"Sind əyaləti" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

38 bayt əlavə edildi ,  4 il öncə
k
replaced: <references/> → {{İstinad siyahısı}}, File: → Şəkil: (11) using AWB
k (replaced: <references/> → {{İstinad siyahısı}}, File: → Şəkil: (11) using AWB)
=== Sind və Nadir şah ===
Hindistanda 57 gün qaldıqdan sonra 1 ramazan 1152 ([[2 dekabr]] [[1739]])-ci ildə bərabərində yüklü miqdarda sərvətlə [[Dehli]]dən ayrılan [[Nadir şah Qırxlı-Avşar|Nadir Avşar]], [[Kabil]]ə çatmıştı.
Ancaq o, birdənbirə geri dönərək Sind hakimi [[Xudayar xan Abbasi]]yə qarşı hərəkətə keçmişdi. <ref>Minorsky, ‘‘Nadir’’, s.25-26; Dowson, ‘‘ Hıstory of India’’, s.92.</ref>
 
Nadir 6 gün Kabildə qaldıqdan sonra o tərəfin hakimiyyətini Nasir xana tapşırdı və göstəriş verdi ki, Hindistandan gətirilən xəzinəni [[Herat]]a aparsınlar. Bir qədər qabaq Nadir Sind və Zəmindar hakimi Miyan Nurməhəmməd Xudayar xan Abbasiyə əmr göndərmişdiki, Kabilə gəlib onunla görüşsün. Öz qüdrətinə arxayın olan Xudayar xan fikirləşmişdi ki, Nadir uzun səfər yorğunluğu nəticəsində onu təqib edə bilməyəcək, odur ki, əmrə qulaq asmayıb Kabilə gəlmədi. <ref>Məhəmməd Hüseyn Qüddusi, Nadir şah, Bakı, "Gənclik", 1998, səh.82.</ref>
 
Nadir şah özü isə Kabuldan Sind vilayətinə yollandı ki, bu vilayəti də itaət altına gətirsin. “Aləm Ara-ye Naderi”də bildirilir ki, Nadir şah hələ Hindistanda olarkən Məhəmməd şah, Sind hakimlərinin üzüdönüklüyü haqqında ona məlumat vermiş və onların yola gətirilməsini xahiş etmişdi. Mənbədə o da bildirilir ki, Nadir şah Hindistandan qoşunları ilə birbaşa Sində yollandı.<ref>Mirzа Mehdi хаn Аstrаbаdi. Tаriхi-Nаdiri. Təbriz-1268 h.,</ref>
Xudayar xan Abbasi hətta Hindistanın fəth edilməsindən sonra belə Nadir şaha itaət etməyə meyl göstərmədi. Əksinə, ətrafına topladığı qoşunların sayını artırmaqla özünün müstəqil hakimliyini qoruyub
saxlamaq istəyirdi. Onun bu iddialığı heç şübhəsiz ki, Nadir şahı qane etmirdi və Türküstana yürüş etməzdən əvvəl Sind hakimini də itaət altına gətirməyi qərarlaşdırdı. Qış mövsümünün olması Sind yürüşünü
mürəkkəbləşdirsə də Nadir şah bu qərarından dönmədi. Mövcud olan məlumatlara görə, Nadir şah əvvəlcə bu məsələni sülh yolu ilə həll etməyə çalışdı və bu məqsədlə Sind hakimi Xudayar xanı Kabula dəvət etdi. Xudayar xan bununla razılaşıb öz itaətini bildirsəydi daha həmin vilayətə qoşun çəkməyə də ehtiyac qalmazdı. Amma Xudayar xan imtina etdi və Kabula gəlmədi. Çox güman ki, Xudayar xan qış dövründə dağlıq ərazilərə hərəkət etmək çətinliyinə görə, Nadir şahın Sində yürüş edəcəyinə inanmırdı. Lakin onun höcətliyi Nadir şahı məcbur etdi ki, Sində doğru hərəkətə başlasın. <ref>Lockhart L., Nadir-Shah, L., 1938. c.191</ref>
 
Nadir şah Sində doğru iki istiqamətdən hücuma başladı. Bir tərəfdən [[Fars]] [[bəylərbəyi]] Məhəmməd Tağı xana göstəriş verdi ki, tabeliyində olan Fars, Kerman və ətraf məntəqələrin qoşunları ilə Sind çayının mənsəbindən yuxarıya doğru hərəkətə başlasın. Piyada qüvvələri və artilleriya quru yolu ilə Sində doğru irəliləməli idi. Nadir şah özü isə dekabr ayının 8-də artilleriyası və bir neçə alayı ilə Bənkeş və Direcat yolu ilə Sində doğru irəlilədi. Bəzi tədqiqatçılar Sində doğru hərəkət edən Nadir şah qoşunlarının 50 min nəfər olduğunu göstərirlər. <ref>Tarix-e Cahanqoşa-ye Naderi ... s. 436-436, 442; Moqtəder Q., ... s.90; Larudi N., ...s. 190</ref>
 
