"Şuşa qəzası" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

21 bayt çıxarıldı ,  3 il öncə
using AWB
(using AWB)
|qeydlər ={{Yelizavetpol quberniyası diaqramı}}
}}
'''Şuşa qəzası''' ({{lang-ru|'''Шушинский уезд'''}}) — [[Rusiya İmperiyası]] ([[Kaspi vilayəti]], [[Şamaxı quberniyası|Şamaxı]] və [[Yelizavetpol quberniyası|Yelizavetpol]] quberniyaları tərkibində), [[Azərbaycan Demokratik Respublikası]] və [[Zaqafqaziya Sosialist Federativ Sovet Respublikası]] ([[Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası]] tərkibində) tərkibində mövcud olmuş inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi [[Şuşa]] şəhəri idi.
 
== Qəzanın tarixi ==
Çar hökümətinin Qafqazda [[1840]]-cı il [[10 aprel]] tarixli inzibati islahatına əsasən Kaspi vilayətinin tərkibində yaradılmışdır. (1841, 1 yanvar).
 
Azərbaycan [[Rusiya]]ya birləşdikdən sonra [[Azərbaycan xanlıqları]] 6 əyalətə (Bakı, Quba, Şəki, Şirvan, Qarabağ, Talış), 2 dairəyə (Yelizavetpol, Car-Balakən) və 2 distansiyaya (Qazax, Şəmşədin) bölündü.
 
Şuşa qəzası [[Cavanşir qəzası|Cavanşir]], [[Göyçay qəzası|Göyçay]], [[Cavad qəzası|Cavad]], [[Cəbrayıl qəzası|Cəbrayıl]], [[Zəngəzur qəzası|Zəngəzur]] qəzaları ilə həmsərhəd idi. Mərkəzi [[Şuşa şəhəri]] idi. [[1846]]-cı ildən ildən [[Şamaxı quberniyası|Şamaxı]] ( [[1858]]-ci ildən [[Bakı quberniyası|Bakı]]) [[1867]]-ci ildən isə [[Yelizavetpol]] quberniyasına na daxil edilmişdi. Şuşa qəzası [[Mehri]], Kəbirli, [[Zəngəzur]], Cavanşir, [[Çiləbörd]], [[Vərəndə sahəsi|Vərəndə]] sahələrinə bölünürdü. [[1867]]-ci il dekabr tarixli fərmana əsasən, [[Zəngəzur]] və [[Cavanşir]] sahələri Şuşa qəzasından ayrılıb müstəqil qəzalara çevrildilər. Qəzanı qəza rəisi, onun müavini, xəzinədar, sahə iclasçıları və şəhər polisi idarə edirdi. Qəzada məhkəmə yaradılmışdı. Sahəsi 4911 km2 , əhalisi 140740 nəfər olmuşdur (1897). Təsərüfatında əkinçilik, maldarlıq, ipəkçilik, üzümçülük, bağçılıq əsas yer tuturdu.
 
[[1846]]-cı ildə qəzanın rəisi podpolkovnik, kavaler Mixail Petroviç Kolyubakin, köməkçisi rotmeystr Pyotr Pyotroviç Tarnovski, katibi titulyar müşavir Filosof Abdomeviç Vinoqradov idi. [[Muğru sahəsi]]nin murovu Andrey Mirkoviç Mokrtski, [[Kəbirli sahəsi]]nin murovu knyaz Anton Yeqoroviç Şalikov, [[Zəngəzur sahəsi]]nin murovu kollej qeydyiyatçısı Cahangir İvanoviç Ağasərov,[[Cavanşir sahəsi]]nin murovu əyalət katibi Dmitri Boqdanoviç Şahnəzərov,,[[Çiləbopd sahəsi]]nin murovu prapoşik Yusif Bəhramoviç Şahnəzərov,[[Vərəndə sahəsi]]nin murovu Avət Matveyeviç Mamikanov idi.
 
== Əhali ==
1851–ci ildə Rusiyada əhali sayının araşdırılması üçün həyata keçirilmiş IX təftişə əsasən, inzibati cəhətdən Bakı, Şamaxı, Lənkəran, Nuxa və Şuşa qəzalarını əhatə edən Şamaxı quberniyasının əhalisi 319.923 nəfəri kişilər, 283.083 nəfəri qadınlar olmaqla 603.006 nəfər idi.<ref name="Кеппен-154">О народонаселенiи Россiи по губернiямъ и уѣздамъ: LXII. Шемахинская губернiя, стр. 154. // Девятая ревизiя. Изслѣдованiе о числѣ жителей въ Россiи въ 1851 году Петра Кеппена. Санктпетербургь: Вь Типографiи Императорской Академiи наукь, 1857, 297 стр.</ref> Əhalinin ümumi sayı haqqında məlumatlar imperiyanın Maliyyə Nazirliyinin Zaqafqaziya idarəsi tərəfindən təqdim olunmuşdu.<ref name="Кеппен-154">< /ref> Qəzalar üzrə qadınların ayrıca sayını müəyyən etmək münkün olmamışdır.<ref name="Кеппен-154">< /ref> Kişilərin qəzalar üzrə sayı haqqında məlumatlar isə Tiflisdən ''həqiqi dövlət məsləhətçisi'' Aleksey Fyodoroviç Kruzenştern tərəfindən təqdim olunmuşdu.<ref name="Кеппен-154">< /ref> Beləliklə, həmin məlumatlara əsasən Şuşa qəzasının bütün yaşayış yerlərində kişi cinsindən toplam 105.404 nəfər əhali yaşayırdı.<ref name="Кеппен-154">< /ref>
== İnzibati bölgü ==
[[Şəkil:Uyezd of Shusha.JPG|200px]]
37.546

edits