"Tofiq Kazımov" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

415 bayt əlavə edildi ,  7 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
{{Kino sənətçisi
|Adı = Tofiq Kazımov
|Peşəsi = [[Rejissor]]
|Orijinal adı =
|Şəkil = Tofiq Kazımov.JPG
|Şəkil məlumat = Tofiq Kazımov.JPG
|Şəkil miqyası = 200
|Şəkil məlumat =
|Adı = Tofiq Kazımov
|Tamİlk adı =
|Digər adları =
|Doğum tarixi = {{doğum tarixi|1923|1|14}}
|Doğum yeri =
|Vəfatı = {{vəfat tarixi və yaşı|1980|8|2|1923|1|14}}
|Vəfat yeri =
|Vəfat səbəbi =
|Atası = [[Səməd Mənsur]]
|Rəsmi vebsaytı =
|Anası =
|IMDB =
|Həyat yoldaşı =
|Uşaqları =
|Peşəsi = teatr [[rejissor]]u
|Milliyyəti =
|Vətəndaşlıq =
|Fəaliyyət illəri =
|İstiqamət = [[teatr]]
|Mükafatları =
|imdb_id =
|İmzası =
|Sayt =
}}
 
'''Tofiq Kazımov''' — görkəmli Azərbaycan teatr rejissoru.
'''Tofiq Səməd Mənsur oğlu Kazımov''' — görkəmli Azərbaycan teatr rejissoru.
 
==Həyatı==
 
Azərbaycanda lirik-psixoloji teatr məktəbinin yaranması, inkişafı və formalaşması Tofiq Kazımovun adı ilə bağlıdır. O, görkəmli teatr xadimi, şair Səməd Mənsurun oğludur. Səməd Mənsur Bakıda mövcud olan bir sıra mədəni-maarif cəmiyyətləri (məsələn, "Nicat", "Səfa") teatr truppalarının rəhbərlərindən idi.
Kazımovun adı ilə bağlıdır. O, görkəmli teatr xadimi, şair Səməd Mənsurun oğludur. Səməd Mənsur
Bakıda mövcud olan bir sıra mədəni-maarif cəmiyyətləri (məsələn, "Nicat", "Səfa") teatr
truppalarının rəhbərlərindən idi.
 
Tofiq Kazımov [[14 yanvar]] [[1923]]-cü il [[Bakı]]da doğulub və yeddiillik təhsilini burada alaraq teatr məktəbini bitirib ([[1939]]-[[1942]]). Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib. Döyüşlərdə yaralanaraq [[1943]]-cü ildə qayıdıb və Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktyor işləyib. Əyyub Abbasovun "Məlik Məmməd", [[Abdulla Şaiq]]in "Ana" dramlarının tamaşalarında Bulud və Əmrah rollarını oynayıb.
teatr məktəbini bitirib ([[1939]]-[[1942]]). Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib. Döyüşlərdə
yaralanaraq [[1943]]-cü ildə qayıdıb və Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktyor işləyib. Əyyub Abbasovun
"Məlik Məmməd", [[Abdulla Şaiq]]in "Ana" dramlarının tamaşalarında Bulud və Əmrah rollarını
oynayıb.
 
[[1945]]-[[1951]]-ci illərdə [[Moskva]]da Ümumittifaq Teatr Sənəti İnstitutunda [[rejissor]] təhsili alıb. Tələbə ikən Ağdam Dövlət Dram Teatrında Həsən Qasımovun "Kür sahilində" pyesini tamaşaya hazırlayıb.
Tələbə ikən Ağdam Dövlət Dram Teatrında Həsən Qasımovun "Kür sahilində" pyesini tamaşaya
hazırlayıb.
 
[[1951]]-ci ildə Akademik Milli Dram Teatrında diplom tamaşası kimi Hüseyn Muxtarovun "Ailə namusu" ("Allanın ailəsi") pyesinə səhnə quruluşu verib. [[1952]]-ci il [[25 aprel|aprelin 25]]-də Gənc Tamaşaçılar Teatrına baş rejissor göndərilib, ancaq burada tamaşa hazırlamayıb. Elə həmin il [[1 oktyabr|oktyabrın 1]]-də Akademik teatra rejissor götürülüb. [[1964]]-cü il [[16 mart|martın 16]]-da bu teatra baş rejissor təyin olunub.
Tofiq Kazımov [[1980]]-ci il [[2 avqust|avqust ayının 2]]-də avtomobil qəzasında həlak olana qədər baş rejissor işləyib.
rejissor işləyib.
 
