"İnsan" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

787 bayt çıxarıldı ,  4 il öncə
İnsan, alət istifadə edə bilməsini təmin edən, qolların sərbəst olduğu dik bir vücuda sahibdir. Beyni [[soyut düşünme|mücərrəd düşünmə]], [[anlam verme|məna vermə]], [[konuşma|danışma]] və özünü müşahidə qabiliyyətlərinə sahibdir.
 
Alət istifadə edə bilməsi ve zihnininzehninin özellikleriylexüsusiyyətləriylə insan diğerdigər canlılardan ayrılırfərqlənir. Doğayıtəbiətianlaya anlayabilirbilir, denetiminəzarəti altına alabilirala vebilir kendi amaçlarıöz doğrultusundaməqsədləri doğanınüçün güçlerinitəbiətin kullanabilirgüclərindən istifadə edə bilir.
=== İnsanın gelişiminkişaf evrelerimərhələləri ===
 
=== Irklar ===
=== İnsanın gelişim evreleri ===
körpəlik | uşaqlıq | yeniyetməlik | yetkinlik | yaşlılıq
 
* yaşlılıq (65 yaş ve üzəri)
 
== İnsan psikolojisipsixologiyası ==
İnsan zihnininzehninin temeltəməl özelliğixüsusiyyəti [[bilinçŞüur|şüurdur]]tir. Bilinçİnsan ileöz birlikteşüuru ilə, [[kendiniözünü gözleyebilme]]müşahidə, [[zamanı algılayabilme|zamanı qavraya bilmə]] ve [[özgürazad irade]]iradə insanda bulunanolan özelxüsusi niteliklerdirkeyfiyyətdir. PsikolojiPsixologiya bilimselelmi bakışnöqteyi açısı ilenəzərdən insan zihninizehnini incelerkenaraşdırarkən, dinlerdinlərsə değerdəyər yargılarıyarğıları ileilə insanı incelersorğulayır. Yapılanedilən davranışınhərəkətlərin [[iyi]]yaxşı veya [[kötü]]ya pis olması ileilə ilgilenirmaraqlanır.
 
=== AkılAğıl ===
İnsan aklınınağlının temelitəməli bilinçtirşüurdur. Bu bilinçŞüur insanın kendisiözü ve çevresiətrafindakılarla ileəlaqə ilişkisiniqurmasını düzenlemesinitəmin sağlaredir. İnsanı diğerdigər canlılardan ayıran temeltəməl özelliközəllik olarakolaraq bilincişüuru kabulqəbul edebilirizedə bilərik. İnsan, əlavə ayrıcaolaraq özgürazad iradeyeiradəyə ve zaman bilincinebilincinə de sahiptirsahibdir.
 
== İnsanda inkişaf etmiş xüsusiyyətlər ==
== İnsanın gelişmiş özellikleri ==
 
=== Dil ===
Dil, insanların düşündüklərini və hiss etdiklərini bildirmək üçün kəlmələrlə və ya işarələrlə qurduqları ünsiyyətdir. danışıq və yazı formatları olaraq da adlandırılır.
[[Dil]] veya lisan, insanların düşündüklerini ve hissettiklerini bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşmadır. Konuşma ve yazma biçimleri olarak da adlandırılabilir.
 
=== Din ===
Ərəb mənşəyi bir söz olan din sözü, mənşəyi etibarı ilə "yol, hökm, hədiyyə" kimi mənalara sahib olub ümumilikdə mistik, müqəddəs və əxlaqi normaları özündə cəmləşdirən, çeşidli ayin və dəyərlərə sahib inanclar bütününə verilən addır. Dinlər tarixinə baxıldığında, bir çox fərqliı adət ənənə, icmalarda və fərdlərdə din qavramının fərqli formalara sahib olduğunu görürük.
Arapça kökenli bir sözcük olan ''din'' sözcüğü, köken itibarıyla "yol, hüküm, ödül" gibi anlamlara sahip olup genellikle doğaüstü, kutsal ve ahlaki ögeler taşıyan, çeşitli ayin, uygulama, değer ve kurumlara sahip inançlar bütününe verilen isimdir. Zaman zaman inanç sözcüğünün yerine kullanıldığı gibi, bazen de inanç sözcüğü din sözcüğünün yerinde kullanılır. Dinler tarihine bakıldığında, birçok farklı kültür, topluluk ve bireyde din kavramının farklı biçimlere sahip olduğu görülür.
 
