"Esperanto" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

304 bayt əlavə edildi ,  6 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
(Baskervill (müzakirə) tərəfindən edilmiş 3325417 dəyişikliyi geri qaytarıldı.)
'''Esperanto''' — [[1887]]-ci ildə polşalı oftalmoloq və linqvist [[Lüdviq Lazar Zamenhof]] tərəfindən yaradılmış süni bir dildir.Onun 1905-ci ildə çap etdirdiyi "Fundamento de Esperanto" adlanan kitabında sözügedən dilin qrammatikası və əsas müddəalarına yer verilmişdir.
Özünü Dr.Esperanto deyə qələmə verən Zamenhof müxtəlif xalqlar arasındakı ünsiyyət problemini həll etməyi qarşıya məqsəd qoyaraq bu dili yaratmışdır.Günümüzdə ən populyar süni dil olmasına rəğmən qarşıya qoyulmuş hədəfə, yəni beynəlxalq ünsiyyət vasitəsi olma planlarına çata bilməmişdir.
 
'''== Etimologiya''' ==
"Esperanto" sözü fransız dilində "ümid etmək" mənasını verən "esperer" sözündən götürülmüşdür.Kök və şəkilçiyə ayrılması "''esper+ant+o''" şəklindədir.Ümid edən insan mənasını ifadə edir.
Əsl adı '''Linqvo İnternaçia''' olan bu dil, Zamenhofun 1887-ci ildə çap etdirdiyi "Unua Libro" kitabında özünü "Doktoro Esperanto" adlandırması ilə birlikdə dil də bu adla anılmağa başlandı.
 
'''== Tarix''' ==
Əslən Polşadan olan Zamenhofun yaşadığı mühitdə daha çox [[polyakca]], [[rusca]] və [[yiddiş]] dilindən istifadə olunurdu.O, bu insanların bir-biriləri ilə gündəlik ünsiyyətini asanlaşdırmaq üçün dəyişilməz 16 əsas qanuna istinad edən, istisnasız və əksər sözlərini Avropa dillərindən alan bir dil ixtira etməyi hədəflədi.
 
 
1881-ci ildə dildə baş verən ən böyük yeniliklərə "w" hərfinin "v" hərfi ilə əvəz olunması,cəm şəkilçisinin -'''es''' yerinə -'''oj''' olaraq dəyişdirilməsi,sözlərə təsirlik hal şəkilçisinin (l') artırılmağa başlanması,feillərdə hecanın istisna olaraq son hecaya düşməsi qaydasını dəyişdirərək sözdə bütün sözlərin bir qayda olaraq axırdan 2-ci hecaya düşməsi qaydasının təsdiq edilməsi,á, ć, é, ħ, -ó, ś, ź kimi hərflərin əlifbadan çıxarılması və feil sonluqlarının dəyişdirilməsini misal göstərmək olar.
 
'''== Əlifba''' ==
Yazıda latın qrafikasından istifadə olunur və 28 hərfdən ibarətdir.
{| class="wikitable"
Bu dildə olan bütün sözlərdə, istisnasız olaraq, vurğu sondan ikinci heca üzərinə düşür.Bəzi şeir və mahnılarda nitqi ifadəli etmək üçün "O" isim düzəldən suffiksi atıla bilər.Yazıda aydın ifadə olunsun deyə həmin hərf yerinə '''apostrof''' işarəsi qoyulur.
 
'''== Qrammatika''' ==
 
Bəzi istisnalar nəzərə alınmasa, dildəki bütün sözlərin hansı nitq hissəsinə mənsub olmasını son hərfə baxaraq müəyyən etmək olur.
{| class="wikitable"
# Sifət isimlə şəxsə və hala görə uzlaşır.
# Cümlədə sözlərin yerini dəyişdikdə məna dəyişmir.
 
== Həmçinin bax ==
* [http://www.esperanto.mv.ru/Lernolibro/index.html Борис Колкер. Учебник языка эсперанто. Основной курс]
* [http://lernu.net/enkonduko/lingvoprezento/alfabeto.php Esperanto]
 
{{dil-qaralama}}
 
{{Süni dillər}}
 
[[Kateqoriya:Esperanto]]