[[1958]]-ci ildə kinostudiyaya işə qəbul olunaraq "Azərbaycanfilm"də çəkilən "[[Səhər (film, 1960)|Səhər]]" kinolentində [[rejissor]] kimi çalışıb. Elə həmin il rus dram teatrında [[Ənvər Məmmədxanlı]]nın "Şərqin səhəri" pyesini tamaşaya hazırlayıb. [[1960]]-cı ildə kinostudiyadan çıxaraq yenidən Akademik teatra quruluşçu rejissor götürülüb.
kinolentində [[rejissor]] kimi çalışıb. Elə həmin il rus dram teatrında [[Ənvər Məmmədxanlı]]nın "Şərqin
səhəri" pyesini tamaşaya hazırlayıb. [[1960]]-cı ildə kinostudiyadan çıxaraq yenidən Akademik teatra
quruluşçu rejissor götürülüb.
 
Tofiq Kazımov [[1960]]-cı ildə Musiqili Komediya Teatrında [[Tofiq Quliyev]]in "Qızıl axtaranlar" (dramaturq: [[Həsən Seyidbəyli]]) operettasma quruluş verib. [[Naxçıvan]] teatrında Məmmədəli Tarverdiyevin "Kölgəli dağ" ([[1964]]), Quba teatrında Rza Şahvələdin "Qız qalası" ([[1961]]), Şıxəli Qurbanovun "Əcəb işə düşdük" ([[1963]]), Gəncə teatrında [[Altay Məmmədov]]un "Yadındamı" ([[1969]]) dramlarına quruluş verib.
Tofiq Kazımov uzun illər teatr institutunda aktyor və rejissor sənətindən dərs deyib. Xalq artistləri [[Ağasadıq Gəraybəyli]], [[Məmmədəli Vəlixanlı]], [[Kazım Ziya]], [[Əliağa Ağayev]] (Zəfər Nemətovla birgə), [[İsmayıl Osmanlı]] barədə monoqrafiyalar yazıb. "Çağırış", "İşıqlı yollarda", "Şəfəq", "Qoçaq Polad" və digər pyeslərin müəllifidir. Mətbuatda teatr sənətinə, müxtəlif tamaşalara aid resenziya və məqalələrlə çıxış edib.
 
