"Aprel işğalı" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

2.503 bayt əlavə edildi ,  1 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
| vikianbar = <!--Vikianbar keçidi-->
}}
'''Bakı əməliyyatı''', bəzən 1920-ci il aprel hadisələri '''Aprel inqilabı''', '''Aprel çevrilişi''' və ya '''Azərbaycanın işğalı''' kimi qeyd olunur — [[Azərbaycan]] hökumətini devirmək və ölkədə Sovet hakimiyyətinin qurulması məqsədi ilə, [[XI Qırmızı Ordu]] və [[Volqa-Xəzər hərbi donanması]]nın Azərbaycan bolşevikləri ilə yaxın koordinasiyalanmış və həyata keçirilən hücum hərbi əməliyyatıdır. Bakı əməliyyatının planı [[Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyası|Azərbaycan Kommunist Partiyası (bolşeviklər)]]-nın liderləri olan [[Qafqaz cəbhəsi]]nin komandiri [[Mixail Tuxaçevski]] və [[İnqilabçı Hərbi Şura]]nın üzvü [[Serqo Orconikidze]] tərəfindən hazırlanmışdı.
 
1919-1920-ci illərdə dərin siyasi və sosial-iqtisadi böhran yaşayan Azərbaycanda daxili siyasi vəziyyət gərgin idi: ölkənin qəzalarında müxtəlif siyasi və sosial qruplar arasındakı silahlı münaqişələr baş verirdi. Eyni zamanda, 1918-ci ildə [[Bakı döyüşü|Sovet hakimiyyətinin dağılması]] anından etibarən, yeraltı cəmiyyətlərdə müxtəlif siyasi partiyalar və sosialist oriyentasiyalı təşkilatlar fəaliyyət göstərirdi. Onlar siyasi məqsədlərinə nail olmaq üçün 1920-ci ilin fevralında [[Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyası|Azərbaycan Kommunist Partiyası (bolşeviklər)]] ilə birləşdi. 1920-ci ilin aprelində XI Qırmızı Ordu Şimali Qafqazdakı [[Könüllü Ordu]]nu məğlub edərək, Azərbaycanla sərhədə yaxınlaşdı.
 
Azərbaycan bolşevikləri aprelin 26-dan 27-sinə keçən gecəsində başlayan silahlı üsyanlara hazırlaşırdılar. Bakıda baş verən üsyanla paralel olaraq, bir sıra sovet zirehli qatarlar Azərbaycanla sərhədi keçdi və düşmən arxasında uğurlu dərin basqın etdi.
 
Bolşeviklər paytaxtın ən əhəmiyyətli obyektlərinə nəzarəti qurduqdan sonra hakimiyyətin təslim edilməsi haqqında Azərbaycan hökumətinə və parlamentinə ultimatum təqdim etdi. Fövqəladə toplantıda məclis Azərbaycan Kommunist Partiyasına hakimiyyəti vermək üçün səs verdi. Ölkə daxilinə daxil olan XI Qırmızı Ordunun hərbi dəstəyi ilə yeni hökumət qısa müddət ərzində Azərbaycanın qalan hissəsini də nəzarəti altına aldı. Bu hadisələrin əsas nəticəsi Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulması (Kommunist Partiyasının rəhbərliyi ilə) və müstəqil [[Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası]]nın elan edilməsi idi. Azərbaycan müstəqilliyini qorusa da, 1922-ci ildə [[SSRİ]]-nin formalaşması ilə ölkə müstəqilliyini itirdi.