"Ümumi yuxu arteriyası" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

8 bayt əlavə edildi ,  8 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
DorlandsSuf = 12153659 |
}}
 
'''Ümumi yuxu arteriyası''' ({{lang-la|arteria carotis communis}}; ''carotis'' {{lang-la|caroo}} sözündən götürülmüşdür mənası "yuxuya salır" deməkdir.) başə qanla təchiz edən "şah" damar. [[Avstriya]] [[anatom]]u [[Yozef Hirtl]] ümumi yuxu arteriyasını "baş arteriyası" adlandırmışdır. Ümumi yuxu arteriyası sağ tərəfdən [[bazu-baş kötüyü]]ndən və sol tərəfdə [[aorta qövsü]]ndən başlayaraq [[nəfəs borusu]] ilə [[qida borusu]]nun yan tərəfləri ilə yuxarı doğru gedir və [[qalxanabənzər qığırdaq|qalxanabənzər qığırdağın]] yuxarı kənarı bərabərində iki uc şaxəyə bölünür. Ümumi yuxu arteriyasının zan şaxələri yoxdur.
 
== Şaxələri ==
 
# {{lang-la|arteria carotis externa}} — [[xarici yuxu arteriyası]]
# {{lang-la|arteria carotis interna}} — [[daxili yuxu arteriyası]]
 
{{Arterial sistem}}
== Ümumi məlumat ==
Ümumi yuxu arteriyaları (sağ və sol) müxtəlif mənbələrdən başladıqları üçün sol tərəfdəki sağ tərəfdəkindən təxminən 2-3 sm uzundur. Bunlar başlanan uclarında bir-birinə yaxındırlar, yuxarı getdikcə əksinə bir-birilərindən uzaqlaşıb [[nəfəs borusu]] və [[qırtlaq]] vasitəsilə ayrılırlar və bu nahiyədə boyun üzvləri çox qabağa çıxdıqları üçün dərində yerləşirlər.Sol ümumi yuxu arteriyasının başlanan ucu sağ tərəfdəkindən orta xəttə yaxındır və [[aorta qövsü]]ndən başlandığı üçün [[döş sümüyü]]ndən uzaqdır. Onların aşağı hissələri qabaq tərəfdən [[döş-körpücük-məməyəbənzər əzələ|döş-körpücük-məməyəbənzər]] və [[döş-qalxanabənzər əzələ|döş-qalxanabənzər əzələlər]] ilə əhatə olunmuşdur. Ümumi yuxu arteriyası dəri üzərində [[döş-körpücük oynağı]]ndan məməyəbənzər şıxıntı ilə çənə şaxəsinin dal kənarı arasında olan məsafənin ortasına kimi çəkilən cizgi üzrə proyeksiya olunur və nəbzi həmin cizgi üzərində təyin edilir. Ümumi yuxu arteriyasının xarici və daxili arteriyalara bölünən yerində iki törəmə vardır: yuxu cibi və yuxu yumağı.
== Yuxu cibi ==
 
Yuxu cibi — {{lang-la|sinus caroticus}} daxili yuxu arteriyasının başlanan yerində olan bir genişlikdir. Onun əzələ qişası nazik, xarici qişası qalın və elastiki liflər ilə zəngindir. Xarici qişada xüsusi sinir ucları – reseptorlar vardır ki, onu karotid refleksogen məntəqə adlandırırlar. Yuxu cibinin divarlarının qıcıqlandırılması refleks hadisələri törədir:
# ürəyin işi yavaşıyır;
Buna oxşar törəmə [[aorta qövsü]] divarında da təsadüf edilir.
== Yuxu yumağı ==
 
Yuxu yumağı — {{lang-la|glomus caroticuni}} uzunluğu 5 mm və eni 3mm çəhrayı rəngli törəmə olub, ümumi yuxu arteriyanın haçalanan yerində yerləşir və bir neçə paycıqdan ibarətdir. Bu yumaq simpatik sinir sisteminə aiddir. Bəzi məlumatlara görə qanın kimyəvi və qaz tərkibinin dəyişməsinə müvafiq olaraq müəyyən reaksiya törədirŞ buradan qıcıq [[dil-udlaq siniri]] şaxələri vasitəsilə mərkəzə verilir və nəticədə reflektor surətdə [[tənəffüs]] dəyişir.
 
{{Arterial sistem}}
 
== Mənbələr ==
 
*Prof. [[Kamil Balakişiyev|Kamil Əbdülsalam oğlu Balakişiyevin]], İnsanın Normal Anatomiyası, II cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı – 1979
*[http://www.vhlab.umn.edu/atlas/index.shtml Atlas of Human Cardiac Anatomy] – Endoscopic views of beating hearts – Cardiac anatomy
27.312

edits