"Abdulla bəy Əfəndizadə" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

4.929 bayt əlavə edildi ,  1 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
("Abdulla_bəy_Əfəndizadə.png" faylı silinir, çünki bu fayl Jcb tərəfindən Wikimedia Commons-dan silinmişdir. Silinmə səbəbi: Broken transfer -.)
{{Yazıçı
|Şəkil = Abdulla bəy Əfəndizadə.jpg
|Şəkil məlumat =
|Şəkil miqyası =
|Adı = Abdulla bəy Əfəndizadə
|Tam adı = Abdulla bəy İsmayıl oğlu Əfəndizadə
|Digər adları = Azaqbəyli
|Fəaliyyəti = Pedaqoq, [[Azərbaycan Demokratik Respublikası parlamenti]]nin üzvü
|Milliyəti = azərbaycanlı
|Doğum tarixi = {{doğum tarixi|1873|3|3}}
|Doğum yeri = [[Şəki]], {{Rusİmp}}
|Anası =
|Həyat yoldaşı =
|Uşaqları = Ziya bəy
|Sayt =
|İmzası =
}}
 
'''Abdulla bəy Əfəndizadə''' (Tam adı:''Abdulla İsmayıl oğlu Əfəndizadə'''; (d.[[3 mart]] [[1873]], [[Şəki]] - ö.[[1928]], [[Bakı]]) — [[Azərbaycan Demokratik Respublikası parlamenti]]nin üzvü, pedaqoq.<ref>{{cite web |url=http://goychay.cls.az/more/text/58725 |archiveurl=http://web.archive.org/web/20190114133049/http://goychay.cls.az/more/text/58725 |archivedate=14 Jan 2019 |title=Abdulla bəy Əfəndizadə 1873-1928 (145 illiyi) |author= |date= |publisher= |accessdate=3 Yanvar , 2018 |language= }}</ref>
 
== Həyatı ==
Abdulla Əfəndi zadə [[3 mart]] [[1873]]-cü ildə [[Şəki]] şəhərində anadan olmuşdu. Şəki şəhər məktəbini, sonra Gəncə Mixaylov Sənət məktəbini bitirmişdi. Şəkidə müəllim işləmişdir. İki il burada çalışandan sonra Tiflis Aleksandr Müəllimlər institutuna daxil olmuş və [[1899]]-cu ildə orada təhsilini tamamlamışdı.
 
Abdulla Əfəndibəy zadəƏfəndizadə [[3 mart]] [[1873]]-cü ildə [[Şəki]] şəhərində anadan olmuşdu. Şəki[[1880]]-[[1888]]-ci şəhərillərdə məktəbiniNuxada (Şəkidə) məhəllə məktəbində ibtidai təhsil almış, sonra[[1888]]-[[1894]]-cü illərdə Yelizavetpolda (Gəncədə) sənət məktəbində, [[1895]]-[[1898]]-ci illərdə Tiflisdə GəncəAleksandr MixaylovMüəllimlər Sənətİnstitutunda məktəbinitəhsil bitirmişdialmışdır. Şəkidə müəllim işləmişdir. İki il burada çalışandan sonra Tiflis Aleksandr Müəllimlər institutuna daxil olmuş və [[1899]]-cu ildə orada təhsilini tamamlamışdı.
[[Rəşid bəy Əfəndiyev]]in qardaşı Abdulla bəy Əfəndizadə Şəkidə ilk oğlan, ilk qız məktəblərinin və gimnaziyanın banisi kimi tanınırdı. [[1918]]-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin parlamentinə üzv seçilmişdir.
 
=== Ailəsi ===
Parlamentdə onun latın əlifbasına keçmək layihəsi bəyənilmişdir. Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda məntiq fənnini tədris etmişdir. Uşaqlar üçün şeirlər, hekayələr yazırdı. Abdulla bəy Əfəndizadənin "Ya ölüm, ya Türkiyə" mənzuməsi məşhur idi.
 
Rəşid bəy Əfəndiyevin qardaşı Abdulla bəyin Ziya bəy adlı oğlu vardır. Əfəndiyev [[Hikmət Ziya]]nın babasıdır.
 
==Fəaliyyəti==
 
[[1898]]-ci ildə isə Bakıda pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. Həmin illərdə müxtəlif məktəblərdə müəllim və məktəb müdiri vəzifələrində işləmişdir. [[1906]]-cı ildə A.Əfəndizadə Qafqaz Müsəlman Müəllimlərinin I və 1907-ci ildə II qurultaylarında fəal iştirak etmiş, Süleyman Sani Axundov və Fərhad Ağazadə ilə birgə tərtib etdiyi yeni əlifba layihəsini müzakirəyə çıxarmış, onlarla birlikdə həmin əlifba layihəsi və qurultayda qəbul olunan proqram əsasında [[1908]]-ci ildə “''İkinci il''” dərsliyini yazıb nəşr etdirmişdir. O, Azərbaycan Milli Şurasının “''Azərbaycan Məclisi-Məbusanının təsisi haqqında qanunu''”na əsasən Nuxa (Şəki) şəhərindən ADR parlamentinə deputat seçilmişdir. Parlamentdə əvvəlcə Əhrar fraksiyasına daxil olmuş, [[1919]]-cu il noyabrın əvvəllərində fraksiyadan ayrılaraq özünü sol müstəqil elan etmişdir.<ref>{{cite web |url=http://www.anl.az/down/meqale/azadliq/2013/oktyabr/329944.htm |archiveurl=http://web.archive.org/web/20190114133420/http://www.anl.az/down/meqale/azadliq/2013/oktyabr/329944.htm |archivedate=14 Jan 2019 |title=Azərbaycanın görkəmli maarifçilər nəsli |author= |date= |publisher= |accessdate= 2013.- 9 oktyabr. |language= }}</ref>
 
