"Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1578-1590)" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Teqlər: Mobil redaktə Mobil veb redaktə
Teqlər: Mobil redaktə Mobil veb redaktə
 
=== Müharibənin I mərhələsi ===
[[Şəkil:Ottoman Empire helmet (chichak).jpg|170px|thumb|left|Osmanlı İmperḭyasınaİmperiyasına aid şişak və ya kavnas dəbilqə, [[XVI əsr]], [[Metropoliten muzeyi]]]]
Osmanlı sultanı [[III Murad]] Səfəvilərlə müharibəyə ciddi hazırlıq görmüşdü. O, ortodoksal islamın şiələrə qarşı sınaqdan çıxmış cihad şüarından yenidən istifadə etdi. Sultan tərəfindən qızışdırılan kürdlərin qızılbaşlar əleyhinə üsyanı və [[Şirvan]]dakı üsyanlar bir məqsədin müxtəlif vasitələri idi. Türk qoşunlarının sərkərdəsi [[Lələ Qara Mustafa Paşa|Mustafa Lələ Paşa]] [[Ərzurum]]da yüz minlik qoşun topladı.<ref>{{harvnb|Фарах nameГусейн |2005|p="Farax-32"33}}</ref> Öz qüvvələrinə arxayın olmayan [[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı Türkiyəsi]] vassalı olan Krım xanı Məhəmməd Gəraydan tatar qoşunlarının bu yürüşdə iştirak etməsini tələb etdi. Bundan əlavə, [[Dağıstan]]ın feodal hakimlərinə, o cümlədən Kumık və Qaytaq hakimi Çitlav Şamxala, Tabasaran hakimi Qazi Salehə və avar hakimi Toca Laz Bürhanəddinə əmr edilmişdi ki, Osmanlı Türkiyəsinin [[Gürcüstan]]ı və Şirvanı istila etməsinə yardım göstərmək üçün öz qoşunlarını hazır vəziyyətə gətirsinlər. Osmanlı sultanı Mustafa Lələ paşanın başçılığı altında yüz minlik qoşunu Gürcüstana yolladı. Dağıstan hakimləri - Kumık və Qaytaq, Tabasaran və Avar isə Şirvanın işğalına hərbi yardım göstərmək barədə sultandan sərəncam almışdılar.<ref>{{harvnb|Oqtay Əfəndiyev|2007|pp=171-172}}</ref>
 
Qızılbaş rəhbərləri dövlətin başının üstünü almış bu təhlükəli anda öz qüvvələrini birləşdirmək və müqaviməti təşkil etmək üçün kifayət qədər tədbir görmədilər. Türklər Ərzurumdan Qarsa tərəf hərəkət edərkən Məhəmmədi xan Toxmaq Osmanlı basqınını dayandırmaq üçün [[Çuxursəəd]]də qüvvələri birləşdirmək çağırışı ilə Azərbaycanın cənub hissəsinin hakimi [[Əmir xan Mosullu-Türkman|Əmir xan Türkmən]]in və Qarabağ hakimi [[İmamqulu xan Qacar]]ın yanına adam göndərdi. Lakin Əmir xan türkmən və ustaclı tayfaları arasında olan düşmənçilik münasibləri səbəbindən istəyirdi ki, “''həmin tayfadan bir nəfər də adlı-sanlı adam qalmasın.''” Buna görə də o, çıxış etməyi təxirə salaraq öz qoşunlarının silahlandırılmasına və təchizatına laqeydlik göstərdi.<ref name="Afandiyev-172">{{harvnb|Oqtay Əfəndiyev|2007|p=172}}</ref>
 
Mustafa Lələ paşa [[Qars]] vilayətini hərbi qüdrətdən salınmış mövqe kimi təsbit edən 1555-ci il müqaviləsini pozaraq, öncə Qars qalasını bərpa etdi və oraya qoşun yeritdi. Qarsla qonşu olan Çuxursəəd vilayətinin hakimi Məhəmmədi xan Toxmaq Ustaclı [[Qəzvin]]ə türklərin hərəkəti barədə məlumat verdi və onları sərhəddə dayandırmağa cəhd göstərdi. İmamqulu xan Qacar [[Çuxursəəd bəylərbəyliyi]]nin çağırışına cavab verərək öz qoşunu ilə buraya gəldi. Onların birləşmiş qoşunlarının sayı 15 min nəfərdən artıq deyildi. Onlar Əmir xanın dəstələrinin yaxınlaşmasını gözləyərək Qarsın şimal-şərqində, [[Çıldır gölü]]nün sahilində yerləşdilər. Qızılbaş sərkərdələri düşmənin Gürcüstana yolunu kəsmək istəyirdilər.
 
== Müharibə ==
9.633

edits