"Yamblix" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

657 bayt əlavə edildi ,  3 il öncə
Bu quruluşu Yamblix Əql anlayışına da aid edirdi. Onun fəlsəfəsində Əql də ikiyə bölünür. Birincisi hər bir var olan şeyin paradiqmasıdır (ilk obrazıdır), ikincisi isə ideyaların toplusudur. Bu kimi görüşlə Yamblix yenə də keçmiş platonçuların ziddiyyətlərini çözmək istəmişdir. Çünki, Əqldə ideyaların olmasından öncə onların ilk obrazları düşünülməli idi. Buna görə də, Yamblix bu ziddiyyəti həll etmək üçün Əqli iki hissədən ibarət təsəvvür edirdi.
 
Hər şeyin paradiqması olan birinci Əqlin tərkibi bir deyil, ''ata'' (varlıq) – ''güc'' (varlığın mümkünlüyü) – ''əqlin özü'' (varlığın həqiqiliyi kimi, onun mümkünlüyünün düşünülməsi) üçlüyündən ibarətdir<ref>[http://www.tertullian.org/fathers/marinus_01_life_of_proclus.htm The Life of Proclus or Concerning Happiness by Marinus of Samaria] / Translated by Kenneth S. Guthrie. London: Phanes Press, 1986, pp. 23-30.</ref>. Bu üçlüyün hər bir üzvü ayrıca varlıq və tanrılardır.
 
Bu cür bölgünü Yamblix ikinci Əqlə, sonra Ruha və onun hissələrinə də aid edirdi. Beləliklə, onun təsəvvüründə dünyanın üstündə duran Vahidə, Əqlə və Ruha aid tanrılar panteonu yaradılmışdır. Onların ardınca dünyanın içində olan tanrılar gəlir. Bu tanrılar isə öz növbəsində 12 göy tanrısına bölünürlər. Bu tanrılar da 36, onlar isə 360 tanrıya bölünür<ref>[http://www.vehi.net/brokgauz/all/120/120370.shtml Ямвлих] // Энциклопедический словарь Ф. А. Брокгауза и И. А. Ефрона. С.-Пб.: Брокгауз-Ефрон. 1890-1907.</ref>. Eyni zamanda, Yamblixa görə Tanrının birliyi və tanrıların çoxluğu arasında fərq də yoxdur. Çünki, bir olan yaradan çoxlu sifətlər və adlarda təzahür olunur. Onlar tanrılar kimi sayılsa da, bir Tanrının hissəcikləridir. Beləliklə, Yamblix göylərdən başlayan və yerdə bitən bir ardıcıl düzən qurmuşdur. Bu düzəndə hər bir hissə öncəkinə tabe olur, ondan doğur. Buna da ''iyerarxiya'' deyirlər.
 
Yamblixə görə ideyalar da şeylərdən fərqlidir. Sadəcə şeylər onun bəzi özəlliklərini əks etdirir. Bu yansıma ideya haqqında qismən bilgi verir və sonludur. İdeya isə əbədi olaraq yaşayır. Deməli, hər bir şeyin əbədi və “yansıyan” (əks olunan) varlığı vardır. Maddi dünyada olan hər şey dünya Ruhundan yaranırsa, deməli o da ikiyə bölünür. Biri "təmiz" Ruhdur ki, onun bu dünyada "yansıması" yoxdur və o ideal aləmə yönəlir. Dünyada olan "yansımalar" ancaq dünya Ruhunun ikinci hissəsindən əmələ gəlir<ref>Ямвлих // [http://www.iqlib.ru/book/preview/7385EBB8D44D4AE19FFCEA8FF297B05E Античная философия: Энциклопедический словарь] / Составитель Е. В. Афонасин. М.: Прогресс-Традиция. 2008.</ref>. Ola bilsin bu bölgü hansısa daha qədim dini inanclar, magiya və astrologiya  əsasında yaranmışdır.
 
Yenə Yamblixə görə insan və heyvan ruhlarının təbiəti bir-birindən fərqlənir. İnsan ruhu düşüncə ilə qavranılan təbiətlə bağlantıdadır. Bu keyfiyyət heyvanlara aid edilə bilməz.
 
Porfirius kimi Yamblix də ''teurgiya'' (tanrıların rəğbətini qazanmaq üçün onların iradəsinə təsir etmək sənətidir; magiyanın bir növüdür) ilə məşğul olurdu. Onun tanrılara ibadət edən zaman yer üzərində qalxması, işıq saçması haqqında əfsanələr gəzirdi<ref>[[iarchive:philostratuseuna00phil|Philostratus and Eunapius. The lives of the sophists]] / Translated by W.C. Wright. : William Heinemann, 1922, pp. 363-373.</ref>. Yamblixin fikrincə heykəllər tanrı deyillər və onlara ibadət etmək olmaz. Ancaq kahin zikr, qurbanlar və başqa mistik aktlarla göy tanrılarından aldığı gücü heykəllərə və başqa maddi obyektlərə ötürüb onları tanrılaşdıra bilər. Beləliklə, kahinin fəaliyyətindən sonra tanrı ruhu heykəllərə və başqa maddi şeylərə keçə bilər.
 
Göründüyü kimi Yamblix tənəzzülə uğrayan və Xristianlıqla artıq rəqabət apara bilməyən çoxtanrılığın (politeizmin) dirçəldilməsi üçün yeni ideyalarla çıxış edirdi. Bunu edərkən o, qədim yunan-roma fəlsəfəsini mifləşdirmiş, onu müxtəlif mistik təlimlər və teurgiya ilə qarışdırmışdır.
 
== Mənbə ==
*{{cite book|last=[[Aydın Əlizadə]].|first=|date=2016|title=Antik [fəlsəfə tarixi|url=http://www.anl.az/el/Kitab/2016/Azf-289695.pdf Antik fəlsəfə tarixi]|location=|archiveurl=https://web. Bakıarchive.org/web/20160816053722/http: //www.anl.az/el/Kitab/2016/Azf-289695.pdf|archivedate=2016|publisher=3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, |pages=s. 264-267.|isbn=5-89968-061-X|accessdate=2016-08-16|ref=}}
 
== Ədəbiyyat ==
* {{cite book|last=[[Aydın Əlizadə]].|first=|date=2016|title=Antik [fəlsəfə tarixi|url=http://www.anl.az/el/Kitab/2016/Azf-289695.pdf Antik fəlsəfə tarixi]|location=|archiveurl=https://web. Bakıarchive.org/web/20160816053722/http: //www.anl.az/el/Kitab/2016/Azf-289695.pdf|archivedate=2016|publisher=3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, |pages=s. 264-267.|isbn=5-89968-061-X|accessdate=2016-08-16|ref=}}
 
* Fowden, Garth. The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Pagan Mind. Princeton, Princeton University Press 1986.
4.435

edits