
# İstehza, rişxənd, acılama, sancma, sataşma.
# Qeyri-etik ifadələr işlətmək.
# Başqalarının şəxsi istifadəçi səhifələrin müdaxilə etmək.
# Digər istifadəçilərin mesajlarına düzəlişlər etmək (niyyətindən asılı olmadan).
# İstifadəçilərə təhqiramiz adlar vermək və ya onları əsassız olaraq vandal adlandırmaq.
 
== Nəzakət qaydalarının pozulması hansı fəsadlar yarada bilər ==
* İstifadəçidə Vikipediyada fəaliyyətinin dayandırmasına, Vikipediyadan küsməsinə;
* İstifadəçidə məqalələrin redaktə edilməsinə olan həvəsin azalmasına;
* İstifadəçidə Vikipediyaya inamın azalmasına;
* Digər istifadəçilərdə əsəb gərginliyinə, lazımsız mübahisələrə;
* Qarşı tərəfin müdafiə mövqeyi tutmaqla, təhqirə keçməyə, kobud və aqressiv cavab qaytarmağa;
* Ümumi konsesusun əldə edilməməsinə;
* Vikipediya istifadəçiləri arasında küskünlük, bəzən isə nifrətin yaranmasına;
* Gələcəkdə müxtəlif mübahisələrə zəmin yaradılmasına;
* Vikipediyada digər istifadəçilər arasında narahatlığa;
* İstifadəçilər arasında düşmənçilik əhval-ruhiyəsinin yaranmasına.
 
== Nəzakətsiz, qeyri-etik fəaliyyətin qarşısını almaq üçün ==
* Redaktələr müharibəsinin, münaqişələrin sonu görünmürsə, onların qarşısı idarəçilər və digər fəal istifadəçilər tərəfindən alınmalıdır;
* İstifadəçilər arasında mübahisələrin dərinləşməsinə yol verilməməlidir;
* Konsensus əldə edilmədikdə apponentlər arasında mübahisələrə fasilə verilməsi təklif edilməlidir (fasilə hər iki tərəfə təklif olunmalıdır);
* Kobudluğa kobudluq, təhqirə təhqirlə cavab verməyənlər Vikicəmiyyət tərəfindən dəstəklənməlidir;
* Kobudluq edən istifadəçi Vikicəmiyyətin qınağına hədəf olmalıdır;
* Münaqişənin yaranma səbəbi araşdırılmalı, lazım gələrsə buna səbəb olan məqalə idarəçi tərəfindən mühafizə edilməlidir;
* Konsensus əldə edilmədikdə idarəçilər tərəfindən hər iki tərəfə mübahisə yaradan bu tip mövzulu məqalələrdə redaktə edilməsinə müəyyən müddətə qadağa qoyula bilər.
 
== Nəzakətsiz, qeyri-etik rəftara məruz qalan istifadəçi nə etməlidir ==
* Kobudluğa kobudluqla, təhqirlə cavab verməyin;
* Münaqişəni dərinləşdirməyin, səbrli olun;
* Sizə qarşı kobudlu, təhqir edildikdə [[Vikipediya:İdarəçilərə müraciət|İdarəçilərə müraciət edin]] və vəziyyəti izah edin;
* Təhqirə cavab vermək məcburuyyətindəsinizsə bunu bacardıqca yumuşaq və təmkinlə edin;
* Vikicəmiyyətin sizin mübahisənizi izlədiyini unutmayın, onun rəğbətini qazanmağa çalışın (kobud və nəzakətsiz istifadəçiyə heç kim rəğbət bəsləməz);
* Mübahisəni daha korrekt stilə yönəldin;
* Münaqişə "zonasından" müvəqqəti ayrılın, fəaliyyətinizi Vikipediyanın digər məqalələrinə, layihələrinə yönəldin;
* Mübahisələrinizdə "Təşəkkür edirəm", "Hörmətlə", "Üzr istəyirəm", "Zəhmət olmasa", "Sizin fəaliyyətinizi qiymətləndirirəm" və s. bu kimi ifadələrdən istifadə etməyə çalışın;
* İstifadəçiyə qarşı olan şəxsi xoşagəlməz münasizətinizi büruzə verməməyə çalışın.
 
== Həmçinin bax ==
* [[Vikipediya:Etiket]]
* [[Vikipediya:Təhqir, təhdid və aqressiyaya yol verilməməlidir]]
 
{{Ərəblə|Vikipediya:نزاکت}}
 
{{Vikipediya qaydaları}}
 
[[Kateqoriya: Vikipediya:Qaydalar]]
 
[[af:Wikipedia:Beleefdheid]]
[[ar:ويكيبيديا:أدب]]
[[as:Wikipedia:শিষ্টাচাৰ]]
[[be:Вікіпедыя:Этычныя паводзіны]]
[[be-x-old:Вікіпэдыя:Ветлівасьць]]
[[bg:Уикипедия:Цивилизованост]]
[[bn:উইকিপিডিয়া:ভদ্রতা]]
[[cs:Wikipedie:Zdvořilost]]
[[cy:Wicipedia:Cwrteisi]]
[[en:Wikipedia:Civility]]
[[es:Wikipedia:Civismo]]
[[fa:ویکی‌پدیا:نزاکت]]
[[fi:Wikipedia:Kohteliaisuus]]
[[fr:Wikipédia:Esprit de non-violence]]
[[hu:Wikipédia:Civilizált viselkedés]]
[[id:Wikipedia:Kesopanan]]
[[is:Wikipedia:Kurteisi]]
[[ja:Wikipedia:礼儀を忘れない]]
[[kk:Уикипедия:Сыпайылық]]
[[mk:Википедија:Пристојност]]
[[ml:വിക്കിപീഡിയ:മര്യാദകൾ]]
[[ms:Wikipedia:Kesopanan]]
[[nl:Wikipedia:Hoffelijkheid]]
[[pt:Wikipédia:Civilidade]]
[[ro:Wikipedia:Modul civilizat]]
[[ru:Википедия:Этичное поведение]]
[[simple:Wikipedia:Be kind]]
[[sk:Wikipédia:Zdvorilosť]]
[[sr:Википедија:Учтивост]]
[[th:วิกิพีเดีย:ประพฤติเยี่ยงอารยชน]]
[[tr:Vikipedi:Nezaket]]
[[vi:Wikipedia:Thái độ văn minh]]
[[yi:װיקיפּעדיע:ציוויליטעט]]
[[zh:Wikipedia:文明]]
Anonim istifadəçi