"Dağ süxurlar" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

826 bayt çıxarıldı ,  3 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
(Yeni səhifə: Dağ süxurları (ana süxurlar). Yer üzərində müəyyƏf! massiv qaya və ya təbəqə şəkilində minerallar birləşmiş halda süxurları yaradır.Dağ süxurları torpaqə...)
 
'''Dağ süxurları (ana süxurlar). -''' Yer üzərində müəyyƏf! massiv qaya və ya təbəqə şəkilində minerallar birləşmiş halda süxurları yaradır.Dağ<ref>Məmmədov süxurları torpaqəmələgətirən I süxurlar üçün əsas sayılır, onların üst qatlarından torpaq yaranırQ.Ş.$0> lann xüsusiyyətləri torpağın kimyəvi və fiziki xassələrim^, əyyenXəlilov qədər təsir göstərirM. Qranit üzərində əsasən az münbit torpaqlar əmələ gəlirY.Bazalt süxurlar isə münbit torpağın ya¬ranması üçün qiymətli material hesab olunur. Landşaftın, |8| rafiyanmEkologiyabitkiətraf örtüyününmühit xüsusiyyətiBakı dağ süxurlarının АЗ- rakteri və formasından asılıdır2003</ref>.
 
Mənşəyinə görə massiv - kristial (püskürmə və ya magma-1 tik), çöküntü və metamorfik süxurlar ayrılır.Massiv - kristal f-1 xurlar yerin dərinliklərindən püskürüb çıxan və soyuyaaiwl
== Torpaqəmələgətirən süxurlar ==
ou süxurlar ilk olaraq yerin bərk qabığını yaratdığı süxurlar adlanır.
[[Dağ]] süxurları torpaqəmələgətirən süxurlar üçün əsas sayılır, onların üst qatlarından torpaq yaranır. Süxurların xüsusiyyətləri torpağın kimyəvi və fiziki xassələrinə müəyyən qədər təsir göstərir. Qranit üzərində əsasən az münbit torpaqlar əmələ gəlir. Bazalt süxurlar isə münbit torpağın yaranması üçün qiymətli material hesab olunur. Landşaftın, hidroqrafiyanın və bitki örtüyünün xüsusiyyəti dağ süxurlarının xarakteri və formasından asılıdır.
^-kiintü süxurlar ilkin süxurların parçalanmasından, parçala- söxurlann külək, su və ya buz vasitəsilə apanlaraq yer ^n(jə və ya su hövzələrində çökməsindən yaranır. Bunlar
 
(təkrar) süxurlar da adlanır.
== Süxurların mənşəyi ==
getomorfik süxurlar yerin daxilində olduğu yerdəcə çökün- . süxurlarından yaranmışdır.Yüksək temperatur və təzyiq nəti- 3Sİ,H)Ə çöküntü süxurlar sıxılmış, bir hissəsi ərimiş və se- jjgjtləşmişdir.Çöküntü süxurların belə dəyişmə prosesi birlikdə jjetofflorfizləşmə adlanır.
Mənşəyinə görə massiv - kristial (püskürmə və ya magma-1 tikmaqmatik), çöküntü və metamorfik süxurlar ayrılır. Massiv - kristal f-1 xurlarsüxurlar yerin dərinliklərindən püskürüb çıxan və soyuyaaiwlsoyuyan maqmadır. Bu süxurlar ilk olaraq yerin bərk qabığını yaratdığı süxurlar adlanır.
Göstərilən bu 3 qrup süxurlar bir - birindən kimyəvi, mine- ploji və fiziki xüsusiyyətlərinə görə ayrılır.
 
