Əsas menyunu aç

Dəyişikliklər

Ölçüdə dəyişiklik yoxdur, 5 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
|Şəkil = Euklid2.jpg
|Şəkil məlumat =
|Şəkil miqyası = 150200
|Fəaliyyəti = [[Riyaziyyatçı]]
|Milliyəti =
|Doğum tarixi = BizimE.ə. eradan əvvəl IIIIV əsr.
|Doğum yeri =
|Vəfatı = E.ə. III əsrin sonu
|Ölüm tarixi =
|Ölüm yeri =
|Ölüm səbəbi =
}}
 
''' Evklid ''' (eE. [[IV əsr]]-[[E.ə. III əsr]]inəsrin sonu) — qədim yunan riyaziyyatçısı, məşhur "[[Əsaslar]]" kitabının müəllifi.
 
Bizim eradan əvvəl yaşamış Evklid Afina qəbiləsindən olan Platonun şagirdi olmuşdur. Evklid Qədim Yunanıstanın ən böyük astronomu olan Klavdi ptolemeyin dəvəti ilə İsgəndəriyyə şəhərinə gəlmiş və orada riyaziyyat məktəbi təşkil etmişdir. Evklid "Başlanğıclar" əsərində planimetriya, stereometriya və ədədlər nəzəriyyəsinə aid bir çox məsələlərin həllini vermişdir. Onun "Fiqurların bölünməsi haqqında" və s. əsəri ərəb dilinə tərcümə edilmiş və günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Evklidin paralellər aksiomunu teorem şəklində isbat etmək etmək istəyənlər çox olmuşdur, amma nəticəsiz qalmışlar. Yalnız 1826-cı ildə dahi rus alimi Lobaçevski bu ruyazi təklifin isbatının qeyri-mümkünlüyünü isbat etdi və onun həqiqətən aksiom olduğunu göstərdi.<ref>[http://web.archive.org/20101219102304/inf-math.narod.ru/alimler2.htm Evklid]</ref>
 
Evklidin həyatı, riyaziyyat və həndəsə xaricindəki işləri haqqında çox az məlumat vardır. Sadəcə İskəndəriyyə Krallıq İnstitutunda ən hörmətli müəllim sayılırdı və onu şöhrətləndirən də yüzilliklər boyu çox az dəyişikliklərə məruz qalmış bir dərsliyin müəllifi olmasıdır. Təhsilini Platonun məşhur Akademiyasında aldığı təxmin edilir. Sonralar İskəndəriyyə şəhərində yaşamışdır. Onunla Ptolomeylər sülaləsindən olan Misir kralı I Ptolemey arasında olmuş bir söhbət olduqca maraqlıdır. Kral ona həndəsə öyrənməyin daha asan yolu olub olmadığını soruşduqda Evklidin cavabı: "Həndəsəyə gedən bir kral yolu yoxdur" – olmuşdur. Evklid öz zamanında mövcud olan dağınıq həndəsi bilikləri sistemləşdirmiş və həndəsi isbat metodunu yaratmışdır. O həndəsəni beşi aksiom beşi də postulat olmaq şərtilə 10 ilkin mülahizə əsasında sistemləşdirmişdir. Bu qaydaya görə ilkin mülahizələr doğru qəbul olunur və bütün sistem onların üzərinə inşa edilir. Aksiomlar umumi, postulatlar isə sırf həndəsəyə aid mülahizələr idi.
 
== Mənbə ==
# "Uşaqlar üçün ensiklopediya. Riyaziyyat.", [[Bakı]], [[Şərq-Qərb nəşriyyatı|"Şərq-Qərb"]], 2008. səh.605
 
== İstinadlar ==
 
<references/>
 
== Həmçinin bax ==
 
{{Alim-qaralama}}
 
[[Kateqoriya:Yunanıstan riyaziyyatçıları]]
[[Kateqoriya:Yunan riyaziyyatçılar]]