"Avstriya-İtaliya müharibəsi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Düzəlişin təsviri yoxdur.
'''Avstriya-İtaliya müharibəsi'''İtaliyanın[[İtaliya]]nın xarici ağalıqdan qurtulması uğrunda müharibə.
 
==Müharibənin səbəbləri==
Avropadakı 1848-1849-cu illər inqilabları müharibəyə təkan verdi. İtaliya xalqının feodal-mütləq qaydalara qarşı [[1848-1849-cu illər İtaliya inqilabı|milli-qurtuluş hərəkatından]] və mübarizəsindən başlandı. İtaliya 17 mart [[1848]]-ci ildə [[Avstriya]] əleyhinə üsyan qaldıran [[Venesiya]] vilayəti özünü respublika elan etdi. [[18 mart]]da [[Milan]]da üsyan qalxdı. Üsyan günlərində yaradılan milli qvardiya dəstələri avstriyalı qoşunları gərgin döyüşlərdən sonra şəhərdən qovdu. Bütün [[Lombardiya]] avstriyalılara qarşı qalxdı. Hərbi yardım almaq ümidi ilə, Lombardiya, bəzi Venesiya əyalətləri, [[Parma]] və [[Modena]] özlərinin [[Sardiniya krallığı]]na ([[Pyemont]]) birləşməsini elan etdilər.
 
==Hərbi əməliyyatlar==
Sardiniya kralı Karl Albert [[23 mart]] [[1848]]-ci ildə Avstriyaya müharibə elan etməyə məcbur oldu. Başqa italyan dövlətlərinin hökumətləri Pyemonta dəstəklərini bildirdilər. Bütün İtaliyanı vətənpərvər canlanma bürüdü. Avstriyalılarla Lombardiyada vuruşmaq üçün könüllü dəstələr yaranırdı. [[Cüzeppe Qaribaldi]]nin başçılığı altında olan könüllülər xüsusi ilə seçilirdi. 1848-ci ilin mart–aprelində avstriyalılar Lombardiyanın şərq hissəsinə - Veronaya[[Verona]]ya sıxışdırıldı. Lakin italyan qoşunları yetərincə döyüş bacarığına malik deyildilər: zəif hazırlanmış, pis silahlanmışdılar, süvari və topçular çatışmırdı. Bundan başqa, Karl Albert və onun ətrafı xalqın inqilabi yüksəlişindən qorxuya düşmüşdülər. Yaya doğru təşəbbüs avstriyalıların əlinə keçdi. Venesiya vilayətindən yürüşə başlayıb avstriyalılar Lombardiyaya tərəf irəlilədilər. İyulun 25-də Kustoçedə böyük vuruşma baş verdi. Radetskinin 52 minlik avtriyalı ordusu cinah zərbələri ilə 44 minlik sardiniyalı ordunu qaçmağa məcbur etdi. Sonrakı iki sutka ərzində sardiniyalılar tam məğlub oldular. 9 min adam itirərək Karl Albert Milanı təslim etdi və 9 avqustda Şimali İtaliyada avstriyalıların işğalçı rejimi qalmaq şərti ilə atəşkəs elan etdi.
 
İtalyan dövlətlərində yeni inqilabi canlanma və xalqın Avstriyaya qarşı müharibəni yenidən başlamaq tələbi ilə, öz taxtını tiriməkdən qorxan Karl Albert atəşkəsi pozub hərbi əməliyyatları davam etdirmək qərarına gəldi.
 
==Müharibənin nəticələri==
Sardiniya ordusuna komandanlıq edən polşalı general Xrjanovski, səhlənkarcasına öz 88 minlik qoşununu yol boyu uzatdı. 21-23 mart 1848-ci ildə Mortara və Novara yanında Sardiniya ordusu sarsıdıcı məğlubiyətə uğradı. Karl Albert taxtdan imtina edib İtaliyanı tərk etdi. Onun oğlu Viktor İmmanuil, avstriyalıların Lombardiya və Venesiya vilayətində hakimiyyətini təsdiq edən atəşkəs razılığı bağladı, [[6 avqust]]da isə Milanda imzalanan sazişə görə Pyemont Avstriyaya 65 mln. frank [[kontribusiya]] ödəməli oldu. Sardiniya ordusunun məğlubiyyəti Şimali İtaliyada xalq müqavimətini dayandırmadı. [[Genuya]]da və Roma respublikası elan olunan [[Papa vilayəti]]ndə avstriyalılara qarşı döyüşlər davam edirdi. [[22 avqust]] [[1849]]-cu ilə qədər Venesiya blokada şəraitində üstün avstriyalı qüvvələrə qarşı müdafiə olunurdu. Sardiniya ordusunun məğlubiyyəti milli -qurtuluş hərəkatınn müvəqqəti məğlubiyyətinə və İtaliyada 1848-1849–cu illər inqilabının məğlub olmasına gətirdi.
 
==Mənbə==