"Mars" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

321 bayt əlavə edildi ,  2 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
(85.132.58.68 (müzakirə) tərəfindən edilmiş 3862193 dəyişikliyi geri qaytarıldı.)
{{Seçilmiş məqalə}}
{{Digər məna|Mars (dəqiqləşdirmə)}}
{{Planet 2
|kiçik kartoçka label_width =
|növ adı = planetMars
|fon simvol = [[Şəkil:Mars = symbol.svg|14px]]
|adı şəkil = [[Şəkil:Mars Hubble.jpg|260px]]
|simvolu şəkil alt = Mars symbol.svg
|şəkil izah = [[Habbl teleskopu]] tərəfindən çəkilmiş Marsın fotosu. [[26 =iyun]] Mars Hubble.jpg[[2001]]
|şəkil miqyası background = 357px
| kəşf ist =
|şəkil məlumat = [[Habbl teleskopu]] tərəfindən çəkilmiş Marsın fotosu. [[26 iyun]] [[2001]]
|şəkil2 kəşf edən =
|şəkil miqyası2 kəşf yeri =
|şəkil məlumat2 kəşf tarixi =
|digər adları kəşf üsulu =
|asteroidin işarəsicpm adı =
|asteroidin kateqoriyasıtələffüz =
| şərəfinə adlandırılıb =
 
|kəşf-ref alt adlar =
|kəşf edən cp kateqoriyası =
|kəşf yeri sifətlər =
|kəşf tarixi orbit ist = <ref name="horizons" />
|kəşf tarixi-ref orbit diaqramı =
|kəşf üsulu dövr =
|kəşf statusudəyişkənlik = =
| müşahidə dövrü =
 
|orbita-ref apsidi = <ref name="horizons" />
|dövr afelisi = 1.6660 [[AV]] <br /> 249.2 milyon = km
| perigelisi = 1.3814 [[AV]] <br /> 206.7 milyon km
|afelisi periastrı = 1.6660 [[AV]] <br /> 249.2 milyon km
|periastrı apoastrı =
|apoastrı periapsidi =
|apsidi apoapsis =
|periapsidi böyük yarımoxu = 1.523679 [[AV]] <br =/> 227,939,100 km
|apoapsidi orbitinin orta radiusu =
| ekssentrisiteti = 0.0935±0.0001
|böyük yarımoxu = 1.523679 [[AV]] <br /> 227,939,100 km
|sinodik siderik dövrü = 7791.968808 günYulian ili <br /> 2686.135971 Yuliand ili<br /> 668.5991 sol
|orbitinin radiusu =
|ekssentrisiteti sinodik dövrü = 779.96 gün =<br 0/> 2.0935±0.0001135 Yulian ili
|siderik dövrü orbital sürəti = 124.8808 Yulian ili <br077 km/> 686.971 d <br /> 668.5991 solsan
|anomaliyası orta anomaliyası = 19.3564°
|sinodik dövrü = 779.96 gün <br /> 2.135 Yulian ili
|orbital sürəti orta hərəkəti = 24.077 km/san
| əyilməsi = ekliptikadan 1.850°, Günəşin ekvatorundan 5.65°, Sabit müstəviyə 1.67° <ref name="meanplane" />
|anomaliyası = 19.3564°
| bucaq yerdəyişməsi =
|əyilməsi = ekliptikadan 1.850°, Günəşin ekvatorundan 5.65°, Sabit müstəviyə 1.67° <ref name="meanplane" />
|bucaq yerdəyişmələriqalxan milinin uzunluğu = 49.562°
|qalxan milininperiastrın uzunluğu = 49.562°
|periastrının uzunluğuperiastrın vaxtı =
|periastrının vaxtıperisentr arqumenti = 286.537°
|perisentr arqumentiyarı rəqs amplitudu = 286.537°
|yarı amplitudu nəyin peykidir =
|nəyin peykidir peykləri = 2
|peykləri mokm = 2
| merkuri mokm =
 
