"Mustafa Mərdanov" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

40 bayt çıxarıldı ,  3 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
|İlk adı =
|Digər adları =
|Doğum tarixi = {{doğum tarixi|1894|2|28}}
|Doğum yeri = [[Mərənd]], [[İran]]
|Vəfatı = {{vəfat tarixi və yaşı|1968|12|12}}
|Vəfat yeri = [[Bakı]], [[Azərbaycan SSR]], [[SSRİ]]
|Vəfat səbəbi =
|Anası =
|Həyat yoldaşı =
|UşaqlarıQardaşı = [[Səməd Mərdanov]]
|Peşəsi = [[aktyor]]
|Milliyyəti = [[Azərbaycanlılar|azərbaycanlı]]
|Vətəndaşlıq = {{AzSSR}}<br/>{{Rusİmp}}
|Təhsili =
|Fəaliyyət illəri = [[1910]]-[[1968]]
|İstiqamət =
|Tanınır =
}}
 
'''Mərdanov Mustafa Həşim oğlu Mərdanov''' (d. [[28 fevral]] [[1894]], [[Mərənd]], [[İran]] - ö. [[12 dekabr]] [[1968]], [[Bakı]], [[Azərbaycan SSR]], [[SSRİ]]) — Azərbaycanın teatr və kino aktyoru,<ref>Zümrüd. Mustafa Mərdanov – 120: Milli kinomuzun sənət fədaisi: [görkəmli teatr və kino aktyorunun yubileyi haqqında] //Səs.- 2014.- 15 yanvar.- S. 13.</ref> Azərbaycanın SSR-in xalq artisti ([[1943]]), "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni laureatı.
 
== Həyatı ==
Mustafa Mərdanov [[28 fevral]] [[1894]]-cü ildə [[Mərənd]]də anadan olub. Amma oO hələ uşaqkən ailələri [[Tbilisi|Tiflis]]ə köçmüş və [[1924]]-cü ilə qədər burada yaşamışdılar. [[1924]]-cü ildə Moskva Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunu bitirmişdir.
 
[[12 dekabr]] [[1968]]-ci ildə Mustafa Mərdanov [[Bakı]]da əbədi olaraq gözlərini yumdu.
 
* Rejissor [[Səməd Mərdanov]]un qardaşıdır.
 
==Fəaliyyəti==
Tiflisin mədəni mühiti onun həyata baxışını hələ uşaqkən formalaşdırmışdı. Buradakı kişi gimnaziyasına daxil olan gənc Mustafa teatra böyük maraq göstərirdi. Şəhərin müsəlman dram dərnəklərində [[1910]]-cu ildən çıxış edən Mustafa Mərdanov [[1921]]-[[1922]]-ci illərdə Tiflis Azərbaycan Dövlət Teatrının direktoru vəzifəsində çalışır. [[1924]]-cü ildə Moskva Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunu bitirərək [[Bakı]]ya gəlir və burada Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında öz fəaliyyətini davam etdirir. Yüksək aktyorluq texnikası, obrazı özününküləşdirmək bacarığı, yumşaq yumor onun sənəti üçün çox xarakterik olan cizgilər idi. Mustafa Mərdanovun hələ ilkin olaraq yaratdığı rollarda klassik ənənələr çox güclü idi. Onun ətrafında böyük sənətkarlar çalışırdı. Azərbaycanın formalaşmış aktyor məktəbi Mustafa Mərdanov üçün də əsl təcrübə məktəbinə çevrildi. [[Abbas Mirzə Şərifzadə]], [[Sidqi Ruhulla]], [[Ağasadıq Gəraybəyli]], [[Ələsgər Ələkbərov]] və onlarla sənətkardan öyrəndikləri bu aktyorun sənət yoluna işıq saldı, onu yeni yaradıcılıq axtarışlarına ruhlandırdı. "Hacı Qara"da Kərəməli, "Yağışdan çıxdıq yağmura düşdük"də Qəmbər, "Nadir Şah"da Ədhəm kimi rolları Tiflis teatrında yaradan aktyor, Bakı teatrında daha ciddi rollar oynamalı oldu.
Sonralar onu daha tez-tez filmlərə dəvət edirdilər. [[1929]]-cu ildə çəkilən [[Sevil (film, 1929)|"Sevil"]] filmində aktyor Atakişinin rolunu ifa etdi.
 
1933[[1932]]-ci ildə kinorejissor [[Nikolay Şengelaya]] "Azərfilm"də çəkdiyi [[26 komissar (film, 1932)|"26 komissar"]] filmində Mustafa Mərdanova menşevik rolunu vermişdi. Bu rol kiçik də olsa öz hərəkətləri, jestləri ilə yadda qalır.
 
