"Uran (planet)" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

74 bayt əlavə edildi ,  3 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
== Uranın halqaları ==
<references/>[[Uran]]ın kəşfindən 196 il sonra - 1977-ci ildə planetin təsadüfən halqası da kəşf edildi. Bu hadisənin baş verməsini söyləməzdən əvvəl Uranın öz oxu ətrafında fırlanmasını təsvir edək.[[Planet]]<nowiki/>lərin bir qisminin fırlanma oxu onun orbit müstəvisinin perpendikulyarı ilə kiçik bucaq təşkil edir. Məsələn, [[Yupiter (planet)|Yupiter]] və [[Venera (planet)|Venera]] üçün bu bucaq 3<sup>0</sup>, Yer, Mars, Saturn və Neptun üçün həmin kəmiyyət 23<sup>0</sup>,5-dən 29<sup>0</sup>-dək dəyişir. Uran planetinin fırlanma oxu ilə onun orbit müstəvisinin perpendikulyarı arasındakı bucaq 82<sup>0</sup>-dir, yəni planetin fırlanma oxu təqribən elə orbit müstəvisi üzərində yerləşir. Beləliklə, Uranın hərəkəti zamanı onun fırlanma oxunun vəziyyəti dəyişmir və Yerdəki müşahidəçiyə planetin gah qütbləri, gah da ekvatoru çevrilmiş olur.1977-ci ildə Uran planetinin şimal qütbü Yerdəki müşahidəçiyə nisbətən çevrilmiş halda idi. Saturnun halqasına bənzər, Uranın  ekvatoru boyunca halqasının olmasını təsəvvür etsək, 1977-ci ildə bu planetin halqası Yerdəki müşahidəçiyə tamamilə olmasa da müəyyən dərəcədə açılmış şəkildə görünərdi. Bu isə halqanın kəşfini asanlaşdırmalı və alınan nəticələrin tez və düzgün izahını verməyə kömək edərdi.Maraqlısı odur ki, müşahidəçilər Uranın halqasının olmasını söylədikdə çoxlarına bu gülməli görünmüşdür.Uranın ətrafında beş halqanın olmasını [[Avstraliya]]<nowiki/>nın Petre şəhərində R.Millisin müşahidəsi də təsdiq etdi. Keyptaunda ([[Afrika]]), Kavalura([[Hindistan|Hindistan)]], [[Tokio]] ([[Yaponiya]]) və Mavritaniya adasında aparılan müşahidələrin nəticələri də Uranın ətrafında halqaların olmasını göstərdi. Müşahidələr zamanı müəyyənləşdirildi ki, Uranın ətrafında planetin mərkəzindən 42000 km-dən 51000 km-ə qədər yayılmış  doqquz halqa var. Bu halqalardan səkkizi təqribən dairəvidir. Uran planetinin xarici halqası isə elliptik olub, iki halqadan ibarətdir.Uran [[Günəş]]<nowiki/>dən [[Saturn (planet)|Saturn]]<nowiki/>a nisbətən iki dəfə uzaqda yerləşdiyindən, planetin halqalarının həm seyrək, həm də tutqunluğundan, yəni kiçik [[albedo]]<nowiki/>ya malik zərrəciklərdən təşkil olunduğundan, onların Yerdən müşahidəsi mümkün olmamışdır. Bu halqalar Uranın mərkəzindən məsafələrinə görə belə ardıcıllıqla yerləşmişlər - '''6, 5, 4, α, β, η, γ, d, ɛ.'''
[[Şəkil:Uran halqaları.jpg|thumb|müxtəlif illərdə Uran halqaları]]
 
Uranın halqaları da Saturnun halqaları kimi mürəkkəb quruluşa malikdir. α-halqası qoşa olub, aralarındakı məsafə çox kiçikdir; η- halqası da iki halqadan ibarətdir. γ-halqasının xarici sərhəddi o qədər kəskindir ki, [[Ay]]ın kənarı kimi [[ulduz]]<nowiki/>u örtən zaman [[Işığın difraksiyası|işığın difraksiyası]] baş vermişdir. Uranın qalan halqaları ensiz olub, ölçüləri 2-5 km-ə çatır. ɛ-halqası ən çox dartılmış halqadır. Bu halqanın eninin orta qiyməti 67 km-dir. Ümumiyyətlə, Uranın halqalarının birlikdə eni olub, halqalararası qaz-toz oblastları ilə birlikdə 10000 km məsafəyə yayılmışdır. Xatırladaq ki, Saturnun halqası 60000 km məsafədə yayılmışdır. 1982-ci ildə Uran üçün mümkün olan dayanıqlı halqaların radiusları hesablanarkən planetin mərkəzindən 68 000km məsafədə bu planetin 10-cu halqasının olması göstərilirdi. O zaman “[[Voyacer 2|Voyacer- 2"]] planetlərarası kosmik stansiyasının 4 ildən sonra Uran sisteminə çatmasını gözləmək lazım gəldi. Çünki Yerüstü müşahidələr zamanı Uranın 9 halqasını  aşkar etmək mümkün olmuşdur. “Voyacer- 2" planetlərarası kosmik stansiyasının köməkliyi ilə Uranın daha iki halqasını da aşkar etmək mümkün oldu. 10-cu halqa planetin ən parlaq halqasının xaricində aşkar edilmişdir. 11-ci halqa isə stansiya Urandan minimum məsafədən keçməzdən 1saat əvvəl planetə daha yaxın oblastda kəşf edilmişdir. Bu halqa Saturnun enli halqasına bənzəyir və Uranın kənar [[bulud]] örtüyündən 10 000km aralıda yerləşir. 11-ci halqanın eni 3000km-dir.{{Günəş sistemi}}
 
82

edits