"Adi gicitkan" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

3.394 bayt əlavə edildi ,  3 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (Texniki düzəliş)
 
'''{{latb|Urtica}}''' ({{lang-la|Urtica}})<ref>[[Nurəddin Əliyev]]. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.</ref> - {{lataz|Urticaceae}} fəsiləsinə aid [[bitki]] cinsi.<ref>[[Elşad Qurbanov]]. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009. </ref>
 
==Növləri==
Urtica dioica L. - Adi gicitkan - Крапива двудомная - Gonochorism nettle<ref name=":0">Mehdiyeva N.P. «Azərbaycanın dərman florasının biomüxtəlifliyi», Bakı,2011</ref>
===Azərbaycanın dərman bitkiləri===
 
== Botaniki təsviri ==
Hündürlüyü 100 sm qədər olan çoxillik, ikievli ot bitkisidir. Gövdəsi düz, yarpaqları ürəkvari-yumurtavari, iri diş-dişlidir. Çiçəkqrupu uzun, budaqlıdır. Bütün bitki tükcüklərlə sıx örtülmüşdür. Özünəməxsus “gicitkan” iyi, acıtəhər ot dadı vardır. May-sentyabr aylarında çiçəkləyir və meyvə verir.<ref name=":0" />
 
== Mənşəyi və yayılması ==
Adi gicitkan boreal coğrafi tipinin palearktik sinfinin qərbi-palearktik qrupuna aiddir. Skandinaviya, Atlantik və Orta Avropa, Aralıq dənizi, Balkan və Kiçik Asiya ölkələri, İran, Əfqanıstan, Rusiya, Orta Asiya və Qafqasda yayılmışdır. Adi gicitkan Azərbaycanın bütün rayonlarında arandan yuxarı dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 2300 m qədər) bitir.<ref name=":0" />
 
== Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər ==
Kseromezofitdir, meşə-kol, eləcə də alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Əsasən meşə kənarlarında, kolluqlarda, bağlarda, çəpər və tikili yanında qrup şəklində bitir, çox vaxt ləkələr
 
əmələ gətirir.<ref name=":0" />
 
== Kimyəvi tərkibi ==
Flavonoid, C, B2, E, PP vitaminləri, karotin, efir və piyli yağlar, alkaloid, kumarin, steroid, aşı maddələri və karotinoidlərlə zəngindir.<ref name=":0" />
 
== Təsiri və tətbiqi ==
Farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Praktiki, eksperimental, Tibet, Çin və xalq təbabətində, eləcə də kliniki sınaqlarda geniş tətbiq edilir. Əsasən böyrək, mədə, şəkərli diabet, bronxial astma, ağciyər vərəmi, ateroskleroz, dəri-zöhrəvi, nevroz, revmatizm, qadın xəstəlikləri, allergiya, qanaxma, epilepsiya, iflic, irinli yaralar, bəd xassəli şişlər və saç tökülmə zamanı, habelə baytarlıqda istifadə olunur. Antibakterial, antioksidant, antihelmint, antiseptik, antimutagen, hipotenziv, qansaxlayıcı, bəlğəmgətirici, sidik və ödqovucu, şiş və xoralara qarşı təsirə malikdir.<ref name=":0" />
 
== Əkstəsirləri ==
Gicitkanın özü və ondan hazırlanmış preparatlar hamilə, abort, polip və uşağlığın şişi ilə bağlı qanaxması olan qadınlara, qanın yüksək laxtalanması və trombofiliya zamanı zərərlidir. Böyrək xəstəliklərində ehtiyatla istifadə etmək zəruridir.<ref name=":0" />
 
== İstifadə olunan hissələri ==
Müalıcə məqsədi ilə bitkinin yarpaqları, çiçəkləri, toxumları və kökü istifadə edilir.
 
İstifadə formaları - Cövhər, dəmləmə və şirələr.<ref name=":0" />
 
== Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi ==
Cavan yarpaqlar vitaminlərin təbii konsentrantidir. Gicitkanın yarpaqları şorbalarda, qutab və s. xörəklərdə istifadə olunur. Paxlalı bitkilərlə müqayisə olunandır, tərkibində yüksək miqdarda olan proteinlər və nişasta gicitkandan hazırlanmış xörəklərə doyumluq verir. Yazda orqanizmdə vitaminlərin defisiti zamanı gicitkanın diyetik dəyəri daha çoxdur. Konservləşdirici xassələrə malikdir, qat-qat yığıldıqda ət və balığın daha çox müddətdə saxlanılmasına kömək edir. Boyaq bitkisidir, yeyinti, əczaçılıq sənayelərində və ətriyyatda istifadə olunur.<ref name=":0" />
 
==Mənbə==
1.383

edits