İnsanoğlu çok eski çağlardan beri doğaüstü olana ilgi göstermiş, kendini tüm insan ırkı içerisinde yalnız hissetmiş ve bir tanrıya veya tanrılara sığınma ihtiyacı duymuştur.
 
İnsanoğlu çokçox eskiqədim çağlardanzamanlardan beribəri doğaüstüfövqəltəbii olana ilgimaraq göstermişgöstərmiş, kendiniözünü tümbütün insan ırkıirqi içerisindeiçərisində yalnız hissetmişhiss veetmiş və bir tanrıya veyavə ya tanrılara sığınma ihtiyacıehtiyacı duymuştur.
İnsan bir varlık arayışı içerisindedir. Bu arayış geçmişten günümüze değin gelmektedir. Bu arayış neticesinde varlıklarını anlamlandıracak çeşitli somut ve soyut olgulardan yararlanarak birçok inanç sistemi geliştirmişler veya kabul etmişlerdir. Bunlar arasında metaya, canlıya, doğaya veya 5 duyu ile tespit edilemeyip akıl ve hissiyat ile buldukları bir tanrının veya pek çok tanrının varlığına inanmaları en temel olanıdır.
 
İnsanların bir çoxu ölümdən qorxmaqdadır. Bir çox dinin mövzusunda varlığın bir şəkildə forma və ya boy dəyişdirərək davam edəcəyi inancı vardır.
İnsanların pek çoğu ölümden korkmaktadır. Birçok dinin temasında varlığın bir şekilde biçim veya boyut değiştirerek devam edeceği inancı vardır. Hiçbir dine inanmayan veya bir tanrının varlığını kabul etmeyen bireylerin bir kısmı bile insana ait tözün bir şekilde enerji olarak devam edeceği düşüncesine sahiptir. Bu düşünce, öldükten sonra hiçliğe karışılacağı düşüncesinin insanlara verdiği psikolojik rahatsızlıktan ötürü bulunur. Bu da insanın varlık arayışının bir başka yönüdür ve dine yönelten bir özelliğidir.
 
==== YaratılışYaradılış mitimifi ====
BirçokBir dindeçox dində insanın yüceuca bir varlıkvarlıq tarafındantərəfindən bugünkü halindehalıyla yaratıldığıyaradıldığı inancı mevcutturmövcuddur. [[İbrahimîİbrahimi dinlerdinlər|İbrahimi dinlərdə]]de insan ırkınınirqinin, ilk insan olduğuna inanılan [[ÂdemAdəm]] ve onun eşihəyat yoldaşı [[HavvaHəvva|Həvvadan]]'dan türediğinetörədiyinə inanılır. Bu inançinanc herhangihərhansı bir antropolojikantropoloji temeletəmələ dayanmadığındansöykənmədiyi üçün, bilimelm çevrələri çevrelerincetərəfindən dikkatediqqətə alınmazalınmır.
 
=== ToplumCəmiyyət ===
İnsanlar, inkişaf etmiş sosial quruluşlar qurmuşlardır. Bu quruluşlar vəziyyətə görə eyni məqsədə dönük birlik və ya rəqib ola bilərlər. [[Ailə]] ən əsas sosial quruluş sayıla bilər. Mühafizə və [[ədalət]] üçün [[Dövlət|dövlətlər]] qurmuşlardır. eyni dili danışanlar millərlər formalaşdırılıblar.
İnsanlar, gelişmiş sosyal yapılar kurmuşlardır. Bu yapılar duruma göre aynı amaca yönelik birlik veya rakip olabilirler. [[Aile]] en temel sosyal yapı sayılabilir. [[Güvenlik]] ve [[adalet]] için [[devlet]]ler kurmuşlardır. Aynı dili konuşanlar [[millet]]leri oluşturmuşlardır.