"Avstriya-İtaliya müharibəsi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Düzəlişin təsviri yoxdur.
Avstriya -İtaliya müharibəsi -İtaliyanın xarici ağalıqdan qurtulması uğrunda müharibə.
 
==[[1848-1849-cu illər İtaliya inqilabı|Müharibənin önşərtləri]]==
==Müharibənin səbəbləri==
Avropadakı 1848 -1849-cu illər inqilabıinqilabları müharibəyə təkan verdi. İtaliya xalqının feodal-mütləq qaydalara qarşı [[1848-1849-cu illər İtaliya inqilabı|İtaliya xalqının feodal-mütləq qaydalara qarşı milli-qurtuluş hərəkatından]] və mübarizəsindən başlandı. İtaliya 17 mart [[1848]]-ci ildə AvsrtiyaAvstriya əleyhinə üsyan qaldıran [[Venesiya]] vilayəti özünü respublika elan etdi. [[18 martdamart]]da Milanda[[Milan]]da üsyan qalxdı. Üsyan günlərində yaradılan milli qvardiya dəstələri avstriyalı qoşunları gərgin döyüşlərdən sonra şəhərdən qovdu. Bütün [[Lombardiya]] avstriyalılara qarşı qalxdı. Hərbi yardım almaq ümidi ilə, Lombardiya, bəzi Venesiya əyalətləri, [[Parma]][[Modena]] özlərinin [[Sardiniya krallığınakrallığı]]na ([[Pyemont]]) birləşməsini elan etdilər.
 
==Hərbi əməliyatlarəməliyyatlar==
Sardiniya kralı Karl Albert [[23 mart]] [[1848]]-ci ildə Avstriyaya müharibə elan etməyə məcbur oldu. Başqa italyan dövlətlərinin hökumətləri Pyemonta dəstəklərini bildirdilər. Bütün İtaliyanı vətənpərvər canlanma bürüdü. Avstriyalılarla Lombardiyada vuruşmaq üçün könüllü könüllülər dəstələridəstələr yaranırdı. Cuzeppe[[Cüzeppe QaribaldininQaribaldi]]nin başçılığı altında olan könüllülər xüsusi ilə seçilirdi. 1848-ci ilin mart –aprelindəmart–aprelində avstriyalılar Lombardiyanın şərq hissəsinə - Veronaya sıxışdırıldı. Lakin italiyanitalyan qoşunları yetərincə döyüş bacarığına malik deyildilər: zəif hazırlanmış, pis silahlanmışdılar, süvari və topçular çatışmırdı. Bundan başqa, Karl Albert və onun ətrafı xalqın inqilabi yüksəlişindən qorxuya düşmüşdülər. Yaya doğru təşəbbüs avstriyalıların əlinə keçdi. Venesiya vilayətindən yürüşə başlayıb avstriyalılar Lombardiyaya tərəf irəlilədilər. İyulun 25-də Kustoçedə böyük vuruşma baş verdi. Radetskinin 52 minlik avtriyalı ordusu cinah zərbələri ilə 44 minlik sardiniyalı ordunu qaçmağa məcbur etdi. Sonrakı iki sutka ərzində sardiniyalılar tam məğlub oldular. 9 min adam itirərək Karl Albert Milanı təslim etdi və 9 avqustda Şimali İtaliyada avstriyalıların işğalçı rejimi qalmaq şərti ilə atəşkəs elan etdi.
 
İtalyan dövlətlərində yeni inqilabi canlanma və xalqın AvstriyayAvstriyaya qarşı müharibəni yenidən başlamaq tələbi ilə, öz taxtını tiriməkdən qorxan Karl Albert atəşkəsi pozub hərbi əməliyatlarıəməliyyatları davam etdirmək qərarına gəldi.
 
