"Diviziya" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

666 bayt əlavə edildi ,  6 il öncə
k
== Yaranması və inkişafı ==
İlk dəfə XVII-ci əsrdə İngiltərə, Niderland və Fransanın yelkənli donanmalarında gəmi eskadralarının tərkib hissəsi(1/3) kimi yaranmışdır. Rus donanmasında ilk dəfə XIX-cu əsrin əvvəlində tətbiq olunmağa başlayıb. Hərəsi 9 böyük və 9 orta gəmidən, yaxud 3 böyük və bir neçə kiçik gəmidən ibarət olub. XIX-cu əsrin ikinci yarısında buxarlı zirehli gəmilərin yaranması ilə, bir neçə eyni sinifli gəminin birləşməsidir. Bu zaman 6-8 [[sıra gəmisi]]ndən ibarət diviziyası eskadranın nüvəsi hesab olunurdu; yüngül kreyser diviziyası kəşfiyat-keşikçi və rəqibin minadaşıyıcılarının dəf edilməsi üçün idi, adətən 8 gəmidən; minaçı diviziyası 4 divizion gəmi ilə(36 gəmi), lazımı sayda yardımçı ilə təchiz edilirdi və torpeda hucumlarının yerinə yetirilməsi və dəf edilməsi üçün, nəzərdə tutulurdular.
XVIII-ci əsrin birinci yarısında diviziyalar Fransanın, sonralar isə Avstriya və Prusiyanın quru qoşunlarında yarandı. Birinci dünya müharibəsi ərəfəsində hər iki koalisiyada diviziyalar oxşar idi: hərəsində iki piyada alay olan iki briqada, diviziya süvariləri(1-3 eskadron) və bir topçü briqada(alay). Ümumiyətlə diviziyada 15-16 min(rus diviziyasında 21 min)adam, 36-72 top vardı. Süvari diviziya 4 bəzən 6 süvari alaydan(4-9 min adam) ibarət idi. Müharibənin gedişində piyada diviziyanın briqada bəndi ləğv edildi ki, bu da alayların hərəkətlərinin müstəqilliyini artırdı. Atəş vasitələrinin sonrakı inkişafı piyada diviziyanı tədricən, piyadalar, süvarilər, toplar, mühəndis və rabitə qoşun hissələrini birləşdirən, ümumqoşun vahidinə çevirdi. Müharibənin sonuna yaxın gülləboran qurğularının(pulyemöt), topların, mina və bombaatanların atəş gücünün artması ilə, bütün ordularda diviziyanın gücü artdı. XX-ci əsrin 30-cu illərində Rus, ABŞ, Almaniya, Britaniya qoşunlarında (tank)zirehli-tank və aviasiya diviziyaları yaradıldı. 1937-ci ildən Almaniya, İtaliya və 1940-cı ildən Rusiyada mühərrikləşdirilmiş diviziyalar mövcuddur. İkinci dünya müharibəsi zamanı SSRİ, ABŞ, Böyük Britaniyada hava-desant diviziyaları yaradıldı. Alman-faşist ordusunda paraşüt desant diviziyaları ilk dəfə Norveçin, Niderlandın və Belçikanın işğalı vaxtı tətbiq olunub. ABŞ-da həm də dəniz piyadaları diviziyası yaradılıb. Müharibədən sonrakı dövrdə Sovet, ABŞ və bəzi başqa ölkələrdə mexanikləşdirilmiş diviziyalar yaradıldı. AFR, Belçika, Niderland və b. - mühərikli-piyada diviziyalar, ABŞ-da aero-mobil diviziyalar. SSRİ-də həmin dövrlərdə bütün atıcı və mexanikləşdirilmiş diviziyalar moto-atıcı diviziyalara çevrildi, süvari diviziyalar isə buraxıldı. Həmin dövrdə diviziyanın texniki təchizatı və təşkilati strukturu, atəş və zərbə gücünün və menevr bacarığının artırılması məqsədi ilə, ardıcıl olaraq təkmiləşdirilirdi. Canlı qüvvənin adi silahlardan və KTS-nin öldürücü amillərinin təsirlərindən qorunmasına diqqət yetirilirdi. 90-cı illərin əvvəlində müxtəlif ölkələrdə diviziya eyni tipli təşkilat strukturuna malik olmağa başladı. Diviziyanın idarəsi, bir neçə alay(briqada, briqada qrupu) - mühərrikli-atıcı, mühərrikli-piyada, piyada, tank və b. Diviziyanın tərkibinə həmçin, raket, artilleriya və zenit hissələri, xüsusi qoşunların althissələri, arxa və başqa hissələr və alt hissələr daxil ola bilər. ABŞ diviziyası strukturunun xüsusiyəti, 2 əsas ünsürdən ibarətdir: diviziyanın əsasını təşkil edən daimi bölüklər - mühərrikli-piyadaların(piyada, paraşüt-desant) və tank taboru. Diviziyanın əsasına komandanlıq və qərargah rotası ilə birlikdə qərargan, qərargah rotaları ilə birlikdə üç briqada qərargahı, ayrı taborlar(kəşfiyat, hərbi kəşfiyat və RET, rabitə, mühənds, ordu aviasiyası), diviziya artilleriyası, zenit divizionu, arxa divizionu, KTS-dan müdafiyə rotası və hərbi polis rotası təşkil edir. Döyüş taborlarının(mühərrikli-piyada, tank) nisbəti, diviziyanın tipini müəyyən edir.
 
==Quru qoşunlarda==
1.615

edits