Tofiq Kazımov [[1965]]-ci ildə "Antoni və Kleopatra" ([[Uilyam Şekspir]]) və [[1979]]-cu ildə "Şəhərin yay günləri" ([[Anar]]) tamaşalarına görə Dövlət mükafatları ilə təltiflənib. Respublikanın əməkdar incəsənət xadimi ([[1961]]) və xalq artisti ([[1 iyun]] [[1974]]) fəxri adlarına layiq görülüb. Akademik teatrda sıravi rejissor kimi Karlo Haldoninin "Məzəli hadisə" (1952), Mirzə Fətəli Axundzadənin "Lənkəran xanının vəziri", Lope de Veqanın "Sevilya ulduzu" ([[1953]]), "Dəlilər" (1963), [[Maksim Qorki]]nin "Vassa Jeleznova" ([[1954]]), [[Rəsul Rza]]nın "Qardaşlar", [[Nazim Hikmət]]in "Qəribə adam" ([[1956]]), [[Ənvər Məmmədxanlı]]nın "Şirvan gözəli" ([[1957]]), [[Şıxəli Qurbanov]]un "Əcəb işə düşdük", Aleksis Parnisin "Gözıllik və sevgi adası" ("Afrodita adası", [[1961]]), [[Viktor Hüqo]]nun "Mariya Tüdor" ([[1962]]), [[Sabit Rəhman]]ın "Sevimli rollar" ([[1963]]) pyeslərinə səhnə təfsiri verib. Baş rejissor kimi Akademik teatrda [[Vilyam Şekspir]]in "Antoni və Kleopatra" ([[1964]]), "Hamlet" ([[1968]]), "Fırtına" ([[1974]]), [[İlyas Əfəndiyev]]in "Sən həmişə mənimləsən" ([[1964]]), "Unuda bilmirəm" ([[1968]]), "Məhv olmuş gündəliklər" ([[1969]]), "Bağlardan gələn səs" ([[1975]]), Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər" ([[1966]]), [[Şıxəli Qurbanov]]un "Sənsiz" ([[1967]]), Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Pəri cadu" ([[1969]]), Branislav Nuşiçin "Nazirin xanımı" ([[1970]]), [[Sabit Rəhman]]ın "Yalan" ([[1965]]), "Küləklər" ([[1970]]), [[Bəxtiyar Vahabzadə]]nin "Yağışdan sonra" ([[1971]]), Yucin O'Nilin "Qızıl" ([[1971]]), [[Cəfər Cabbarlı]]nın "Aydın" ([[1972]]), [[İmran Qasımov]]un "Nağıl başlananda" ([[1973]]), Aleksandr Vampilovun "Övlad" ([[1974]]), [[Məmməd Səid Ordubadi]]nin "Qılınc və qələm" [[1976]],
Tofiq Kazımov [[1965]]-ci ildə "Antoni və Kleopatra" ([[Uilyam Şekspir]]) və [[1979]]-cu ildə
səhnələşdirəni özüdür), [[Maqsud İbrahimbəyov]]un "Ümid" ([[1976]]), [[Mirzə İbrahimov]]un "Bəşərin komediyası və yaxud Don Juan" ([[1977]]), Anatoli Safronovun "Daşqın", Dmitri Asenovun "Qızıldan qiymətli" ([[1977]]), [[Mirzə Fətəli Axundzadə]]nin "Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah" ([[1978]]), Əkrəm Əylislinin "Quşu uçan budaqlar" ([[1978]]), "Yastı təpə", Taufiq əl Hakiminin "Karıxmış sultan" ([[1980]]) pyeslərini tamaşaya hazırlayıb. Tofiq Kazımov baş rejissorluğu dövründə teatra çoxlu istedadlı gənc cəlb etdi. Tofiq Kazımov yeni teatr poetikası yaratmaqla, onun estetik səciyyələrini müəyyənləşdirdi. Tofiq Kazımov, sözün əsil mənasında, hazırladığı səhnə əsərlərində "tamaşanın müəllifi" səviyyəsinə yüksəlirdi.
"Şəhərin yay günləri" ([[Anar]]) tamaşalarına görə Dövlət mükafatları ilə təltiflənib. Respublikanın
 
əməkdar incəsənət xadimi ([[1961]]) və xalq artisti ([[1 iyun]] [[1974]]) fəxri adlarına layiq görülüb.
Tofiq Kazımov səhnəni maksimum dərəcədə boşaltmağa çalışır və bununla fəza (məkan) genişliyinə nail olurdu. Səhnə tərtibatındakı "xəsislik" əsas diqqəti aktyora yönəldirdi. Tofiq Kazımov qaysaqlanıb köhnəlmiş səhnə şərtiliklərini cəsarətlə sındırırdı. Onun quruluş verdiyi tamaşalarda pərdə obraz-rəmzə çevrilirdi. Tofiq Kazımov klassik dramlara "doğma", "toxunulmaz" kimi baxmaq flkrinin əleyhinə çıxır, həmin əsərlərin tamaşalarında cəsarətli eksperimentləri, inamlı axtarışları, dəyərli nəticələri ilə diqqəti cəlb edirdi. Tofiq Kazımov səhnədə məşq prosesində tamaşanın kompozisiyasını qurandan sonra ecazkar improvizələr edir, gözlənilməz fəlsəfi-estetik qənaətlərə gəlirdi. Bədii materialın səhnə təfsirində Tofiq Kazımovun əsas "silahı" poetik, psixoloji, dramatik fikir yükü daşıyan mizanlar idi. Tofiq Kazımovun tamaşalarında obraz üçün məxsusi yazılmış mahnıları aktyorlar özləri oxuyurdular. Buna görə də ifaçı səhnədə həmişə obrazda olur və bununla da vəziyyəti bilavasitə yaşayırdı.
Akademik teatrda sıravi rejissor kimi Karlo Haldoninin "Məzəli hadisə" (1952), Mirzə Fətəli
Tofiq Kazımov "özgələşmə effekti"nin milli formasını yaratmaq üçün epik teatrın ünsürlərindən cəsarətlə və novatorcasma bəhrələnirdi. Tofiq Kazımovun hazırladığı tamaşalarda divar, qapı, pəncərə və sairə əşyalar (obyektlər) həm özünün konkret məişət mahiyyətini yerinə yetirir, həm də atribut-obraza çevrilirdi. Akademik teatrda həmişə gənc qəhrəman rolları tanınmış, müəyyən fəxri adlarla təltiflənmiş 50-60 yaşlı aktyorlara verilirdi. Bu səmərəsiz ənənəni məhz Tofiq Kazımov cəsarətlə sındırdı. O, "Sən həmişə mənimləsən" tamaşasında 18 yaşlı Nargiləni tələbə [[Amaliya Pənahova]]ya, "Ölülər"dəki gənc İsgəndəri 28 yaşlı [[Həsən Turabov]]a... tapşırdı. Tofiq Kazımovun tamaşalarında həm fikir, həm də estetik forma baxımından həmişə təzətərlik, təravət vardı.
Axundzadənin "Lənkəran xanının vəziri", Lope de Veqanın "Sevilya ulduzu" ([[1953]]), "Dəlilər"
 