Ümumiyyətlə, 20-ci illərin sonu, 30-cu illərin əvvəllərində yaranmış əksər filmlərdə bu aktyora rollar verilirdi və o da səssiz kinonun imkanları daxilində öz personajlarına həyat verirdi. Digər menşevik rolunu isə o, [[Bakılılar (film, 1938)|"Bakılılar"]] filmində yaratmışdı.
 
Amma qardaşı, məşhur kinorejissor [[Səməd MərdanovunMərdanov]]un [[Kəndlilər (film, 1939)|"Kəndlilər"]] filmi aktyorun yaradıcılığında yeni bir hadisə idi. Belə ki, o, filmdə iki rol yaradırdı. Bir-birinə zidd olan kəndli Təhməz və menşevik rolları aktyor sənəti baxımından olduqca təqdirəlayiqdir.
 
Mustafa Mərdanov, demək olar ki, hər il filmə çəkilirdi. [[Kəndlilər (film, 1939)|"Kəndlilər"dən]] sonra [[1940]]-cı ildə [[Yeni horizont (film, 1940)|"Yeni horizont"]] (trest müdiri), [[1941]]-ci ildə [[Səbuhi (film, 1941)|"Səbuhi"]] (akademiya rəisi) filmlərində çəkilib. Bu rolları kiçik olsa belə tamaşaçı diqqətindən yayınmır.
Müharibə Azərbaycan kinematoqrafının inkişafına öz təsirini göstərsə də, bu illərdə də filmlər yaranmışdır. Çox təəəsüf ki, Mustafa Mərdanov bu illərdə çəkilən filmlərə dəvət olunmamışdır. O, yenidən [[1955]]-ci ildə [[Görüş (film, 1955)|"Görüş"]] filmində çəkildi. Burada adi kolxozçu rolunu ifa edən aktyor, bir il sonra [[Qara daşlar (film, 1956)|"Qara daşlar"da]] Dəmirov kimi çox ciddi rolda görsəndi.
 
Onun ən uğurlu rollarında biri [[O olmasın, bu olsun (film, 1956)|"O olmasın, bu olsun"]] filmindəki "intellegent" Həsən bəy oldu. Bu obraz Mustafa Mərdanovun yeni aktyorluq keyfiyyətlərini üzə çıxardı. O, filmdəki çox güclü aktyor ansamblı içərisində öz məxsusi ifa tərzi ilə seçilə bilir. Xüsusilə, qonaqlıq səhnəsində Məşədi İbadla dialoqu tamaşaçıda xoş əhval-ruhiyyə doğurur. [[Əhməd haradadır? (film, 1963)|"Əhməd haradadır?"]] filmində Məhəmməd kişi rolu aktyorun yaradıcılığında xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu, aktyorun ömrünün yetkin çağında yaratdığı son rollardan biri idi. Bundan sonra o, [[1968]]-ci ildə [[Qanun naminə (film, 1968)|"Qanun naminə"]] filminə çəkilmişdir. Murtuzov rolu ilə aktyor ömrünün son akkordlarını vurdu. Müstəntiq Murtuzov əslində yaramaz, öz peşəsinə xəyanət edən, min bir fırıldaqdan çıxan insandır. O, hər vəch ilə Mehmandan qisas almağa çalışır. Çünki bu rüşvətxor müstəntiqin əməllərinə Mehmanın gəlişi ilə son qoyulmuşdu. Mustafa Mərdanov bu rolu çox təbii yaradır, o, mənfi tip olsa da, tamaşaçının yadında qalır. Elə həmin il [[12 dekabr|dekabrın 12]]-də Mustafa Mərdanov əbədi olaraq gözlərini yumdu.
 
Mustafa Mərdanovun yaradıcı əməyi yüksək qiymətləndirilmiş, Azərbaycanın SSR-in xalq artisti kimi yüksək fəxri ada layiq görülmüş, "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni və medallarla təltif olunmuşdur. "50 il Azərbaycan səhnəsində xatirələrim" kitabı [[1959]]-cu ildə çap edilmişdir. Ölümündən sonra – [[1973]]-cü ildə "Mənim müasirlərim" xatirə kitabı nəşr edilib oxuculara çatdırılmışdır.
Mustafa Mərdanov bir neçə il Teatr Xadimləri İttifaqına rəhbərlik etmişdir.
 
* Rejissor [[Səməd Mərdanov]]un qardaşıdır.
 
== Filmoqrafiya ==
# [[Qara daşlar (film, 1956)]]
# [[Lətif (film, 1930)]]
# [[Mətbuat fədaisi (film, 2007)]]
# [[Müxtəlif sahillərdə (film, 1926)]]
# [[O olmasın, bu olsun (film, 1956)]]
161.588

edits