"Urmiya gölü" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

16 bayt çıxarıldı ,  1 il öncə
k
cite web dili using AWB
k (cite web dili using AWB)
[[Şəkil:UrmiaLake.jpg|thumb|250px|Osman Yumruğu. Urmiya gölünün ən kiçik adası<ref>{{cite web|url=http://www.salinesystems.org/content/2/1/9 |title=Saline Systems; Urmia Salt Lake, Iran |publisher=Salinesystems.org |date= |accessdate=4 September 2011}}</ref>.]]
[[Şəkil:Kazem Dashi.JPG|thumb|250px|Kazım Daşı adası]]
Urmiya gölündə irili-xırdalı yüzdən çox ada vardır. Adaların ümumi sahəsi 33,640 hektardır. Şahı, Qoyundağı, Əşkdağı, Arzu nisbətən böyük adalarıdır. Urmiya gölündə yerləşən adaların unikallığı ondadır ki, onların bəzisində yaşayır vardır. Gölün ən böyük adası [[Şahı adası|Şahı]]nın sahəsi 3525 ha-dır. Adada Saray, Gəmiçi, Teymurlu, Qıpçaq, Burasarlu, Xoralı adlı yaşayış məntəqələri vardır. [[1979]]-cu ilə olan məlumata əsasən adada 1170 ailə<ref name="ecoalem"/> yaşayırdı. Ada əhalisi əsasən əkinçilik, maldarlıq, gülçülük, bağçılıq, xalçaçılıq və s. işlərlə məşğul olurlar. Göldə yerləşən Şərfəxana və Gülməxana limanlarında çalışanların çoxunun da Şahı adasının sakinləridir. Relyefi əsasən dağlıqdır. İki zirvədən ibarətdir. Unikal cəhəti ərazisindən axan yeganə Keçiçay çayıdır. Ərazisində 54 bulaq mövcuddur. Qış ayları sahillərində çoxlu sayda köçəri quşları müşahidə etmək mümkündür. Şahı adasında [[Çingiz xan]]ın nəvəsi [[Hülakü xan]]ın və onun oğlu [[Abaqa xan]]ın qəbrləri yerləşir<ref>{{cite journal| title=The Thirteenth-Century Mongols' Conception of the After Life: The Evidence of their Funerary Practices |last=Boyle |first=John Andrew |journal=Mongolian Studies |volume=1 |issue= |year=1974 |page=7 |jstor=43193015 |issn=0190-3667 |publisher=Mongolia Society }}</ref>. Ada son illər gölün quruması ilə əlaqədar quruya birləşərək yarımadaya çevrilmişdir<ref name=Stevens_Djamali>{{cite journal|journal=Journal of Paleolimnology |volume=47 |issue=4 |page=647 |doi=10.1007/s10933-012-9588-3 |title=Hydroclimatic variations over the last two glacial/interglacial cycles at Lake Urmia, Iran |url=http://www.researchgate.net/profile/Morteza_Djamali/publication/236178574_Hydroclimatic_variations_over_the_last_two_glacialinterglacial_cycles_at_Lake_Urmia_Iran/links/00463517e4cfb6c992000000.pdf |publisher=Springer Netherlands |date=1 April 2012 |last1=Stevens |first1=Lora R. |last2=Djamali |first2=Morteza |last3=Andrieu-Ponel |first3=Valérie |last4=de Beaulieu |first4=Jacques-Louis}}</ref><ref name=Biodiversity>{{cite journal |title=Biodiversity of the Hypersaline Urmia Lake National Park (NW Iran) |first1=Alireza |last1=Asem |first2=Amin |last2=Eimanifar |first3=Morteza |last3=Djamali |first4=Patricio |last4=De los Rios |first5=Michael |last5=Wink |journal=Diversity |year=2014 |issue=6 |pages=102–132 |doi=10.3390/d6020102}}</ref>. İkinci böyük adası [[Qoyundağı adası]]dır<ref name="ecoalem">{{cite web|url=http://www.ecoalem.org/az/?author=0&paged=26|title= Urmiya gölü ərazisində yerləşən adalar|author=ecoalem.org|date=2016-12-24|work=|publisher=ecoalem.org|accessdate=2016-12-24|language={{az}}}}</ref>. Adanın sahəsi 3175 ha-dır. Uzunluğu 9&nbsp;km, eni isə ən maksimal hissədə 4&nbsp;km-dir. Burada daimi axarı olan iki bulaq var. Şirin su və bol otlaq sahələrinə sahib olması heyvandarlığın inkişafına imkan verir. Göldə yerləşən iki yaşayışı olan adadan biridir. [[Osman Yumruğu]] adlanan ada isə gölün ən kiçik adasıdır<ref>[http://samiye.ru/mesta/malenkie-ostrova.html Dünyanın ən kiçik adaları. Osman Yumruğu]</ref>. Ada göl səthindən 10 metr hündürlüyə sahibdir. Üstəlik ada dünyanın sahəsinə görə ən kiçik ikinci adası adına layiq görülmüşdür. Hazırda isə gölün quruması ilə tamamən quruda qalmışdır. [[Kazım Daşı]] adası isə qəhrəmanlıq salnaməsi ilə tarixə düşmüşdür. Ada xalq qəhrəmanı [[Kazım xan Quşçu]]nun şərəfinə adlandırılmışdır. Adada [[Göyərçinqala qəsri]]nin qalıqlarını müşahidə etmək olar.
