"Kərbəla döyüşü" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

185 bayt çıxarıldı ,  2 il öncə
k
Gunay Cabarova tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq Baskervill tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.
Teqlər: Mobil redaktə Mobil veb redaktə
k (Gunay Cabarova tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq Baskervill tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.)
Teq: Geri qaytarma
| qeydlər =
}}
'''Kərbəla döyüşü''' və ya '''Kərbəla hadisəsi''' - [[10 oktyabr]] [[680]]-ci ildə bu günkü [[Kərbəla]] şəhəri yaxınlığında İslam peyğəmbəri [[Məhəmməd]]in (s.e.s.) nəvəsi [[Hüseyn ibn Əli]] ilə [[Əməvilər|Əməvi]] xəlifəsi [[I Yezid]] arasında baş vermiş döyüş. Bu döyüş [[İslam]] aləmində, xüsusən [[Şiə]] və [[Ələvi]]likdə böyük önəm daşıyır. [[Məhəmməd]]in (s.e.s.) qızı [[Fatimə]]nin (s), [[Əli (s) bin Əbu Talib]]dən olan oğlu [[İmam Hüseyn|Hüseyn]]in(s) öldürülməsi, [[Şiə]] ölkələrində hər il [[Aşura günü]] adı ilə qeyd olunur.
 
== Münasibətlərin gərginləşməsi ==
 
[[Məhəmməd|Məhəmməd (s.e.s)peyğəmbər]]in [[632]]-ci ildə vəfat etməsindən sonra [[xilafət]]in kim tərəfindən idarə olunması məsələsi yarandı. Müsəlmanların bir qismi ilk əvvəl [[Əbu Bəkr]] [[xəlifə]] təyin olunmasını istəyirdilər. [[Əbu Bəkr]] [[Məhəmməd|Məhəmməd (s.e.s) peyğəmbər]]dən sonra xəlifə təyin edilir. [[Əbu Bəkr]]in ardından [[Ömər ibn Xəttab]], [[Osman ibn Əffan]] və [[Əli (s) bin Əbu Talib]]
[[xəlifə]] seçilmişdir. [[Şiə]] müsəlmanları [[Əli (s) bin Əbu Talib]]in [[Məhəmməd|Məhəmməd (s.e.s) peyğəmbər]]ə daha yaxın olmasını və uşaqlıqda onun evində böyüməsini ,həmçinin, Qədir-Xum hadisəsini əsas gətirərək, ilk xəlifənin Əli (s) olmasını tələb edirdilər.
Digər bir qrup müsəlman isə Əlinin xəlifə təyin edilməsinə qarşı çıxırdı. Ona qarşı səsləndirilən əsas fikirlərdən biri [[Əli (s) bin Əbu Talib]] xəlifə təyin olunana qədər özündən əvvəlki digər üç xəlifədən fərqli olaraq, heç bir döyüşdə iştirak etməməsi idi. Bununla onun özündən əvvəlki xəlifələri inkar etdiyi iddia olunurdu. [[Osman ibn Əffan]] [[656]]-cı ildə öldürüldükdən sonra
[[Əli (s) bin Əbu Talib]] xəlifə təyin olundu. [[Osman ibn Əffan]]ın tərəfdarları bunu tələsik addım hesab edərək, Əffanın qatilləri tapılmayana qədər Əli bin Əbu Talibin xəlifəliyini qəbul etməyəcəklərini açıqladılar. Bununla da [[İslam]] dünyasında ilk fikir ayrılığının əsas qoyuldu. [[Xilafət]]də iki böyük siyasi güc formalaşmışdı. Bir tərəfdə [[Əli (s) bin Əbu Talib]]in digər tərəfdə isə [[Əməvilər]]in nümayəndələri bir-birlərinə qarşı mübarizə aparırdılar. [[Əli (s) bin Əbu Talib]] [[661]]-ci ildə [[Xaricilər]]dən olan Əbdülrəhman ibn Məlumun sui-qəsti nəticəsində öldürüldü. Hakimiyyət xəlifələrin qatı düşməni olan [[I Müaviyə]]nin əlinə keçdi.
 