(1963), [[Maksim Qorki]]nin "Vassa Jeleznova" ([[1954]]), [[Rəsul Rza]]nın "Qardaşlar", [[Nazim Hikmət]]in
Tofiq Kazımovun quruluş verdiyi tamaşalarda iyirminci əsrin hərəkət və təfəkkür sürəti, qlobal ictimai və siyasi proseslərin ritmi, insanların həyat tərzinin dinamikası, düşüncə tərzinin itiliyi müxtəlif bədii, estetik, fəlsəfi, psixoloji formalarda parlaq təcəssümünü tapırdı.
"Qəribə adam" ([[1956]]), [[Ənvər Məmmədxanlı]]nın "Şirvan gözəli" ([[1957]]), [[Şıxəli Qurbanov]]un "Əcəb
Tofiq Kazımovun tamaşalarının finalı özü bir tamaşa idi. Rejissorun əsər üçün seçib qurduğu bədii, estetik, fəlsəfi konsepsiya finalda zahirən həlim, lirik, sakit, yumşaq, ancaq enerji nüvəsində coşğunluq, əzəmət, hayqırtı olan tərzdə tamaşaçılara çatdırılırdı.
işə düşdük", Aleksis Parnisin "Gözıllik və sevgi adası" ("Afrodita adası", [[1961]]), [[Viktor Hüqo]]nun
 
