"Sultan Hümayun" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

11 bayt çıxarıldı ,  3 il öncə
k
using AWB
k (using AWB)
 
== Siyasi fəaliyyəti ==
Hakimiyyətinin ilk illərində Sultan Humayun ciddi təhlükələrlə qarşılaşdı. [[Ludi]] hökmdarı Mahmud Ludi əfqan əmirləri və bəzi racələr ilə birləşərək Humayuna qarşı hərəkət etdi. Qucerat hökmdarını da hərəkət üçün təhrik etdi. Lakin Humayun şah ikisini də məğlub etdi. Ancaq çox keçmədən Humayun şah və qardaşları arasında da qovğa başlandı. Qucerat valisi olan qardaşı Əsgəri paytaxt [[Aqra]] üzərinə yürüş etdi. Conda barışsalar da qardaşlar arasında birliyi mühafizə etmək mümkün olmadı.
 
Bu arada Ludilərin yerinə Sur dövlətini qurmağa çalışan Şir-xan bir gecə Aqraya basqın etdi və Humayun şah qardaşlarından da yardım görmədikdə [[I Təhmasib|Şah Təhmasibə (Səfəvilərə)]] sığındı. Şirxan Səfəviləri ortadan qaldırmaq üçün Osmanlılarla sülh bağladıqdan sonra Şah Təhmasib də Humayun şahı öz ordusu ilə müdafiə edərək onun üzərinə, yəni [[Hindistan]]a göndərdi. Bu,Humayun şah üçün yaxşı bir fürsət oldu. Artan və cəmləşən qüvvələrlə [[Kabil]],[[Qəndəhar]] və [[Bədəxşan]]ı geri aldı.Atası [[Zahirəddin Mahmud Babur]] kimi,o da Kabildən hərbi baza kimi istifadə edərək yenidən fəthlərə başladı. 1555-ci ildə böyük əfqan ordusunu məğlub edərək [[Dehli]]yə girdi. Qardaşlarıyla dil tapdı və yenidən imperatorluğa hakim oldu.
[[Şəkil:Hamida Banu Begum, wife of Mughal Emperor Humayun.jpg|thumb|230px|[[Həmidə Banu Bəyim]] — Sultan Humayunun arvadlarındn biri, [[Əkbər şah]]ın anası.]]
Humayun Təhmasib şahdan yardım alsa da,şiəliyə etibar etmədi və Səfəviləri öz dövlətinin gələcəyini təhdid edən bir təhlükə kimi nəzərdə tutdu. Onun üçün Osmanlı padşahı [[Qanuni Sultan Süleyman]]a "padşah baba" deyə xitab edən məktublar yazdı. Şərqin ona veriləcəyi halda, [[Səfəvi dövləti]]ni birlikdə yox edə biləcəklərini bildirdi.
 
[[Şəkil:Humanyu.JPG|thumb|right|250|left|Sultan Hümayunun türbəsi]]
 
== Humayun şahın ölümü və Əkbər şahın taxta çıxması ==
Humayun şah atası Babur şah qədər yaxşı bir sərkərdə və hökmdar deyildi. Tez-tez qarma-qarışıqlıqlar olurdu. Amma yenə də imperatorluğu qoruya bilmişdi. [[1556]]-cı ildə kitabxanasının yüksək rəflərindən kitab götürməyə çalışarkən nərdivandan yıxıldı və ağır yaralandı. [[28 fevral]] [[1556]]-cı ildə öldü. Ölməzdən qabaq o vaxt qonağı olan Osmanlı Dəniz kapitanı Seydi Əli Rəisin də tövsiyəsi ilə [[Bədəxşan]]da baş qaldıran əfqan birlikləriylə çarpışmaqda olan oğlu [[Əkbər şah|Əkbərə]] bir namə göndərərək onu vəliəhd təyin etmişdi. Yenə Seydi Əli Rəisin tövsiyəsiylə Əkbərin savaşı bitirib dönməsinə qədər ölümü gizli saxlandı. Bir ay sonra üsyanları yatıran Əkbər gəldi və taxta çıxarıldı.
 
Əkbər hələ 14 yaşındaydı amma sadiq sərkərdələri və qüdrətli atabəyi Bayram xan sayəsində uğur qazanmışdı. Humayun şah atası qədər qüdrətli olmasa da, onun kimi divan müəllifi, yaxşı bir şairdi. [[Dehli]]də gözəl bir türbəsi vardır.
*[[Zahirəddin Mahmud Babur]]
 
{{Şablon:Böyük Moğol İmperiyası hökmdarları}}
 
[[Kateqoriya:Hökmdarlar]]
37.546

edits