==Hərbi əməliyatlar==
Sardiniya kralı Karl Albert 23 mart 1848-ci ildə Avstriyaya müharibə elan etməyə məcbur oldu. Başqa italyan dövlətlərinin hökumətləri Pyemonta dəstəklərini bildirdilər. Bütün İtaliyanı vətənpərvər canlanma bürüdü. Avstriyalılarla Lombardiyada vuruşmaq üçün könüllülər dəstələri yaranırdı. Cuzeppe Qaribaldinin başçılığı altında olan könüllülər xüsusi ilə seçilirdi. 1848-ci ilin mart –aprelində avstriyalılar Lombardiyanın şərq hissəsinə -Veronaya sıxışdırıldı. Lakin italiyan qoşunları yetərincə döyüş bacarığına malik deyildilər: zəif hazırlanmış, pis silahlanmışdılar, süvari və topçular çatışmırdı. Bundan başqa Karl Albert və onun ətrafı xalqın inqilabi yüksəlişindən qorxuya düşmüşdülər. Yaya doğru təşəbbüs avstriyalıların əlinə keçdi. Venesiya vilayətindən yürüşə başlayıb avstriyalılar Lombardiyaya tərəf irəlilədilər. İyulun 25-də Kustoçedə böyük vuruşma baş verdi. Radetskinin 52 minlik avtriyalı ordusu cinah zərbələri ilə 44 minlik sardiniyalı ordunu qaçmağa məcbur etdi. Sonrakı iki sutka ərzində sardiniyalılar tam məğlub oldular. 9 min adam itirərək Karl Albert Milanı təslim etdi və 9 avqustda Şimali İtaliyada avstriyalıların işğalçı rejimi qalmaq şərti ilə atəşkəs elan etdi.
İtalyan dövlətlərində yeni inqilabi canlanma və xalqın Avstriyay qarşı müharibəni yenidən başlamaq tələbi ilə, zö taxtını tiriməkdən qorxan Karl Albert atəşkəsi pozub hərbi əməliyatları davam etdirmək qərarına gəldi.
==Müharibənin nəticələri==
Sardiniya ordusuna komandanlıq edən polşalı general Xrjanovski, səhlənkarcasına öz 88 minlik qoşunlarınıqoşununu yol boyu uzatdı. 21 -23 mart 1848-ci ildə Mortara və Novara yanında Sardiniya ordusu sarsıdıcı məğlubiyətə uğradı. Karl Albert taxtdan imtina edib İtaliyanı tərk etdi. Onun oğlu Viktor İmmanuil, avstriyalıların Lombardiya və Venesiya vilayətində hakimiyətinihakimiyyətini təstiqtəsdiq edən atəşkəs razılığı bağladı, [[6 avqustdaavqust]]da isə Milanda imzalanimzalanan sazişə görə Pyemont Avstriyaya 65 mln. frank [[kontribusiya]] ödəməli oldu. Sardiniya ordusunun məğlubiyəti məğlubiyyəti Şimali italiyadaİtaliyada xalq müqavimətini dayandırmadı. Genuyada[[Genuya]]da və Roma respublikası elan olunan [[Papa vilayətindəvilayəti]]ndə avstriyalılara qarşı döyüşlər davam edirdi. [[22 avqust]] [[1849]]-cu ilə qədər Venesiya blokada şəraitində üstün avstriyalı qüvvələrə qarşı müdafiyəmüdafiə olunurdu. Sardiniya ordusunun məğlubiyətiməğlubiyyəti milli –qurtuluşqurtuluş hərəkatınn müvəqqəti məğlubiyətinəməğlubiyyətinə və İtaliyada 1848 -1849 –cu1849–cu illər inqilabının məğlub olmasına gətirdi.
 
==Mənbə==
*Советская военная энциклопедия. Военное издательство Министерства обороны СССР. Москва-1976 год. Т.1 səh. 70
 
[[Kateqoriya:1848-ci ildəki hadisələr]]
[[Kateqoriya:İtaliya tarixi]]
[[Kateqoriya:MüharibələrXIX əsr müharibələri]]