"Kinabalu" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

6 bayt çıxarıldı ,  2 il öncə
k
tənzimləmə using AWB
k (tənzimləmə using AWB)
}}
 
'''Kinabalu dağı''' ({{lang-ms|Gunung Kinabalu}}) — Cənub-şərqi Asiyada [[Kalimantan]] adasında yerləşən məşhur dağlardan biri. Dağ [[Şərqi Malayziya]]da [[Sabah]] ştatı ərazisində yerləşir və [[Kinabalu Milli Parkı|Kinabalu parkı]] kimi [[Ümumdünya irsi]]nə daxildir. Kinabalu Kalimantanın ''Kroker silsiləsində'' ən yüksək zirvədir və [[Malay arxipelaqı]]nda eləcə də, Malayziyada ən hündür dağdır. Kinabalu həmçinin topoqrafik əhəmiyyətinə görə dünyada ən məşhur 20 dağ arasında yer alır.<ref>[http://peaklist.org/WWlists/WorldTop50.html "World Top 50 Most Prominent Peaks"] Peaklist.org. Yoxlanılıb 2015-11-28.</ref>
 
1997-ci ildə peyk texnologiyasından istifadə etməklə, dağın zirvəsinin (Lou zirvəsi kimi adlandırılır) dəniz səviyyəsindən hndürlüyünün 4096 metr olduğu bildirildi. Bu vaxta qədər isə dağın hündürlüyü 4101 metr olaraq göstərilirdi.<ref name=P&L>[[Anteya Fillips]] & Fransis Lyu 2000. ''Globetrotter Visitor's Guide – Kinabalu Park''. New Holland Publishers (UK) Ltd.</ref>
Kinabalu dağı '''Kinabalu dağlıq alp çəmənlikləri''' [[Ekoloji region|ekoregionunda]] daxildir. Dağ və onun ətraf əraziləri dünyada ən əhəmiyyətli bioloji yerlər arasındadır. Bu ərazilərdə 5000 və 6000 növ arası biki, 326 növ quş və 100-dən çox məməli növü müəyyən edilib. Vəhşi təbiətin çoxlu növləri arasında [[Rafflesia]] bitkisi və [[Oranqutan|oranqutan]] kimi məşhur növlər də yer alır. Kinabalu dağı [[YUNESKO]]-nun Ümumdünya irsi statusunu alıb.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1012/|title=Kinabalu Park|author=UNESCO World Heritage Centre|publisher=|accessdate=28 noyabr 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://goseasia.about.com/od/travelplanning/ss/8seasiasights_4.htm|title=Mount Kinabalu, Malaysia|author=Michael Aquino|work=About.com Travel|accessdate=28 noyabr 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ecologyasia.com/html-loc/mount-kinabalu.htm|title=Mount Kinabalu - revered abode of the dead|publisher=|accessdate=28 noyabr 2015}}</ref>
 
''Lou zirvəsini'' yaxşı fiziki drumu olan şəxs asanlıqla fəth edə bilər. Dağın əsas marşrutu üzrə istənilən zirvəni [[alpinizm]] ləvazimatları olmadan dırmaşmaq olar.<ref>Richmond, S. (2010). [http://books.google.co.uk/books?id=VMKOuzRxOJsC&pg=PA360#v=onepage&q&f=false Mt Kinabalu & Kinabalu National Park]. In: ''Malaysia, Singapore & Brunei''. Lonely Planet. ISBN 1741048877. səh.&nbsp;357–364.</ref> [[Dağ massivi]] boyu digər zirvələri fəth etmək üçün isə xüsusi bacarıq tələb olunur.
 
== Tarixi ==
Britaniya koloniya inzibatçısı Hyu Lounun 1851-ci ilin martında Kinabalu dağının yaylasına çıxması qeydə alınıb. Lou dağın ən yüksək zirvəsini hesablamayıb. 1858-ci ilin aprel iyul aylarında Hyu Bruneydəki Briyaniya konsulu Con Spenser ilə 2 başqa zivəni fəth edib.<ref name=P&L /> Kinabalunun ən yüksək zirvəsi zooloq ''Con Uaythed'' tərəfindən 1888-ci ildə fəth edilib.<ref name=P&L /> Britaniyalı botanik [[Lilian Gibbs]] 1910-cu ilin fevralında Kinabalunu fəth edən ilk botanik və ilk qadın oldu.<ref name=P&L />
 
Botanik Con Korner 1961-1964-cü illərdə bu dağda [[London Kral Cəmiyyəti|Böyük Britaniya Kral Cəmiyyətinin]] iki mühüm ekspedisiyasına başçılıq edib.<ref name=P&L/> [[Kinabalu Milli Parkı]] 1964-cü ildə yaradılıb və 2000-ci ildə [[Ümumdünya irsi]] siyahısına əlavə edilib.<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/1012 Kinabalu Park]</ref>
[[Şəkil:Borneo Mount Kinabalu Moutain Squirrel Rat.jpg|thumb|Kinabalu dağında yaşayan dağ dələsi]]
Bitkilərin müxtəlifliyi kimi həmçinin quşların və məməlilərin də müxtəlif növləri burada yaşayır. ''Kərgədan quşu , [[ilanyeyən dağ qartalı]] , dulit qurbağaağız, qaşlı cəngəllik milçəktutanı və başıaçıq gülən qaratoyuq'' da daxil olmaqla, [[Kinabalu Milli Parkı]]nda 326 quş növü mövcuddur. İyirmi dörd quş növünə əsasən dağda rast gəlinir. Dağ daha çox hündür ağaclarda yaşayan dörd böyük meymundan biri olan oranqutan da daxil olmaqla, 100-ə yaxın məməli heyvanın məskunlaşdığı ərazidir.<ref name=P&L /> Digər məməlilərə maralın üç növü, ''Malay sincabı , kiçik caynaqlı şərq samuru'' və [[benqal pişiyi]] daxildir. Endemik məməlilərə isə ''qara yereşən və Kalimantan porsuğu'' daxildir.
 
Bu dağ zonasında torpaq ilbizinin ən azı 26 növü mövcuddur.<ref>Liew, T.S., M. Schilthuizen & M. bin Lakim, 2010. The determinants of land snail diversity along a tropical altitudinal gradient: insularity, geometry, and niches. Journal of Biogeography, 37: 1071-1078 doi: 10.1111/j.1365-2699.200902243.x</ref>
 
== İstinadlar ==
{{istinadlarİstinad siyahısı|2}}
 
== Xarici keçidlər ==
37.546

edits