"Qabarma və çəkilmə" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

1.553 bayt əlavə edildi ,  4 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (→‎top: düzenleme using AWB)
Redaktənin izahı yoxdur
Qabarma-çəkilmə hadisəsindəki sürtünmələrdən ötəri yer kürəsinin öz ətrafındakı dönmə sürəti azalar. Beləcə günlər yavaş yavaş uzanar. Qabarma-çəkilmə hadisəsindəki sürtünmə planetimizin dönmə sürətində yavaşlamağa səbəb olarkən, ayın da hər il [[Yer]]dən 12,7 sm uzaqlaşmasına səbəb olar.
 
== Qabarmalar ==
Ayın və Günəşin cazibə qüvvəsi təsiri ilə okean (dəniz) səviyyəsinin dövri tərəddüdlərinə (dənizQ.-1 ) həmin qüvvələrin təsiri altında litosfer səthinin deformasiyasına (quru səthinin Q.-1) deyilir. Ayın qabarma əmələ gətirici qüvvəsi nisbətən, təxminən 2,2 dəfə artıqdır. Əsasən üç qabarma tipi ayırırlar; 1. yarımsutkalıq, 2. qarışıq, 3. sutkalıq Qabarma [[Dəniz]] qabarmalarının hündürlüyü və xarakteri Terin, Ayın və Günəşin qarşılıqlı yerləşməsindən, coğrafi enlikdən, dənizin dərinliyindən və sahil xəttinin formasından asılıdır. Nəzəri olaraq Ayın təsiri ilə yaranan qabarmanın hündürlüyü 0,53 m-ə, [[Günəş]] qabarmasının hündürlüyü isə 0,24 m-ə bərabərdir (0,53+0,24=0,77). Okeanın açıq sahələrində qabarmanın hündürlüyü 1,0-1,1 m olub, nəzəri rəqəmə yaxındır. Sahillərdə qabarmanın hündürlüyü orta hesabla 2 m-ə, dar, ensiz körfəzlərdə isə 16-18 m-ə çatır. Dünya okeanında ən hündür qabarma fandi körfəzinin Noel buxtasında ([[Atlantik okeanı]]) müşahidə edilərək 18 m-dir. Quru səthində qabarmanın hündürlüyü bir neçə on santimetrə çatır. Məs: Moskvada qabarmanın hündürlüyü 50 sm-ə yaxındır, yəni şəhərin ərazisi sutka ərzində iki dəfə yarım metr rəvan qalxır və sonra eləcə də rəvan enir.<ref>Ş.G.Həsənov, S.B.Məmmədov, Y.Q.Əliyev. İzahlı Ensiklopedik Coğrafiya Terminləri Lüğəti « Təhsil» Bakı- 2005.</ref>
[[Kateqoriya:Geologiya]]