"Pozitron" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

150 bayt əlavə edildi ,  8 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
Britaniyalı fizik [[Pol Dirak]] (Paul Dirac) 1920-ci illərin sonunda elektronun davranışını tədqiq edərkən aşkar etdi ki, onun üzərində çalışdığı formulanın iki həlli var. Bu həllərdən biri mənfi yüklü hissəciyi təsvir etdiyi halda ikinci həll müsbət yüklü hissəciyə aid idi. Bu müəmma ancaq 1932-ci ildə həll olundu.
 
Rus fizik [[Dmitri Skobeltsın]] (Дмитрий Скобельцын) 1927-ci ildə kosmik şüa hissəciklərinin izlərinin fotolarını nümayiş etdirdikdən sonra amerikalı fizik [[Karl Anderson]] (Carl Anderson) 1932- ci ildə oxşar təcrübə aparmaq qərarına gəldi. Bu məqsədlə o, ölçüləri 17 x 17x 3 sm olan [[bulud kamerası]] (Wilson kamerası) quraşdırdı.<ref name=" Nobel lecture">{{Cite web|url= http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1936/anderson-lecture.pdf |title="The production and properties of positrons" by CARL D. ANDERSON| date= December 12, 1936|accessdate=Sentyabr 22, 2013| publisher= [[Nobel Lecture]]}}</ref>
 
Bulud kamerası qaz və buxar qarışığı ilə doldurulmuş qabdan ibarətdir.
Kosmik şüalarla Yer səthinə enən yüksək enerjili hissəciklər qaba daxil olur. Hissəciklər buxar mühitindən keçərkən yol boyu mühitin [[molekul]]larını [[ion]]laşdırırlar. Buxarın soyuması həmin ionların üzərində çox kiçik damlalar yığışmasına səbəb olur və beləliklə hissəciyin keçdiyi yol aşkarlanır.<ref name=" Collins">{{Cite web|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/cloud-chamber|title="English Dictionary" |accessdate=24 sentyabr, 2013|publisher= [[CollinsDictionary.com]] }}</ref>
 
İlk bulud kamerasını Şotlandiyalı fizik [[C.T.R. Wilson]] 19-cu əsrin sonlarında [[Kavendiş laboratoriyası]]nda hazırlamışdır.
<ref name = " Lindeburg "> Michael R. Lindeburg, '' Core Engineering Concepts for Students and Professionals '', Professional Publications, Incorporated, 2010, ISBN 13: 9781591261902</ref>
Müsbət “elektron” sonradan pozitron (ingilis: “positive electron” – “müsbət elektron” ifadəsinin qısa forması) adlandırıldı.
Karl Anderson “pozitronu kəşf etdiyinə görə”<ref name=" Nobel">{{Cite web|url= http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1936/anderson-facts.html |title="The Nobel Prize in Physics 1936"|publisher=[[Nobelprize.org]] |accessdate=Sentyabr 22, 2013|}}</ref>
1936-cı il Nobel mükafatına layiq görüldü.
 
==Xüsusiyyətləri==
{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; float:right; text-align:center"
|+'''Pozitronun kütləsi'''<ref name=" NIST">{{Cite web|url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?mec2mev|search_for=atomnuc!|title="Atomic and nuclear constants"||accessdate=23 sentyabr, 2013|publisher=[[National Institute of Standards and Technology]] (NIST)}}</ref>
! Ölçü vahidi
! Dəyər
Bir protondan ibarət nüvə və onun ətrafında dönən elektron hidrogen [[atom]]unu yaratdığı kimi, bir [[antiproton]] və onun ətrafında dönən pozitron [[antihidrogen]] atomunu yaradır.
<ref name = " Demtröder ">Wolfgang Demtröder, ''Atoms, Molecules
and Photons An Introduction to Atomic-, Molecular- and Quantum-Physics'', [[Springer]], 2010, ISBN 978-3-642-10298-1, p.240</ref>
 
İsveçrədə yerləşən [[CERN|Avropa Nüvə Tədqiqatları Təşkilatında]] ([[CERN]]) 1995-ci ildə belə antihidrogen atomları əldə edilmişdir.
 
Baxmayaraq ki, belə mühitdə antiprotonların pozitronları tutması ehtimalı çox aşağıdır, CERN laboratoriyasında bu hadisə baş verdi. İlk müvəffəqiyyətli təcrübədə 9 antihidrogen atomu (başqa sözlə, hidrogen antiatomu) yarandı.
<ref name=" Plank">{{Cite web|url=http://www.mpq.mpg.de/~haensch/antihydrogen/production.html|title="Production of Antihydrogen"||accessdate=22 sentyabr, 2013|publisher=[[Max-Planck-Institut für Quantenoptik]] (MPQ)}}</ref>
 
 
Foton kifayət qədər enejiyə malik olduqda o, maddə tərəfindən udularaq əks işarəli hissəciklər cütü yarada bilər.
Ən çox öyrənilmiş [[cüt yaranması]] fotondan elektron-pozitron cütünün yaranmasıdır (ingiliscə - ''pair production'' və ya ''pair creation'').
<ref name = " Ferbel "> A. Das, T. Ferbel, ''I n t r o d u c t i o n to Nuclear and Particle Physics'', [[World Scientific Publishing]], 2003, ISBN 981-238-744-7, p. 149</ref><br/>
<center><math>\gamma \to \mathrm {e}^{-} + \mathrm{e}^{+}</math></center>
 
 
'''Annihilyasiya'''
β<sup>+</sup> parçalanma zamanı atomun nüvəsində proton [[W boson|W]]<sup>+</sup> [[boson]] buraxaraq [[neytron]]a çevrilir. W<sup>+</sup> -dan isə pozitron və [[elektron neytrino]] yaranır.
 
:<center><math>\mathrm {p} \to \mathrm {n} + \mathrm{e}^{+} + \nu_e</math></center>
 
 
==İstifadəsi==
[[File: Positronen-Elektronen-Annihilation.gif|150px|thumb|left|Elektron-pozitron annihilyasiyası]]
Pozitrondan tibbi müayinə məqsədləri üçün istifadə edilir. [[PET skan]] (Positron Emission Tomography – PET Scan) adlanan qurğu vasitəsilə orqanizmin iltihab olan sahələri müəyyən edilir. Müayinə aparmaq üçün pasientə (sağlamlıq üçün zərərsiz miqdarda) radioaktiv maddə qarışdırılmış qlyukoza iynəsi vurulur. Pasientin orqanizmində radioaktiv maddə parçalanmağa başlayır və pozitron emissiyası (ayrılması) baş verir. PET skan ayrılan pozitronları tutaraq müayinə edilən orqanın təsvirini yaradır. Bu təsvir həkimə orqanda çatışmazlıq olub olmadığını müəyyən etməyə imkan verir.
<ref>{{Cite web|url=http://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/test_procedures/neurological/positron_emission_tomography_pet_scan_92,P07654/|title="Positron Emission Tomography (PET Scan)"|date=|accessdate=23 sentyabr, 2013|publisher=[[Johns Hopkins Medicine]]}}</ref>
 
Pozitronlardan [[akselerator]]larda istifadə olunur. Belə qurğulardan biri İsveçrədə CERN-də yerləşir və [[Böyük Elektron-Pozitron toqquşdurucusu]] (Large Electron-Positron (LEP) collider) adlanır. LEP-də elektron-pozitron toqquşması vasitəsilə zəif qüvvə daşıyıcılarından biri olan [[Z boson]] əldə edilir.
517

edits