"Qaraciyər" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

8 bayt çıxarıldı ,  5 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
| alt_yazı_yer =center
}}
'''Qaraciyər''' ([[Yunan dili|yun.]] hepar, {{lang-la|jecur}}) İnsanda uyunsov dördbucaq şəklində, yastı və tutqun qırmızı rəngdə və 1500 qram ağırlıgındadırağırlığındadır. Qaraciyər asan kəsilir və didilir; ona görə çox vaxt yüngül bir təzyiqdən və ya zədədən tez parçalanır. Bədəndən çıxarılmış qaraciyər yumuşaq olduğu üçün öz şəklini itirir.
 
Qaraciyərin iki səthi: yuxarı çıxıq diafraqma səthi – {{lang-la|facies diaphragmatica (facies superior – BNA)}} və aşağı basıq visseral səthi – {{lang-la|facies visceralis (facies inferior – BNA)}}. Yuxarı səthi peritondan əmələ gəlmiş {{lang-la|lig. falciforma hepatis }} vasitəsilə iki paya bölünür: sağ pay – {{lang-la|lobus hepatis dexter}} və sol pay – {{lang-la|lobus hepatis sinister}}; sağ pay sol paydan böyük və qalındır. Diafraqma səthində yuxarı hissə – {{lang-la|pars superior}}, ön hissə – {{lang-la|pars anterior}}, sağ hissə – {{lang-la|pars dextra}} və dal hissə – {{lang-la|pars posterior (facies posterior – BNA)}} ayırd edilir. Aşağı səthi bir az arxaya çevrilmişdir və üzərində üç şırım vardı: biri kındələn – qaraciyər qapısı – {{lang-la|porta hepatis}} və ikisi boylamadır (sağ və sol).Bu şırımlar hamısı bir yerdə "H" hərfinə bənzəyir. Sağ boylama şırımın ön hissəsində ödlük və arxa hissəsində [[aşağı boş vena]] yerləşmişdir, ona görə ın hissəyə ödlük çuxuru – {{lang-la|fossa vesica felleae}}, arxa hissəyə – {{lang-la|sulcus (fossa – BNA) venae cavae}} deyilir.
== Daxili qurluşu ==
Qaraciyər mürəkkəb borulu vəzilərdən olub, bir çox paycıqlardan – {{lang-la|lobuli hepatis}} ibarətdir. Baycıqları təşkil edən atmalar qaraciyər epitel hüceyrələrindən əmələ gəlmişdir. Qaraciyər paycıqları şəkilcə çoxbucaqlı olub, bir-biri ilə birləşdirici toxuma vasitəsilə birləşmişdir. Pazcıqların daxilində retikulyar liflərdən təşkil olunmuş tor vardır; bu liflər, ehtimal ki, qaraciyər kapillyarları endotelinin törəmələridir. Həmin endotel faqositoz vəzifəsinə malik ulduzabənzər (Kupfer adlanan) hüceyrələrdən ibarətdir.
=== Seqmentar qurluşuquruluşu ===
Son zamanlar qaraciyərdə paylardan başqa seqment adlanan daha kiçicik hissələr ayırd edilir. Seqment (embrioloji yox) həndəsi bir anlayış olub qaraciyərin qapı venasının böyük bir şaxəsinə və bunu muşayiət edən qaraciyər arteriyası şaxələrinə və öd axacaqlarına müvafiq bir hissəsinə deyilir. Qaraciyər seqmentlərinin miqdarı çox müxtəlif olur, odur ki, başqa-başqa müəlliflər müxtəlif rəqəmlər göstərir. Əgər müəlliflər qaraciyərdə dörd – ön, dal, içəri və bayır seqment – {{lang-la|segmentum anterius, posterius, mediale et laterale}} qeyd edirlər. Ön seqment qaraciyərin sağ payının diafraqma səthinin ön və yuxarı hissələrini, dal seqment – həmin səthin dal hissəsini və sağ payın visseral səthini, içəri seqment – kvadrat və quyruqlu payları və bayır seqment- bütün sol payı tutur.
 
# Qaraciyər – böyrək bağı – {{lang-la|lig. hepatorenalis}},
# Qaraciyər – mədə bağı – {{lang-la|lig. hepatogastricum}},
# Qaraciyər – onkibarmaqonikibarmaq bağırsaq bağı – {{lang-la|lig. hepatoduodenale}},
# Qaraciyər – çənbər bağırsaq bağı – {{lang-la|lig. hepatocolicum}}.<br />
 
 
== Qaraciyərin vəzifəsi ==
Qaraciyərin vəzifəsi çox müxtəlifdir. birinci növbədə o, vəzi olduğu üçün məhsul – [[öd]] və [[sidik cövhəri]] ifraz edir. Məlum olduğu kimi öd onikibarmaq bağırsağa tökülüb həzm prosesi zamanı sərf olunur. sidikSidik cövhəri əvvəlcə qana keçir və sonra buradan böyrəklər vasitəsilə sidiyin tərkibində xaric olur. [[qapı venası]] qanı ilə qaraciyərə gələn karbohidratlar burada nişasta halında ehtiyat bir məhsul kimi saxlanılır və sonra bədənə lazım olduqca üzüm şəkəri halında qana buraxılır. bundan əlavə qaraciyərdə rüşeym dövründə qırmızı qan kürəcikləri hasil olur, beləliklə o, qanyaradıcı vəzifə ifa edir. Qaraciyər mühafizə vəzifəsini də daşıyır – kapillyarlarının endotel hüceyrələri (Kupfer hüceyrələri) [[retukul-endotel sistem]]ə aid olub faqositoz vəzifəsini görür (bağırsaqlardan qana süzülmüş və maddələr mübadiləsindən sonra hasil olmuş zəhərli maddələri zərərsiz hala keçirir.) Qaraciyərin endokrin (daxili sekresiya) vəzifəsiifa etməsivəzifəsi də qeyd olunur.
 
== Öd ==
1.021

edits