"Aydos qalası" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

1.600 bayt əlavə edildi ,  5 il öncə
k
Düzəlişin təsviri yoxdur.
kRedaktənin izahı yoxdur
[[Şəkil:Aydos 800x524.jpg|thumb|250px|Qalanın yerləşdiyi [[Aydos təpəsi]].]]
{{İş gedir}}
'''Aydos qalası və ya digər adıyla Keçi qalası''' — [[Türkiyə]]nin [[İstanbul]] ilinin Sultanbəyli mahalındakı 325 metrlik Aydos zirvəsində olan qala. Ətrafıyla birlikdə birinci dərəcədə arxeoloji sit elan edilmişdir.<ref>[http://www.yoldakiizler.com/2013/02/istanbulun-cats-aydos-tepesi-kaps-aydos.html |İstanbul'un Çatısı Aydos Tepesi Kapısı Aydos Kalesi]</ref>
 
== Tarixi ==
 
Qala Şərqi Roma İmperatorluğu dövründə inşa edilmişdir.O zamanki adı olan "Aetos" (Αετός), Yunancada[[Yunan]]cada "qartal" mənasını verməkdəydir. Bu ad, günümüzə qədər çox kiçik dəyişikliklə qorunmuşdur. XI əsrdə türklərin Konstantinopolisə (indiki vaxtda [[İstanbul]]) yaxınlaşmaları ilə qalanın əhəmiyyəti artdı, ancaq Səlib yürüşlərinin başlamasıyla türklər bölgədən ayrıldılar. XIII əsrin sonlarında bölgədə, yenidən mübarizələr başladı. 1326-1328-ci illərdə Kocaeli yarımadasının böyük bir qismi Osmanlı imperatorluğu suverenliyinə girmişdi. Bu dövrdə iki dövlət arasındakı sərhəd, Aetos-Pentikion (indiki vaxtda Pendik) xətti üzərində idi.
 
Aşıq Paşazadənin yazdığı məlumatlara görə, Osmanlı padşahısultanı [[Orxan Qazi]], qalanın alınması üçün Abdurrahman Qazi, Akça Koca və Qonur Alpı göndərmişdir.<ref>[http://www.yeniakit.com.tr/haber/aydos-kalesinin-fethi-162112.html |Aydos Kalesi’nin fethi..]</ref> Əvvəl Semendra qalasını (indiki vaxtda Samandıra) ələ keçirən Osmanlı qüvvələri, daha sonra Aydos qalasını mühasirəyə aldı. Paşazadəyə görə, qala hakiminin qızı mühasirədən əvvəl yuxusunda yaraşıqlı bir qəhrəman gördü, sonrasında isə özünü bir çuxurda tapdı. Bu qəhrəman onu qurtardı, geyimlərini çıxardı yudu və qıza yeni geyimlər geyindirdi. Qız qısa müddət sonra qalanı əhatə edən Osmanlıların arasında gördüyü Abdurrahman Qazini yuxusundakı qəhrəman olaraq tanıdı və qalanı ona təslim edəcəyini yazdığı qeydi bir daşa qucaqlayıb əsgərlərə atdı. Qeyddə, Türklərin geri çekilirlərmişçəkilirlərmiş kimi etmələri, gecə geri gəlmələri və özünün onları qalaya alacağı yazılmışdı. Gecə olunca qız, qaladan bir kəmənd atdı və Abdurrahman Qazi buna yapışaraq qalanın içinə girdi. Qapını içəridən açmasının ardından içəri girən Osmanlı əsgərləri qalanı ələ keçirdilər və qala Osmanlı hakimiyyətinə daxil oldu.
 
Bu hekayə daha sonraları, başqa yazıçılar tərəfindən fərqli şəkildə dilə gətirildi. Neşrînin qələmində yaşananlar bir eşq əhvalatına, Hoca Sadeddin Əfəndinin anlatımında dini bir əhvalata çevrildi. Bir versiyada tekfur qızı, yuxusunda İslam peyğəmbəri Məhəmmədi görürdü. Sonrakı illərdə qızın yuxusu Əl-Hədid, İbn-i Kamal, Katib Çələbi, Solakzadə Mehmet Həmdəmi Əfəndi kimi adlar tərəfindən, fərqli şəkillərdə izah edilərkən, Cozef von Hammer-Purgstall və Alphonse de Lamartine də hadisəni öz kitablarına daşıdı. [[1558]]-ci il tarixli Osmannamədə iştirak edən, Arifînin bir münyatüründə tekfur qızı, Abdurrahman Qazini uzun saç hörgüsünü qaladan asraq qalaya çıxardığı təsvir edilmişdir.<ref>[http://www.bilgiustam.com/aydos-kalesi-ve-bir-ask-hikayesi/ |Aydos Kalesi Ve Bir Aşk Hikayesi]</ref>
 
Fəthdən sonra qalaya yerləşən Abdurrahman Qazi öndərliyində Scutari (indiki vaxtda [[Üsküdar]]) tərəflərinə axınlar təşkil edildi. Ancaq bir müddət sonra qala əhəmiyyətini itirdi. Xoca Sadeddin Əfəndinin Tacüt-təvarix adlı əsərində İzmitin [[1337]]-ci ildəki fəthindən sonra Orxan Qazinin şəhəri çox bəyəndiyi və buranın yaxınlarındakı Aydos qalasına artıq ehtiyac olmadığından qalanı sökdürdü, mühafizəsi və qalanın içində yaşayanları İzmitə[[İzmit]]ə gətirdiyi deyilməkdədir.
 
== Arxeoloji qazıntılar ==
 
Qalanın təmiri üçün ilk ilk iş olan arxeoloji qazıntılar 13 sentyabr [[2010]]-cu ildə, Sultanbəyli bələdiyyəsi tərəfindən, İstanbul Arxeologiya Muzeyləri direktoru Zeynəb Kızıltanın rəhbərliyi altında başladılmışdır. Arxeoloji araşdırmalar Muzeyin direktor müavini Gülbahar Baran Çelik tərəfindən aparılan qazıntıların ilkin mərhələsi isə [[17 Fevral]] [[2011]]-ci ildə tamamlanıb.<ref>[http://www.istanbularkeoloji.gov.tr/web/41-227-1-1/muze_-_tr/muze/kazilar/aydos_kazisi |AYDOS KALESİ 2010 YILI KAZI ÇALIŞMALARI]</ref>
 
== Mövqeyi və memarlıq xüsusiyyətləri ==
 
Xarici divarlarından etibarən 26.000 m2lik bir sahəni əhatə edən qala, Aydos təpəsinin 325 mt hündürlüyündəki çıxıntısında yerləşir. Qalanın yenidənqurma ilk mərhələsinin XII-XII əsrdə olduğu düşünülməkdədir. Daxili və xarici olmaqla iki müdafiə divarı var. Daxili müdafiə divarında altı, xaricində isə yeddi bürcü yerləşir.
 
== İstinadlar ==
 
== Xarici keçidlər ==
http://www.yeniakit.com.tr/haber/aydos-kalesinin-fethi-162112.html
 
[[Kateqoriya:Qalalar]]
6.380

edits