[[I Müaviyə]] hakimiyyətdə olduğu müddətdə özündən sonra oğlu [[I Yezid]]in xəlifə təyin olunması calışırdı. Tərəfdarlarına özündən sonra oğluna itaət etmələri barədə göstərişlər verirdi. [[680]]-cı ildə [[I Müaviyə]]nin vəfatından sonra [[I Yezid]] xəlifə təyin olundu. [[I Yezid]] xəlifə təyin olunan kimi [[Mədinə]] şəhərinin valisinə məktub göndərdi. Məktubda Yezid şəhər valisinin [[İmam Hüseyn]]ə (s) deyil, ona tabe olmasın tələb edirdi. Əks halda, valinin öldürməklə hədələyirdi. Vəziyyətin gərgin olduğu bu dövrlərdə
[[İmam Hüseyn]] (s) [[Kufə]] və [[Mədinə]] əhalisindən onu dəstəklədilərini bildirən məktublar alırdı. [[İmam Hüseyn]] (s) [[Kufə]]də onu böyük bir kütlənin dəstəklədiyini və hakimiyyəti ələ keçirəcəyi halda, xalqın tam dəstəyinə sahib olaçağını düşünürdü. [[I Yezid]] dini sülalədən olmadığını və xalqın kimi dəstəklədiyni yaxşı anlayırdı. [[İmam Hüseyn]](s) 72 nəfər tərəfdarı ilə birlikdə [[Kufə]] istiqamətində yola çıxdı. Hədəfi [[İslam]] dünyasının [[xəlifə]]si seçilmək və xilafəti düzgün şəkildə idarə etmək idi. [[İmam Hüseyn]](s) 72 nəfər tərəfdarı ilə irəliləyərkən [[I Yezid]]in 4.500 nəfərlik ağır silahlarla silahlanmışdı qoşunu ilə qarşılaşdı. Tərəflər arasında yaşanan döyüşdə [[İmam Hüseyn]] (s) başda olmaqla 72 nəfər şəhid edildi. [[İmam Hüseyn]] (s)in sağ qalan ailə üzvüləri və tərəfdarları isə əsir alındı.
[[Şiə]] və [[Ələvi]]lik məzhəblərində bu hadisə böyük önəmə sahibdir. [[Şiə]]liyə görə [[Əli (s) bin Əbu Talib]]dən sonra İmam Həsən (s) sonra isə [[İmam Hüseyn]] (s) xəlifə təyin olunmalı və ona hörmət göstərilməli idi. [[Şiə]]likdə [[İmam Hüseyn]]in (s) özü və ailə üzvülərinin şəhid edilməsi hər ilk keçirilən müxtəlif mərasimlərdə xatırlanır. Bu mərasimlərdən ən mühümü isə Məhərrəm ayının 10-u keçirilən [[Aşura günü]]dür. [[Sünni]] məzhəbində Kərbəla döyüşündə şəhid olan şəxslər üçün dini tədbirlər keçirlmir. Ancaq, Sünnilikdə [[İmam Hüseyn]]in (s) öldürülməsi lənətlənir. [[Sünni]] mənbələrində [[İmam Hüseyn]](s) [[Məhəmməd|Məhəmməd (s.e.s) peyğəmbər]]in nəvəsi və IV [[xəlifə]] [[Əli (s) bin Əbu Talib]]in sevilmli oğlu kimi göstərilir. Onun [[I Yezid]] tərəfindən amansız şəkildə şəhid edilməsi, [[İslam]] qaydalarına zidd olduğu vurğulanır. [[İslam]] dinində olan məzhəblərin hamısında, Kərbəla hadisələrinə toxunulur. Bütün məzhəblər peyğəmbər nəslindən olan [[İmam Hüseyn]]in (s) şəhid edilməsini böyük günah hesab edilir.
 
==Şiə mənbələrində Kərbəla hadisəsi==
==Döyüşün başlanması==
 
İbadətin səhərsi günü [[Hüseyn ibn Əli|Hüseyn]]in (s)tərəfdarlarından bir neçə nəfər, [[xilafət]] ordusunun əsgərləri ilə söhbət etməyə başladılar. Onlar əsgərlərə eyni dindən olduqlarını və qardaş qanı tökülməsin deyə döyüşməmələrini istədilər. [[Hüseyn ibn Əli|Hüseyn]](s) özüdə əsgərlər qarşısında uzun çıxış etdi. Tarixi mənbələrdə göstərilir ki, bu çıxışdan təsirindən [[xilafət]] ordusunun məşhur sərkərdəsi Hür, imamın tərəfdarlarına qoşulmuşdu. [[Ömər bin Səd]] Hürün qarşı tərəfə keçməsindən ehtiyatlandı. Əgər danışıqların davam edəcəyi halda, [[xilafət]] ordusunun bir çox sərkərdəsinin oxşar addımı atması emtimal olunurdu. Bu səbəbdən danışıqlar yarımçıq dayandırıldı və [[Ömər bin Səd]] ilk [[ox (silah)|ox]]un atılması göstərişini verdi. Bununla da Kərbəla döyüşü başladı. Döyüş ilk əvvəl [[duel]] şəkilində cərəyan edirdi.
 
[[Hüseyn ibn Əli|Hüseyn]]in (s) ilk öncə ''Təmim bin Kahta'' ilə döyüşdü. Hüseyn (s) qılıncla yaxşı döyüşürdü, Kahtanın peşəkar döyüşçü olmasına baxmayaraq onu qılınç zərbəsi ilə öldürdü. Növbəti döyüş məşhur ərəb sərkərdəsi Zeyd Ebtahi ilə baş tutdu və onuda qılıncla öldürdü. [[Hüseyn ibn Əli|Hüseyn]]in (s) tərəfdarlarından ilk olaraq Hür, Həbib bin Məzahir döyüşmüşdür. Döyüşdə hər iki şəxs həlak oldu, daha sonra tərəfdarları arasında döyüşmək gücündə olan hər bir kəs [[xilafət]] ordusuna qarşı sona qədər döyüşdü. Ölənlər arasında [[Hüseyn ibn Əli|Hüseyn]]in (s) oğlu Əli Əkbər qardaşı [[İmam Həsən|Həsən]]in (s)oğlu Qasım və sancaqdarı [[Abbas ibn Əli]] vardı. Mənbələrdə [[xilafət]] ordusunun verdiyi itkilər haqqında müxtəlif fikirlər vardır. Dəqiq say bilinməsədə, [[xilafət]]in də böyük itki verdiyi məlumdur.
 
Döyüş zamanı qadın və uşaqlar düşərgədə olan cadırlarda döyüşün bitməsini gözləyirdilər. [[Hüseyn ibn Əli|Hüseyn]]in (s) oğlu İmam Zeynələbdin (s) xəstə olduğundan cadırada idi. Başqa bir oğlu Əli Əsgər isə 6 aylıq idi və [[xilafət]] ordusu düşərgəyə gələn su arxını kəsdiyindən susuzluqdan əziyyət cəkirdi. [[Hüseyn ibn Əli|Hüseyn]]in (s) körpəsini düşmən əsgərlərinin yanına gətirdi və onlardan körpəsi üçün su istədi. Əvəzində isə [[Ömər bin Səd]]ın əmri ilə oxçu ''Hurmala bin Kahil'' körpəni ücşahəli oxla vuraraq öldürdü.
 
== Ədəbiyyat ==