"Qabarma və çəkilmə" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

105 bayt əlavə edildi ,  7 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (Removing Link GA template (handled by wikidata))
Redaktənin izahı yoxdur
| [[Şəkil:Bay of Fundy Low Tide.jpg|thumb|160px| suların çəkildiyi zaman]]
|}
'''Qabarma və çəkilmə''' (mədd və cəzr) bir göy cisimi üzərində başqa göy cisimlərinin tətbiq etdiyi kütlə çəkilişi qüvvətləri səbəbiylə olan forma pozulmaları deməkdir. Ən çox bilinəni, Ay[[ay]]Günəşin[[Günəş|günəşin]] görəli mövqelərindəki dəyişmələrin təsiriylə [[Yer səthi|Yer səthində]] [[Dəniz səviyyəsi|dəniz səviyyəsində]] ortaya çıxan dövrlü dəyişmələrdir.
 
Bir gündə, müəyyən saatlarda yer üzündəki suların ard-arda alçalma və yüksəlməsinə Qabarmaqabarma-çəkilmə hadisəsi deyilir. Qabarma-çəkilmə hadisəsinin meydana gəlməsi Ayınayın çəkiliş qüvvətidir. Bu çəkiliş qüvvəti; Ay DünyaYer kürəsinin ətrafına dolanarkən dəyişik bölgələri təsir edər və uzaqlığa görə dəyişər. Ay dünyadanYer planetindən uzaqlaşsa çəkiliş qüvvəti azalar, yaxınlaşdıqca çəkiliş qüvvəti artar. Qabarma-çəkilmə hadisəsi okeanları[[okean|okeanlara]] daha çox təsir edər.
 
Ay yer kürəsi ətrafında dönərkən, yer kürəsinin bir üzü Ayaaya daim daha yaxındır. Bu vəziyyətdə Ayaaya yaxın yerdəki sular ay tərəfindən özünə doğru çəkilərlər. Bu vaxt qabaran suların arxasında olan boşluqları yanlardan gələn sular doldurar. Beləcə Dünyanınplanetdə Ayaaya nazir səthində sular yüksələrkən, digər yerlərdə alçalar. Bu yüksəlmə və alçalma bir-birini davamlı izlər.
 
Günəşdə qabarma-çəkilmə hadisəsinə təsir edər. Ay Dünyayer kürəsi ilə Günəşgünəş arasındaykən bu təsirtəsiri az;azdı, hamısı bir istiqamətdəykən çoxisə olarçoxdu. Qabarma-çəkilmə hadisəsi ilk və ikinci dördün mərhələlərində ən aşağı, yeni ay və bütöv ay dövrələrində ən böyük dəyəri götürər. Bir yerdə sular qabararkən ay o yer üçün səmanın ən yüksək nöqtəsindədir.
 
Hər hansı bir yerdə qabarma-çəkilmə hadisəsi hər gün eyni saatda olmaz. Bir əvvəlki gündən 50 dəqiqə daha keç meydana gələr. Səbəbi isə DünyaYer planeti ilə Ayınayın eyni istiqamətdə dönməsidir.
 
Qabarma-çəkilmə hadisəsindəki sürtünmələrdən ötəri yer kürəsinin öz ətrafındakı dönmə sürəti azalar. Beləcə günlər yavaş yavaş uzanar. Qabarma-çəkilmə hadisəsindəki sürtünmə Dünyanınplanetimizin dönmə sürətində yavaşlamağa səbəb olarkən, Ayınayın da hər il Dünyadan[[Yer|Yerdən]] 12,7 sm uzaqlaşmasına səbəb olar.
 
[[Kateqoriya:Geologiya]]