"Tüklü mamont" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

410 bayt əlavə edildi ,  5 il öncə
(Kim Yushin (müzakirə) tərəfindən edilmiş 3297814 dəyişikliyi geri qaytarıldı.)
 
=== Təkamül ===
[[Fillər]]in daxil olduğu [[klad]] olan [[xortumlular]] Tetis dənizi ətrafında təxminən 55 milyon il əvvəl mövcud olmuşdular. Xortumluların ən yaxın bilinən qohumları [[damanlar]] və [[sirenlər]]dir. Fillər fəsiləsi [[Afrika]]da 6 milyon il əvvəl mövcud idilər və bu fəsiləyə müasir fillər və mamontlar daxil idi. İndi nəsli kəsilmiş olan [[klad]]lar arasında ancaq mastodon mamontların uzaq qohumu və mamontlar təkamül etməzdən 25 milyon il əvvəl ayrılmış müstəqil Mammutidae fəsiləsinin bir hissəsi idi.<ref>Lister, 2007. pp.&nbsp;18–21</ref> Aşağıdakı [[klad]]oqram [[dilaltı sümüyü]]nün xarakteristikalarına əsaslanaraq mamont cinsinin başqa xortumlular arasında yerləşdirilməsini göstərir.<ref>Shoshani, J.; Tassy, P. (2005). "Advances in proboscidean taxonomy & classification, anatomy & physiology, and ecology & behavior". Quaternary International. 126–128: 5. [http://adsabs.harvard.edu/abs/2005QuInt.126....5S] [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1040618204000734] </ref>
 
{{clade | style = font-size: 90%;
|1={{clade
|label1=[[Elephantimorpha]]
|1={{clade
|1=''{{extinct}}[[Mastodon|MammutMammutidae]]'' (Mastodonlar)
|label2=[[Elephantida]]
|2={{clade
|1=''{{extinct}}[[GomphotheriumGomphotheriidae]]'' (Gomphotherelər)
|label2=[[Elephantoidea]]
|2={{clade
|1=''{{extinct}}[[SteqodonStegodontidae]]'' (Steqodontidlər)
|label2=[[Elephantidae]]
|2={{clade
|1=''[[Loxodonta]]'' (Afrika filifilləri)
|label2=[[Elephantini]]
|2={{clade
|1={{extinct}}''Elefas[[Palaeoloxodon]]'' (Asiya fili)
|2label2=''[[MammuthusElephantina]]'' (Mamont)
|2={{clade
|1=''[[Elephas]]'' (Asiya filləri)
|2=''[[Mammuthus]]'' (Mamontlar)
}}
}}
}}
}}
}}
 
[[File:MammothVsMastodon.jpg|thumb|250px|Tüklü mamont (solda) və Amerikan mastodonu (sağda) arasında müqayisə.]]
 
 
2005-ci ildə tədqiqatçılar tüklü mamontun [[Mitoxondri|mitoxondrial]] [[gen]] kodunu topladılar. Bu onlara mamontlar və [[Asiya fili]] (''Elephas maximus'') arasındakı yaxın təkamül əlaqəsini izləməyə imkan verdi. <ref> Gross, L. (2006). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1360100/] [http://www.plosbiology.org/article/info:doi/10.1371/journal.pbio.0040074] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20076539]</ref> [[Afrika fili]] ({{lang-la|Loxodonta africana}}) 6 milyon il əvvəl - [[şimpanze]] ilə [[insan]] arasındakı ayrılma ilə oxşar bir vaxtda bu [[klad]]dan çıxmışdı. [[Neandertal]] gen proyektinin çapından əvvəl bir çox araşdırmaçılar mamonta aid olma ehtimalı olan nəsli kəsilmiş növlərin ilk dəfə tamamilə ardıcıl şəklə salınmış nüvə gen kodlarını gözləyirdilər.<ref>Krause, J.; Dear, P. H.; Pollack, J. L.; Slatkin, M.; Spriggs, H.; Barnes, I.; Lister, A. M.; Ebersberger, I.; Pääbo, S.; Hofreiter, M. (2005). "Multiplex amplification of the mammoth mitochondrial genome and the evolution of Elephantidae". Nature 439 (7077): 724–727. [http://www.nature.com/nature/journal/v439/n7077/full/nature04432.html] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16362058] </ref> [[2010-cu il]] tədqiqatı bu əlaqəni təsdiqlədi və təklif etdi ki, [[Afrika fili]] 6.6-8.8 milyon il əvvəl erkən ümumi əcdaddan ayrılmışkən [[mamont]] və [[Asiya fili]]nin soyları 5.8-7.8 milyon il əvvəl ayrılıb.<ref>Rohland, N.; Reich, D.; Mallick, S.; Meyer, M.; Green, R. E.; Georgiadis, N. J.; Roca, A. L.; Hofreiter, M. (2010). Penny, David, ed. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3006346/] . PLoS Biology 8 (12): e1000564. [http://www.plosbiology.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pbio.1000564] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21203580] </ref> [[2008-ci il]]də tüklü mamontun xromosom DNT-sinin planı hazırlandı. Analiz göstərdi ki, tüklü mamont və Afrika fili 98.55% (99.40%-ə qədər) oxşardır. <ref>[http://www.post-gazette.com/pg/08325/929359-115.stm Will findings recreate the woolly mammoth?], Pittsburgh Post-Gazette, 20 November 2008</ref> Komanda donmuş torpaqdan çıxarılmış 20 min yaşı olan mamontun və 60 min il əvvəl ölmüş mamontun saç köklərindən [[DNT]]-i alaraq tüklü mamontun nüvə gen kodu ardıcıllığının planını hazırladı.<ref>{{cite web|url=http://www.sciencedaily.com/releases/2008/11/081119140712.htm |title=Woolly-Mammoth Genome Sequenced |publisher=Science Daily |date=20 November 2008 |accessdate=22 June 2010}}</ref> 2012-ci ildə 43 min il yaşı olan tüklü mamontdan yığılmış [[zülallar]] ilk dəfə dəqiqliklə müəyyən edildi. <ref> Cappellini, E.; Jensen, L. J.; Szklarczyk, D.; Ginolhac, A. L.; Da Fonseca, R. A. R.; Stafford, T. W.; Holen, S. R.; Collins, M. J.; Orlando, L.; Willerslev, E.; Gilbert, M. T. P.; Olsen, J. V. (2012). "Proteomic analysis of a Pleistocene mammoth femur reveals more than one hundred ancient bone proteins". Journal of Proteome Research 11 (2): 917–926. [http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/pr200721u] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22103443]</ref>
[[File:Mammuthus jeffersonii (2).jpg|thumb|250px|left|''M. jeffersonii'', Kolumbiya mamontu və tüklü mamont arasındakı mələz.]]
5.974

edits