Onların ifadəsindən sonra aydın oldu ki, Nadir şah qoşunlarının hərəkətindən xəbər tutan kimi Sind hakimi Xudayar xan da ( “Aləm Ara-ye Naderi”də Kiya Nasir adlanır) vilayət paytaxtı olan Xudaabadı tərk edib dağlara üz tutdu. Ailəsini və yaxınlarını özü ilə aparan Xudayar xan Nadir şahın qəzəbinə tuş gəlməyəcəyinə əmin olmaq üçün [[Ömərkut qalası]]na sığınmağı qərara aldı.Bu qala Sinddən 40 mənzillik bir məsafədə yerləşirdi. Ora aparan yol üzərində su və ərzaq mənbələri, hətta yaşayış məntəqələri belə yox idi. Xudayar xanın əyanları və yaxınları da bu uzaq səfərə çıxmağın son dərəcə təhlükəli olduğunu bildirirdilər. Lakin Nadir şahın qəzəbi və qorxusu Xudayar xanı məcbur etdi ki, Sinddən qaçıb Ömərkut qalasına sığınsın. Xudayar xan ona əmin idi ki, özü çətin yolun ağırlığına dözsə də, Nadir şah qoşunu ilə belə bir marşrutla irəliləməyə cəsarət etməz.<ref>Aləm Ara-ye Naderi, c.II, ... s. 756-757</ref>
döyüşçü özü ilə əlavə bir at götürsün və həmin atlara 3-4 tuluq su yüklənsin. Eyni zamanda Nadir şah qarşıdakı yolun sürətlə qət edilməsi üçün lazımi göstərişləri verdi. “Aləm Ara-ye Naderi”yə görə, son dayanacaqdan hərəkət edən Nadir yalnız 9 gündən sonra Ömərkt qalasına çata bildi.<ref>Yenə orada, s.759</ref>
 
“Tarix-e Cahanqoşa-ye Naderi” və bir sıra tədqiqat əsərləri bildirirlər ki, Nadir şah Şəhdadpurdan [[1740]]-cı il fevralın 26-da hərəkət etdi və bir gün sonra Ömərkut qalasına çatdı. <ref>Tarix-e Cahanqoşa-ye Naderi ... s. 438; Локкарт Л., ... C..194</ref> Hər halda o, məlumdur ki, Ömərkuta yetişmək üçün böyük əziyyətlərə qatlaşmalı oldu və Xudayar xan qəfil şəkildə bu qalada yaxalandı. Mövcud olan məlumata görə, Xudayar xan həmişəki adəti üzrə səhər yuxusundan qalxıb qaladan kənara baxanda Nadir şah qoşunlarının mühasirəsində olduğunu gördü.Xudayar xan yenə qaladan qaçmağa cəhd göstərsə də bu ona müyəssər olmadı və qılıncını boynundan asıb təslim olmaq üçün Nadir şahın hüzuruna yollandı. Nadir şah onu da, onun tayfasının əhalisini də bağışladı və Xudayar xanın malik olduğu zəngin xəzinəni ələ keçirdi. Nadir şah onun xanlığına toxunmadı və Xudaabada geri qayıtmağı tapşırdı. Özü isə bir müddətdən sonra Larkana, qoşununun bir hissəsi ilə Nəsrulla Mirzənin dayandığı məntəqəyə döndü. Onun Larkana dönüşü artıq 1740-cı ilin [[Novruz bayramı]] günlərinə təsadüf edirdi. Nadir şah qoşunu ilə Novruz bayramını məhz burada qeyd etdi.<ref>Larudi N..... s.191; Локкарт Л., ... c.195</ref>
 
=== Kəlhorlar sülaləsi ===
<center>
<gallery>
FileŞəkil:FaizMahal.jpg|Faiz Mahal, [[Kairpur]]
FileŞəkil:Ranikot Fort 07a.jpg|[[Ranikot qalası]], dünyanın en büyük kalesidir
FileŞəkil:Tomb Jinnah.jpg|Karaçidə Cinnahın qəbri
FileŞəkil:Chaukundi1.JPG|[[Çaukhandi türbəsi]]
FileŞəkil:Keenjhar Lake Thatta.jpg|Keenjhar gölü, Thatta
FileŞəkil:Mohenjodaro Sindh.jpeg|[[Mohenco-daro]]
FileŞəkil:Sukkur on the Indus.jpeg|Sukkurda İndus çayı
FileŞəkil:Bakirwarolake.jpg|Bakri Varo Gölü, Kairpur
FileŞəkil:Manora Beach 1100641.JPG|Manora Yarımadası
FileŞəkil:Khi National Museum.jpg|[[Pakistan Milli muzeyi]]
FileŞəkil:Kirthar National Park.jpg|[[Kirthar Milli Parkı]]
</gallery>
</center>
 
== İstinadlar ==
{{İstinad siyahısı}}
<references/>
 
== Həmçinin bax ==
31.058

edits