"Əbu Məali Həsən" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

8 bayt əlavə edildi ,  5 il öncə
k
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k
k
[[1334]]-cü ildə doğuldu. Öncələri Kumari adıyla bilinirdi; taxta keçəcəyi sırada naibinə əsl adının Həsən olduğunu söylədi və o tarixdən etibarən öz arzusu üzərinə bu adla anıldı. Qardaşı əl-Məlikül-Müzəffər I Hacı ibn Məhəmmədin öldürülməsindən sonra Misirdəki Abbasi xəlifəsi Hakim-Biəmrillah, Qazılquzat İzzəddin İbn Cəmaa əl-Məqdisi, Qazılquzat Əlaəddin ət-Türkmani, Qazılquzat Takıyyüddin b. İzzəddin Ömər, Kadı Şəhabəddin İbn Fəzlullah əl-Öməri kimi seçkin şəxslərin də qatıldığı cülus mərasimində əl-Məlikün-Nasır ləqəbiylə sultan elan edildi ([[18 dekabr]] [[1347]]). Fəqət hələ uşaq yaşda olduğu üçün səltənətinin ilk illərində ölkə başda naib-i saltanat Bayboğa olmaq üzərə Şeyhun əl-Öməri, vəzir və üstadüddar Məncək əl-Yusifi, Elçiboğa əl-Muzaffəri, Taz ibn Tutgay ən-Nasıri və Arqun əl-İsmaili kimi əmirlər tərəfindən idarə olundu. Bu dönəmdə diqqəti çəkən bəlli başlı olaylar, əmirlər arasındaki nüfuz mücadələsiylə [[1348]]-ci ildə [[Asiya]]dan gələrək [[Misir]] və [[Avropa]]da çok təsirli olan vəba salğınıdır.
 
Sultan Həsən [[1350]]-ci ildə kadılar tarafından rəşid ilan ədilincə Bayboğanın hacda, Şəyhunun da bir av partisində olmasından istifadəylə iktidarı kəndi əlinə alıp əmirləri kontrol altında tutmaya karar vərdi və bu maksatla ən nüfuzlularını tutuklattı. Ancak əmirlər yoğun bir mücadələ başlattılarbaşlatdılar17 Cəmaziyəlahir 752də ([[11 Ağustosavqust]] [[1351)]]-ci ildə onu tahttantaxtdan indirərəkendirərək yərinəyerinə əl-Məliküs-Salih lakabıylaləqəbiylə kardəşiqardaşı Səlahaddini gəçirdilərəyləşdirdilər. FakatFəqət Səlahaddin, üç yılil üç ay sonra ŞəyhunŞeyhun başkanlığındakibaşçılığındakı bir grupqrup əmir tarafındantərəfindən halədilərəkhəll tahtaedilərək taxta, Abbasi Halifəsixəlifəsi Mutazıd-Billah ilə dörtdörd məzhəpməzhəb kadısınınqazısının da katıldığıqatıldığı bir törənlə təkrar Hasan çıkarıldıçıxarıldı (2 Şəvval 755/[[20 Əkimoktyabr]] [[1354]]). Sultan HasanınHəsənin bu ikinci saltanatsəltənət dönəmində yinəyenə Əmir ŞəyhunŞeyhun əl-Öməri naib-i saltanatlığasaltanatliyə və onun yakınyaxın adamı əl-Əmirül-kəbir Sargatmış ən-Nasıri də rəsü nəvbətil-üməralığa gətirildi və dəvlətdövlət bu ikisinin idarəsinə bırakıldıburaxıldı; ancakancaq əmirlər arasındakiarasındakı mücadələ sürüyordusürürdü. Bu sırada bir hıristiyanxristian donanması Safədi kuşatıpmühasirə edib ələ gəçirdiysəkeçirdiysəDımaşktan[[Dəməşq]]dən göndərilən kuvvətlərqüvvələr şəhrişəhəri gərigeri almayıalmağı başardıbacardı ([[1356]]). ƏrtəsiErtəsi yılil Əmir ŞəyhunŞeyhun sultanın bir məmlükü tarafındantərəfindən yaralandı və yaklaşıktəqribən iki ay sonra da öldü. Bunun üzərinə sultan, məmlüklərinin dəstəğiylədəstəyiylə onun sağ koluqolu olan Sargatmışı tutuklataraktutukladaraq ülkəninölkənin yönətiminə hakim oldu ([[1357]]).
 
Küçük Erməni krallığı ilə mücadələ ədən Sultan Hasan 1360ta Kilikyadaki bazı kalələri fəthətti. Aynı yıl Məkkədə bulunan Məmlük birlikləri şərifin adamlarının saldırısına maruz kaldı və ağır kayıplar vərdi. Hasan bunun intikamını almak və şəriflərin Məkkədəki idarəsini sona ərdirmək üzərə yoğun bir hazırlığa başladıysa da Əmir Səyfəddin Yəlboğa ilə aralarının açılması yüzündən buna imkan bulamadı. Sultan Hasan koyduğu ağır vərgilər səbəbiylə kısa sürədə halkın dəstəğini kaybətti və maaşlarının azaltıldığını iləri sürən Yəlboğa gibi nüfuzlu əmirlərlə anlaşmazlığa düştü. 762də (1361) Cizədə bulunduğu sırada ayaklanan Yəlboğa yapılan savaşta galip gəldi. Sultan gəcələyin Kalatülcəbələ sığındı və buradan Aydəmir əd-Dəvadari ilə birliktə bədəvi kıyafətinə girip Suriyəyə kaçarkən yolda yakalanarak Yəlboğaya təslim ədildi. Yəlboğa hər ikisini də öldürttü (9 Cəmaziyələvvəl 762/17 Mart 1361 vəya 2 Cəmaziyəlahir 762/9 Nisan 1361). Yərinə yəğəni əl-Məlikül-Mansur Səlahaddin Məhəmməd I. Hacci gəçti.
44.494

edits