"Mariya Tüdor" ([[1962]]), [[Sabit Rəhman]]ın "Sevimli rollar" ([[1963]]) pyeslərinə səhnə təfsiri verib.
Milli rejissor sənətimizin korifeylərindən sayılan Tofiq Kazımovun məzarı Bakıda ikinci Fəxri xiyabandadır.
Baş rejissor kimi Akademik teatrda [[Vilyam Şekspir]]in "Antoni və Kleopatra" ([[1964]]),
"Hamlet" ([[1968]]), "Fırtına" ([[1974]]), [[İlyas Əfəndiyev]]in "Sən həmişə mənimləsən" ([[1964]]), "Unuda
bilmirəm" ([[1968]]), "Məhv olmuş gündəliklər" ([[1969]]), "Bağlardan gələn səs" ([[1975]]), Cəlil
Məmmədquluzadənin "Ölülər" ([[1966]]), [[Şıxəli Qurbanov]]un "Sənsiz" ([[1967]]), Əbdürrəhim bəy
Haqverdiyevin "Pəri cadu" ([[1969]]), Branislav Nuşiçin "Nazirin xanımı" ([[1970]]), [[Sabit Rəhman]]ın
"Yalan" ([[1965]]), "Küləklər" ([[1970]]), [[Bəxtiyar Vahabzadə]]nin "Yağışdan sonra" ([[1971]]), Yucin O'Nilin
"Qızıl" ([[1971]]), [[Cəfər Cabbarlı]]nın "Aydın" ([[1972]]), [[İmran Qasımov]]un "Nağıl başlananda" ([[1973]]),
Aleksandr Vampilovun "Övlad" ([[1974]]), [[Məmməd Səid Ordubadi]]nin "Qılınc və qələm" ([[1976]],
səhnələşdirəni özüdür), [[Maqsud İbrahimbəyov]]un "Ümid" ([[1976]]), [[Mirzə İbrahimov]]un "Bəşərin
komediyası və yaxud Don Juan" ([[1977]]), Anatoli Safronovun "Daşqın", Dmitri Asenovun "Qızıldan
qiymətli" ([[1977]]), [[Mirzə Fətəli Axundzadə]]nin "Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah" ([[1978]]), Əkrəm
Əylislinin "Quşu uçan budaqlar" ([[1978]]), "Yastı təpə", Taufiq əl Hakiminin "Karıxmış sultan"
([[1980]]) pyeslərini tamaşaya hazırlayıb.
Tofiq Kazımov baş rejissorluğu dövründə teatra çoxlu istedadlı gənc cəlb etdi.
Tofiq Kazımov yeni teatr poetikası yaratmaqla, onun estetik səciyyələrini müəyyənləşdirdi.
Tofiq Kazımov, sözün əsil mənasında, hazırladığı səhnə əsərlərində "tamaşanın müəllifi"
səviyyəsinə yüksəlirdi.
Tofiq Kazımov səhnəni maksimum dərəcədə boşaltmağa çalışır və bununla fəza (məkan)
genişliyinə nail olurdu. Səhnə tərtibatındakı "xəsislik" əsas diqqəti aktyora yönəldirdi.
Tofiq Kazımov qaysaqlanıb köhnəlmiş səhnə şərtiliklərini cəsarətlə sındırırdı. Onun quruluş
verdiyi tamaşalarda pərdə obraz-rəmzə çevrilirdi.
Tofiq Kazımov klassik dramlara "doğma", "toxunulmaz" kimi baxmaq flkrinin əleyhinə
çıxır, həmin əsərlərin tamaşalarında cəsarətli eksperimentləri, inamlı axtarışları, dəyərli nəticələri ilə
diqqəti cəlb edirdi.
Tofiq Kazımov səhnədə məşq prosesində tamaşanın kompozisiyasını qurandan sonra ecazkar
improvizələr edir, gözlənilməz fəlsəfi-estetik qənaətlərə gəlirdi.
Bədii materialın səhnə təfsirində Tofiq Kazımovun əsas "silahı" poetik, psixoloji, dramatik
flkir yükü daşıyan mizanlar idi.
Tofiq Kazımovun tamaşalarında obraz üçün məxsusi yazılmış mahnıları aktyorlar özləri
oxuyurdular. Buna görə də ifaçı səhnədə həmişə obrazda olur və bununla da vəziyyəti bilavasitə
yaşayırdı.
Tofiq Kazımov "özgələşmə effekti"nin milli formasını yaratmaq üçün epik teatrın
ünsürlərindən cəsarətlə və novatorcasma bəhrələnirdi.
Tofiq Kazımovun hazırladığı tamaşalarda divar, qapı, pəncərə və sairə əşyalar (obyektlər)
həm özünün konkret məişət mahiyyətini yerinə yetirir, həm də atribut-obraza çevrilirdi.
Akademik teatrda həmişə gənc qəhrəman rolları tanınmış, müəyyən fəxri adlarla təltiflənmiş
50-60 yaşlı aktyorlara verilirdi. Bu səmərəsiz ənənəni məhz Tofiq Kazımov cəsarətlə sındırdı. O,
"Sən həmişə mənimləsən" tamaşasında 18 yaşlı Nargiləni tələbə [[Amaliya Pənahova]]ya, "Ölülər"dəki
gənc İsgəndəri 28 yaşlı [[Həsən Turabov]]a... tapşırdı.
Tofiq Kazımovun tamaşalarında həm fikir, həm də estetik forma baxımından həmişə təzətərlik,
təravət vardı.
Tofiq Kazımovun quruluş verdiyi tamaşalarda iyirminci əsrin hərəkət və təfəkKür sürəti,
qlobal ictimai və siyasi proseslərin ritmi, insanların həyat tərzinin dinamikası, düşüncə tərzinin
itiliyi müxtəlif bədii, estetik, fəlsəfi, psixoloji formalarda parlaq təcəssümünü tapırdı.
Tofiq Kazımovun tamaşalarının finalı özü bir tamaşa idi. Rejissorun əsər üçün seçib qurduğu
bədii, estetik, fəlsəfi konsepsiya finalda zahirən həlim, lirik, sakit, yumşaq, ancaq enerji nüvəsində
coşğunluq, əzəmət, hayqırtı olan tərzdə tamaşaçılara çatdırılırdı.
Milli rejissuramızın korifeylərindən sayılan Tofiq Kazımovun məzarı Bakıda ikinci Fəxri
xiyabandadır.
 
==Filmoqrafiya==