Çöküntü süxurlar Yerin üst səthini demək olar ki, bütövlük- b öıtür.Bəzən onların qalınlığı kilometrlərlə, bəzən metrlərlə, lıstta santimetrlərlə ölçülür, çöküntü süxurların yayılma forması tabəqələrlədir.( qat - qat).
== Çöküntü süxurlar ==
L Massiv — kristallik püskürmə süxurlar iki böyük qrupa- tfciv və intruziv süxurlara bölünür.
^-kiintü'''Çöküntü süxurlar''' - ilkin süxurların parçalanmasından, parçala-parçalanmasında söxurlannsüxurlann külək, su və ya buz vasitəsilə apanlaraq yer ^n(jəsəthində və ya su hövzələrində çökməsindən yaranır. Bunlar (təkrar) süxurlar da adlanır.
Maqma püskürüb yer səthinə çıxaraq aşağı temperatur və toyiq şəraitində soyuduqda bu süxura effuziv (püskürmə) sü- 4 maqma yer səthinə çatmayıb yüksək təzyiq şəraitində mü- ^yəndərinlikdə yavaş-yavaş soyuyub kristallaşarsa buna in- fciv (dərinlik) süxurları deyilir.
 
’daqmatik süxurların xarakteristikası
== Metomorfik süxurlar ==
Qranit - dərinlik (intruziv) süxuru olub boz, çəhrayı, qırmı
getomorfik'''Metomorfik süxurlar''' - yerin daxilində olduğu yerdəcə çökün- .çöküntü süxurlarından yaranmışdır.Yüksək temperatur və təzyiq nəti- 3Sİ,H)Ənəticəsində çöküntü süxurlar sıxılmış, bir hissəsi ərimiş və se-sementləşmişdir. jjgjtləşmişdir.Çöküntü süxurların belə dəyişmə prosesi birlikdə jjetofflorfizləşməmetomorfizləşmə adlanır.
r vialJJ-öKUDimoı uıoumən az sürətlə axan böyük və ki-
 
^Uyların gətirdiyi çöküntülərdir.Yaxşı çeşidləşmiş və yu- ?ф hamarlanmış xırda hissəciklərdən ibarətdir.Çaybasar v^fərdə tipik allüvi çöküntüləri toplanır.
Göstərilən bu 3 qrup süxurlar bir - birindən kimyəvi, mine- plojimineroloji və fiziki xüsusiyyətlərinə görə ayrılır.
^Qİyıivi - dağlıq ərazidə yamacların aşağı hissəsində öz * lıfcı də və ya şaxtaların təsirilə toplanan qırıntı (parçalan- ^materiala deyilir.
 
Aşınma məhsullarının külək vasitəsilə bir yerdən başqa sa- heyə aparılması aşınma məhsulunun xüsusiyyətlindən və külə¬yin sürətindən asılıdır.Süxurların külək vasitəsilə uzaq məsafə¬lə daşınması səhra və yarımsəhra şəraitində daha intensiv gedərək eol mənşəli çöküntülər əmələ gətirir.
Çöküntü süxurlar Yerin üst səthini demək olar ki, bütövlük-bütövlüklə b öıtürörtür.Bəzən onların qalınlığı kilometrlərlə, bəzən metrlərlə, lısttahətta santimetrlərlə ölçülür, çöküntü süxurların yayılma forması tabəqələrlədir.( qat - qat).
Respublikamızın ərazisində torpaqəmələgətirən süxurlardan əsasən karbonatlı löslər, losəbənzər gillicələr, karbonatsız gilli- cələr, allüvial gillicələr, qumlar, duzlu süxurlar və başqalannı göstərmək olar.
 
L Massiv — kristallik püskürmə süxurlar iki böyük qrupa- tfciv və intruziv süxurlara bölünürayrılır.
# '''Effuziv-''' Maqma püskürüb yer səthinə çıxaraq aşağı temperatur və toyiq şəraitində soyuduqda yaranan süxurlar
# '''İntruziv''' - maqma yer səthinə çatmayıb yüksək təzyiq şəraitində müəyyəndərinlikdə yavaş-yavaş soyuyub kristallaşaraq yaranan süxurları deyilir.
 
== Xarici keçid ==
 
== Həmçinin bax ==
* [[Süxurlar]]
 
== İstinad ==
2.415

edits