"Xilafətin ləğv edilməsi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

2.655 bayt əlavə edildi ,  2 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
(Yeni səhifə: {{İş gedir}} '''Xəlifətin qaldırılması''')
 
{{İş gedir}}
 
'''Xəlifətin qaldırılması'''(3 mart [[1924]]),Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 3 mart 1924 günü çıxardığı qanunla xəlifəlik vəzifəsinin qaldırılmasıdır.
'''Xəlifətin qaldırılması'''
 
Dövlətin dünyəviləşdirilməsi yolunda edilmiş siyasi bir inqilabdır.Bu qərar ilə XVI əsrdən etibarən Osmanlı padişahlarının daşıdığı;son Osmanlı padişahı Vahidəddinin ölkəni tərk etməsindən sonra TBMM tərəfindən II Əbdülməcidə verilmiş olan xəlifəlik ünvanı ortadan qalxmışdı.Qanunun əsaslandırılması,birinci maddədə "xəlifəliyin hökümət,Respublika,yəni TBMM-nin mənası və anlayışı içində onsuz da gizli olduğu" ifadəsi ilə açıqlanmışdır.
 
== Tarixçəsi ==
Xəlifə sözü İslam dövlətlərində Məhəmməddən sonrakı dövlət başçılığı qurumunu ifadə edir.Xəlifələrin seçimlə təyin olunduğu Dörd xəlifə dövründən sonra səltənətə çevrilən xəlifəlik qurumu;945-ci ildə Büveyhilərin abbasi xanədanının paytaxtı Bağdadı işğalından sonra fərqli siyasi avtoritarların himayəsindənki bir rühani liderlik halına çevrilmiş və XIII-XVI əsrlərdə Məmlük himayəsində Misirdə yaşamışdır.XVI əsrin əvvəlində Misir fəth edib Abbasi xəlifəsini himayəsinə alan Osmanlı hökümdarı Yavuz Sultan Səlim,onun ölümündən sonra xəlifə ünvanını özü almış və Sultan Səlimdən sonra gələn Osmanlı hökümdarları bu ünvanı daşımaya davam etmişlərdir.
 
Osmanlı Dövləti I.Dünya Müharibəsi sonunda yıxıldı.Ankarada qurulan bir məclis höküməti ölkəni idarə etməkdəydi.1 Noyabr 1922-ci ildə Səlnətənətin xilafəttən ayrılmasına dair qanunun qəbul edilməsi ilə,son padişah Vahidəddin,xəlifə sifətiylə qalmışdır.Vəhidəddinin 17 noyabr 1922-ci ildə bir ingilis hərb gəmisiylə İstanbuldan gizlicə ayrılması ilə,18 noyabrda Məclisdə gizli bir iclas düzənlənmişdi.Bu iclasda Vahidəddinin Xəlifə ünvanıyla ingilislərə üz tutması, onun bütün islam aləmində xəyanəti kimi qiymətləndirilmiş və islam imaməti üçün TBMM tərəfindən yeni bir şəxsin seçilib islam aləminə bildirilməsinə qərar verilmişdir.Məclis 19 noyabr 1922- ci il tarixli iclasında seçimdə iştirak edən 162 millətvəkilindən, 142-sinin səsi ilə Osmanlı xanədanı üzvü olan II Əbdülməcidi xəlifə olaraq seçdi.
 
Yeni xəlifənin özünə verilən vəzifələrin xaricinə çıxması,xalqın və bir neçə siyasətçinin xəlifəyə bağlılığının davam etməsi və nəhayət mətbuatda başlayan sərt müzakirələr,hadisələrin gedişatı xilafətin qaldırılmsına gətirib çıxarmışdır.
144

edits