"Beynəlxalq vahidlər sistemi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

2.254 bayt əlavə edildi ,  9 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (Bot: Migrating 107 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q12457 (translate me))
Redaktənin izahı yoxdur
 
Sİ gündəlik həyatımızda eləcə də, elm və texnikanın demək olar ki bütün sahələrində istifadə olunan ən geniş yayılmış vahidlər sistemidir. Məsələn Sİ-də kütlə vahidi — kiloqram (kq), uzunluq vahidi isə metrdir (m).
 
==Əsas vahidlər==
{{vikiləşdirmək}}
Beynəlxalq vahidlər sistemində əsas vahidlərin sayı yeddidir və bunlardır:
#'''uzunluq vahidi- metr(m)''' - platin-iridium xəlitəsindən hazırlanmış tircik üzərinə çəkilmiş iki cizgi arasındakı məsafədir. 1799-cu ildə Fransada hazırlanmış bu etalon Paris şəhəri yaxınlığındakı Sevr şəhərində saxlanılır. 1983-cü ildən Beynəlxalq razılaşmaya görə'''metr''' - işığın vakuumda 1/299792458 saniyədə yayıldığı məsafə kimi müəyyənləşdirilir.
#'''zaman vahidi-saniyə(san)''' - sezium-133 atomunun şüalanma periodunun 9192631770 mislinə bərabər zamandır.
#'''kütlə vahidi-kiloqram(kq)''' - platin-iridium xəlitəsindən hazırlanmış silindirşəkilli etalonun kütləsidir.
#'''maddə miqdarı-mol(mol)''' - kütləsi 0,012 kqolan karbondakı atomların sayı qədər molekullardan və ya atomlardan təşkil olunmuş maddə miqdarıdır.
#'''temperatur vahidi kelvin-(K)''' - 1954-cü ilə qədər "mütləq dərəcənin" qiyməti suyun qaynama və buzun ərimə temperaturları fərqinin 1/100-i qəbul olunurdu. Termometrin ilk başlanğıc nöqtəsi mütləq sıfır, ikinci əsas nöqtəsi isə suyun üçlük nöqtəsi (273,16K) qəbul olunan Kelvin şkalasından istifadə olunur. Kelvin T və selsi t şkalaları arasındakı əlaqə: T=t+273, 15 və ya hesablamaları sadələşdirmək üçün T=t+273 kimidir. Kelvin şkalasının ΔT=1K,Selsi şkalasının Δt=1°C-ə bərabərdir.
#'''cərəyan şiddəti vahidi-amper(A)''' - elə cərəyanın şiddətidir ki, bu cərəyan vakuumda bir-birindən 1m məsafədə və bir-birinə paralel yerləşmiş sonsuz uzun naqillərdən keçdikdə onların hər bir metr uzunluqları arasında 2·10<sup>-7</sup>Nqarşılıql təsir yaransın.
#'''işıq şiddəti vahidi-kandela(kd)''' - götürülür.
 
Beynəlxalq vahidlər sistemində (BS) əlavə vahidlərin sayı ikidir:
#'''müstəvi bucaq vahidi-radian(rad)''' - qövsünün uzunluğu radiusa bərabər olan bucaqdır.
#'''cisim bucağı vahidi steradian(strad)'''
 
Qalan bütün kəmiyyətlərin vahidləri '''törəmə vahidlər''' adlanır.
 
==Mənbə==
*M.Murquzov, S.Abdullayev və başqaları. "Fizika" (X sinif). Bakı. 2005.
 
{{BS}}
175.987

edits