| venera mokm =
|Fiziki xarakteristikaları-ref =
|ölçüləri mars mokm =
|qütb sıxılması yupiter mokm = 0.00589±0.00015
| saturn mokm =
|ekvator radiusu = 3396.2±0.1 km  <ref group="q">Ellipsoidə uyğun gəlir.</ref><ref name="Seidelmann2007" /><br>0.533 [[Yer]]
|mütləq ulduzuran həcmimokm =
|qütb radiusu = 3,376.2±0.1 km <ref group="q">Ellipsoidə uyğun gəlir.</ref><ref name="Seidelmann2007" /><br> 0.531 [[Yer]]
| neptun mokm =
|orta radiusu = 3389.5±0.2 km <ref group="q">Ellipsoidə uyğun gəlir.</ref><ref name="Seidelmann2007" /><br>
|böyük dairəsinintisseran çevrəsi =
|spektral sinfi öz orbit is =
|səthinin sahəsi = 144,798,500 km<sup>2</sup> <br /> 0.284 [[Yer]]
| öz böyük yarımoxu = 1.523679 [[AV]] <br /> 227,939,100 km
|həcmi = 1.6318×1011 km<sup>3</sup> <ref name=lodders1998/> <br> 0.151 [[Yer]]
| öz ekssentrisitet =
|kütləsi = 6.4185×10<sup>23</sup> kq <ref name=lodders1998/> <br /> 0.107 [[Yer]]
| öz əyilməsi =
|sıxlığı = 3.9335±0.0004<ref name="lodders1998" /> q/cm³
| öz orta hərəkəti =
|sərbəstdüşmə təcili = 3.711 m/s² <ref name="lodders1998" /><br>0.376 q
|birinci kosmik sürətiperigelis qiyməti =
|ikinci kosmikqalxan mili qiyməti sürəti =
|fırlanma sürəti fizik ist = 868.22 km/saat (241.17 m/san)
| ölçüləri =
|fırlanma dövrü = 1.025957 d <br /> 24 saat 37 dəqiqə 22 saniyə <ref name="lodders1998" />
| orta radiusu = 3389.5±0.2 km <ref group="q">Ellipsoidə uyğun gəlir.</ref><ref name="Seidelmann2007" /><br>
|oxunun maililiyi = 25.19°
| ekvator radiusu = 3396.2±0.1 km  <ref group="q">Ellipsoidə uyğun gəlir.</ref><ref name="Seidelmann2007" /><br>0.533 [[Yer]]
|düz qalxması = 21 saat 10 dəqiqə 44 saniyə <br /> 317.68143°
| qütb radiusu = 3,376.2±0.1 km <ref group="q">Ellipsoidə uyğun gəlir.</ref><ref name="Seidelmann2007" /><br> 0.531 [[Yer]]
|meyllənməsi = 52.88650°
| qütb səma eni sıxılması = 0.00589±0.00015
|qütb səma uzunluğuböyük dairəsinin çevrəsi =
|albedo səthinin sahəsi = 0.170 (həndəsi)144,798,500 km<ref name="MallamaMars" /sup>2<br/sup> <br /> 0.25284 (Bond)<ref name="nssdc" />[[Yer]]
|səthinin sahəsihəcmi = 144,798,5001.6318×1011 km<sup>23</sup> <brref name=lodders1998/> <br> 0.284151 [[Yer]]
|spektral sinfi =
|görünən ulduzkütləsi həcmi = +1.6-dan −3.00-ə4185×10<sup>23</sup> kq <ref Namename="MallamaSky"lodders1998/> <br /> 0.107 [[Yer]]
| sıxlığı = 3.9335±0.0004<ref name="lodders1998" /> q/cmsm³
|mütləq ulduz həcmi =
|bucaq diametri sərbəstdüşmə təcili = 3.5–25.1″711 m/san² <ref name="nssdclodders1998" /><br>0.376 q
| ətalət faktoru momenti =
 
|səthindəki hərarət ikinci kosmik sürəti =
| fırlanma dövrü = 1.025957 d <br /> 24 saat 37 dəqiqə 22 saniyə <ref name="lodders1998" />
|hərarət 1 adı = Kelvin
|hərarət 1 minimumsiderik fırlanma dövrü = 130 K,
|hərarət 1 orta fırlanma sürəti = 210868.22 K<refkm/saat name="nssdc"(241.17 m/>,san)
|hərarət 1oxunun maksimummailliyi = 308= K,25.19°
| düz qalxması = 21 saat 10 dəqiqə 44 saniyə <br /> 317.68143°
|hərarət 2 adı = Selsi
|hərarət 2 minimum meyllənməsi = −143 52.88650°C<ref name=cold/>,
|hərarət 2 orta qütb səma eni = −63 °C,
| qütb səma uzunluğu =
|hərarət 2 maksimum = 35 °C<ref name=hot/>,
| albedo = 0.170 (həndəsi) <ref name="MallamaMars" /><br> <br /> 0.25 (Bond)<ref name="nssdc" />
 
