"Sufi Xəlil" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

615 bayt əlavə edildi ,  3 il öncə
Sultan Yaqub dövründə Ağqoyunluların ən böyük xarici təhlükələrindən biri də [[Məmlük dövləti]] idi. Məmlük sultanı Qayıtbəy Uzun Həsənin ölümündən istifadə edərək, Əmir Yaşbəyin başçılığı ilə 100 minlik ordunu [[Urfa]]nı tutmaq üçün göndərdi. Əmir Yaşbəy [[1580]]-ci ildə [[Fərat]]ı keçərək Urfanın mühasirəsinə başladı. Bu xəbər Sultan Yaquba çatdıqda. [[Bayandur bəy]], [[Süleyman bəy Bicən oğlu|Süleyman bəy Bicanoğlu]] və Xəlil bəy Bektaşın başçılığı ilə Urfanın müdafiəsi üçün qoşun göndərdi. Qoşunlar Ruha qalası ətrafında üz-üzə gəldilər. Yaşbəy məğlub oldu və öldürüldü.<ref>J. E. Woods. Akkoyunlular, s. 234.</ref>
 
Sultan Yaqub bəy bu qələbənin şərəfinə İsfahan əyalətini Bayandur bəyə verdi. Lakin o, bundan daha böyük mükafat gözləyirdi və buna görə də 1482-ci ilin əvvəllərində qiyam qaldırdı. Sultan Yaqub onun üsyanını yatırtmaq üçün Sufi Xəlilin başçılığı ilə qoşun göndərdi. Savə yaxınlığındakı Zahir kəndində baş vermiş döyüşdə Bayandur bəy məğlub edildi və öldürüldü.<ref>Həsən bəy Rumlu.QəzəlbaşlarQızılbaşlar tarixi.s.8.</ref>
 
Sufi Xəlilin Tiflisi tərk etməsi ilə Ağqoyunlu sərhədi müdafiəsiz qaldı. Həmin il Yaqub padşah Şiraz hakimliyini Sufi Xəlil Mosulluya həvalə etdi və Mənsur bəy Pornakı geri çağırdı. 1484-cü ildə Sufi Xəlil Şiraza təyin edildi. Orada bir mədrəsə tikdirib Mövlana Şəmsəddin Məhəmmədi o mədrəsənin müdərrisi təyin etdi.<ref>Həsən bəy Rumlu.Əhsənüt-təvarix.s.323.</ref> Sultan Yaqub ölkədə ciddi qayda yaratdıqdan sonra 1487-ci ildə Sufi Xəlili Şirazdan geri çağıraraq Gürcüstana hakim təyin etdi. Sultan Yaqub Qum qışlağında olan zaman Sufi Xəlil gürcülərə qarşı hücuma keçdi. Kartli çarı III Konstantin qorxudan Tiflisi tərk edərək digər mülklərinə çəkildi. Ağqoyunlularla gürcülər arasında döyüşlər davam etməkdə idi. Bu zaman Sufi Xəlil qışlamaq üçün Qarabağa gəldi. Sufi Xəlil yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək Tiflisi yenidən ələ keçirmək üçün hazırlıqlara başladı.<ref>Хунджи Ф.Р. Тарих-и алам-арай-и амини.s.102.</ref>
1489-cu ildə Tiflis qalası alındıqdan sonra onun yenidən gürcülərin əlinə keçməsinin qarşısını almaq üçün tədbirlər görüldü. Bəzi Ağqoyunlu əmirlərini Tiflisdə saxlayan Sufi Xəlil Ağqoyunlu ordusu ilə Qarabağda Qara Ağacda olan Sultan Yaqubun yanına döndü. <ref>Paydaş K. Ak-Koyunlu ve Kara-Koyunlu Türkmenlerin Gürcüstana yaptıkları seferler.s.191-192.</ref>
 
1490-cı ildə Sultan Yaqub öldü. Onun öldürüldüyü gecə Sufi Xəlil hakimiyyətə əsas namizəd olan Sultan Xəlilin oğlu Sultanəli Mirzəni öldürdü. Bəzi əmirlər və şahzadələr isə Uzun Həsənin oğlu Məsih bəyi sultan elan etdilər və onlarla Sufi Xəlil arasında döyüş oldu. Məsih bəy öldürüldü, tərəfdarı şəhzadə Rüstəm bəy isə tutulub Əlincə qalasında həbsə atıldı. Beləliklə Sultan Baysunqur Sufi Xəlilin əli ilə taxta oturdu. Sufi Xəlil əmir əl-üməra təyin edili. 1491-ci ildə Sufi Xəlilin əmri ilə Qazi İsa Savəci asılaraq edam edildi.<ref>Nəcəfli T.H. Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətlərinin tarixi müasir türk tarixşünaslığında.s.31.</ref><ref>Həsən bəy Rumlu.QəzəlbaşlarQızılbaşlar tarixi.s.8.</ref> Hakimiyyət faktiki olaraq Sufi Xəlilin əlinə keçmişdi.
 
1492-ci ildə Sufi Xəlilə qarşı narazılıqlar başladış Bunun səbəbi isə Sufi Xəlilin dikbaşlığı zülmü ilə əlaqədar idi. Əmir və sərkərdələrin bir çoxu Süleyman bəy Bicanoğlu ilə birləşdilər və Diyarbəkirdə qiyam qaldırdılar. Üsyanı yatırtmaq üçün Sufi Xəlil və Sultan Baysunqur Diyarbəkirə doğru hərəkətə başladılar. Van gölü yaxınlığında baş vermiş döyüşdə Sufi Xəlil və oğlu öldürüldülər. Sultan Baysunqurun atabəyliyi və əmir əl-üməralıq Süleyman bəyin əlinə keçdi.<ref>Həsən bəy Rumlu.Əhsənüt-təvarix.s.333.</ref>
 
== İstinadlar ==