[[1918]]-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin parlamentinə üzv seçilən Əfəndizadə Maarif Nazirliyinin əlifba islahatına dair təşkil etdiyi kommissiyanın tərkibində çalışmışdır. Müzakirəyə təqdim etdiyi əlifba layihəsi komissiya tərəfindən bəyənilmişdir. 1919-cu ildə Əfəndizadənin tərtib etdiyi əlifba əsasında müstəqil dövlətin “''Son türk əlifbası''” adlı əlifba dərsliyinin nəşrinə icazə verilmişdir.
Ədəbi yaradıcılıqla məşğul olmuş Əfəndizadə uşaqlar üçün şeirlər, hekayələr də yazmışdır. Onun [[1919]]-cu ildə Şəkinin "''Mədəniyyət''" mətbəəsində onun siyasi lirika janrında qələmə aldığı “''Ya ölüm, ya Türkiyə''” mənzuməsi çox məşhur idi. Abdulla bəy Əfəndizadə Şəkidə ilk oğlan, ilk qız məktəblərinin və gimnaziyanın banisi kimi tanınırdı. Abdulla bəy Əfəndizadə eyni zamanda tərcümə işi ilə də məşğul olmuş, rus şairlərindən İ.A.Krılovun, M.Y.Lermontovun və başqalarının şeirlərini türkçəmizə tərcümə etmişdir. Geniş fəaliyyət, hərtərəfli yaradıcılıq dairəsinə və qabiliyyətinə malik olan Abdulla bəy Şəki folklorunun toplanılması, araşdırılması və təbliği istiqamətində də mühüm işlər görmüşdür. O, topladığı folklor nümunələrini [[1894]]-cü ildə "''Sbornik materialov dlə opisaniə mestnostey i plemen Kavkaza (SMOPK)''" məcmuəsində çap etdirmişdir.
 
===Kitabları===
 
* “''Rüstəmin yuxusu, yaxud röyası''” ([[1906]]);
* “''Şagirdlərə hədiyyə''” ([[1914]]).
 
===Kitabçası===
 
* "Hər ürəkdə səbt olubdur: ya ölüm, ya Türkiyə
 
===Şeirləri===
 
* "''Növhə''";
* "''Ümid''";
* "''Acı həqiqətlər qarşısında böyük ümidvarlılıq''";
* "''Qafqaza dəvət''".<ref>{{cite web |url=http://www.anl.az/down/meqale/adalet/2018/iyun/595083.htm|archiveurl=http://web.archive.org/web/20190114133737/http://www.anl.az/down/meqale/adalet/2018/iyun/595083.htm |archivedate=14 Jan 2019 |title=AZƏRBAYCAN CÜMHURİYYƏTİ MƏCLİSİ-MƏBUSANINDA NUXA QƏZASINI TƏMSİL EDƏN ŞƏXSLƏR |author= |date= |publisher= |accessdate= 2018. 8 iyun |language= }}</ref>
 
==Haqqında==
 
Onun [[1906]]-cı ildə əvvəl "''Dəbistan''" jurnalında, daha sonra isə ayrıca kitabça şəklində nəşr edilmiş "''Rüstəmin yuxusu''" adlı əsərinə XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda gedən ictimai-siyasi hərəkatın görkəmli nümayəndəsi, sonralar Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından biri olan M.Ə.Rəsulzadə resenziya yazmışdır:
 
{{sitat|"Bu mənzumə biz müsəlmanların məişətimizdə ən nazik və ən ağrılı dərdimiz olan dəstəbazlıq və qoçubazlığın bina və əslini və millətimiz arasında cəhl və nadanlıq ucundan cüzi bir şeyin üstə (ki, özgələri o barədə bir-birilərinə söyüş belə deməzlər) özlərini həlakət və fəlakətə sövüq edib böylə bir hərəkəti-dənaətkaranənin adını namus və qeyrət qoyanların biləsəf iştimallarını (əhatə etmək) gözəl bir tərzdə tənqid ediyor. Bu əsər qayət asan bir dil ilə yazılıb "mütəzad" surəti şeriyyəsi ilə tənzim edilmişdir". }}
 
==Vəfatı==
 
O, [[1928]]-ci ildə [[Bakı]] şəhərində vəfat etmişdir.
 
==Həmçinin Ailəsi bax==
 
Abdulla bəyin Ziya bəy adlı oğlu vardı.
* [[Rəşid bəy Əfəndiyev]]
* [[Salman Mümtaz]]
 
==İstinadlar==
* [[Hikmət Ziya]]nın babasıdır.
 
[[Kateqoriya:Əfəndizadələr]]
1.970

edits