| temperatur =
|atmosfer-ref = <ref name="nssdc" /><ref name="barlow08" />
|atmosfer təzyiqitemp adı 1 = 0.636 (0.4–0.87) kPaKelvin
|hündürlük şkalasımin temp 1 = 130 K,
|atmosfer tərkibiorta temp 1 = {{plainlist|210 K<ref name="nssdc" />,
| maks temp 1 = 308 K,
|hərarət 1temp adı 2 = KelvinSelsi
| min temp 2 = −143 °C<ref name=cold/>,
| orta temp 2 = −63 °C,
|hərarət maks temp 2 maksimum = 35 °C<ref name=hot/>,
|hərarət 2temp adı 3 = Selsi
| min temp 3 =
| orta temp 3 =
| maks temp 3 =
| temp adı 4 =
| min temp 4 =
| orta temp 4 =
| maks temp 4 =
| spektral sinfi =
|orbitinin radiusuailə =
| görünən ulduz həcmi = +1.6-dan −3.00-ə<ref Name="MallamaSky" />
| mütləq ulduz həcmi = 3.5–25.1″<ref name="nssdc" />
| bucaq diametri =
| atmosfer-ref ist = <ref name="nssdc" /><ref name="barlow08" />
| atmosfer təzyiqi = 0.636 (0.4–0.87) kPa
| hündürlük şkalası =
| atmosfer tərkibi = {{plainlist|
* 95.97% [[karbon dioksid]]
* 1.93% [[arqon]]
* 18 ppb [[hidrogen peroksid]]<ref name="icarus168_1" />
* 10 ppb [[metan]]<ref name="methane-me" />
}}}}
|oxunun maililiyiqeyd = 25.19°
 
}}
'''Mars''' — [[Günəş sistemi]]nin [[Günəş]]ə yaxınlığına görə dördüncü və kiçikliyinə görə [[Merkuri]]dən sonra ikinci [[planet]]i. Adını [[Roma mifologiyası]]nın [[Mars (mifologiya)|müharibə tanrısı]]ndan alan bu planetin səthində [[dəmir]] oksidinin geniş yayılması ona [[qırmızı]] görünüş verir və o, tez-tez "qırmızı planet" kimi təsvir edilir.<ref name="nasa_hematite" /> Mars nazik [[atmosfer]]i və həm [[Ay]]ın [[Zərbə krateri|çarpışmadan sonra yaranan kraterləri]], həm də [[Yer]]in [[vulkan]]ları, dərələri, [[səhra]]ları, qütb buz örtüklərini xatırladan səth xüsusiyyətləri olan terrestrial (əsasən silikat süxurları və [[metallar]]dan ibarət) planetdir. Marsın fırlanma periodu və mövsümi dövrləri Yerinkinə oxşardır; oxunun mailliyi mövsümləri əmələ gətirir. Mars Günəş sistemində bilinən ən hündür ikinci (planetdə birinci ən hündür) dağ - [[Olimp (Mars)|Olimp Dağı]]nın və ən böyük kanyonlardan biri [[Valles Marineris]]in olduğu yerdir. Şimal Yarımkürəsindəki hamar Borealis hövzəsi planetin 40%-i əhatə edir və nəhəng bir çarpışmadan sonra yaranan xüsusiyyət ola bilər.<ref name="northcratersn" /><ref name="northcraterguard" /> Marsın iki peyki var: [[Fobos]] və [[Deymos]]. Kiçik və nizamsız formalaşmış peyklərdir. Bu peyklər Mars troyası ''5261 Evrika'' kimi planet tərəfindən tutulmuş asteroidlər ola bilər.<ref>{{cite web|title=Mars Moon Mystery|author=John P. Millis| url=http://space.about.com/od/mars/a/Mars-Moon-Mystery.htm}}</ref><ref>{{cite journal|author=Adler, M.; Owen, W. and Riedel, J. |date=2012|url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/marsconcepts2012/pdf/4337.pdf|bibcode=2012LPICo1679.4337A|work=Concepts and Approaches for Mars Exploration, held June 12–14, 2012 in Houston, Texas. LPI Contribution No. 1679, id.4337|title= Use of MRO Optical Navigation Camera to Prepare for Mars Sample Return|volume=1679|page=4337}}</ref>