Urmiya gölü daxilində ümumilikdə irili-xırdalı 102 ada vardır<ref>List from: ''Farahang-e Joghrafiyayi-e shahrestânhâ-ye Keshvar (Shahrestân-e Orumiyeh)'', Tehran 1379
Hs.</ref><ref>{{cite web|url=http://urmiyem.blogspot.com/2009/11/urmu-golu-qorugu-v-ulusal-gzimi.html|title= Urmiya gölündə yerləşən adaların yerli (türkcə) adları|author=urmiyem.blogspot.com|date=2016-12-24|work=|publisher=urmiyem.blogspot.com|accessdate=2016-12-24|language={{az}}}}</ref>. Adaların siyahısı:{{Siyahı|3|
#Adacıq.
#Arpa Dərəsi (Arpa Dərəsi 1)
== Gölün bərpası üçün görülən tədbirlər ==
[[Şəkil:Lake Urmia Shrinkage.png|thumb|280px|Urmiya gölünün [[2014]]-cü il oktyabr ayına olan vəziyyəti]]
İran hökuməti [[sentyabr]] [[2011]]-ci il tarixində Urmiya gölünün qurumasının qarşısının alınması üçün görüləcək tədbirlərə ümumilikdə 900 milyon dollar vəsait ayırdığını bəyan etmişdir. [[BMT]]-nin İnkişaf Proqramı İrana ölkədəki ekoloji problemləri, xüsusilə Urmiya gölündə yaranmış problemi həll etmək məqsədilə 135 milyon dollar məbləğində maliyyə yardımı ayırıb.<ref name="trend">{{cite web|url=http://az.trend.az/azerbaijan/politics/2188112.html|title=İran Prezidenti Urmiya gölünün ətrafında bəndsalma işlərinin dayandırılmasına dair göstəriş verib|author=T.Cəfərov|date=2013-09-10|work=|publisher=az.trend.az|accessdate=2014-11-24|language={{az}}}}</ref>
 
[[19 avqust]] [[2013]]-cü iyədə [[İranın prezidentləri siyahısı|İran Prezidenti]] [[Həsən Ruhani]] gölün qorunub saxlanılması probleminin həll edilməsi üzrə İşçi qrup yaradıb. [[Həsən Ruhani]] Nazirlər Kabinetinin iclasından sonra jurnalistlərə açıqlamasında bildirib: ''"Mən daha əvvəl insanlara söz verdiyim kimi, ölkənin energetika naziri [[Həmid Çitçian]]ın rəhbərlik edəcəyi Urmiya gölünün saxlanılması üzrə İşçi qrup yaratdım"''. İşçi qrupun digər üzvləri sırasına, ölkənin kənd təsərrüfatı, daxili işlər nazirləri, ətraf mühitin qorunması üzrə təşkilatın rəhbəri və vitse-prezidentin planlaşdırma və strateji nəzarət üzrə nümayəndəsi daxildir. İşçi qrupuna bu sahədə artıq aparılan araşdırmaların və texniki elmi-tədqiqat işlərinin məlumatlarından istifadə etmək, iki ay ərzində Urmiya gölünün saxlanılması üzrə öz təkliflərini hökumətə təqdim etmək tapşırılıb.<ref>{{cite web|url=http://az.trend.az/other/world/2180548.html|title=İranda Urmiya gölünün qorunması üzrə İşçi qrup yaradılıb|author=A. Bədəlova, N.Ümid|date=2013-08-19|work=|publisher=az.trend.az|accessdate=2014-11-24|language={{az}}}}</ref>
[[10 sentyabr]] [[2013-cü il]]də [[Həsən Ruhani]] gölə axan su hövzəsi üzərində bəndsalma işlərinin dayandırılması ilə bağlı xüsusi göstəriş vermişdir. Gölün bərpası üçün elmi mərkəzlərin təqdim etdiyi 30-dan çox təklifin araşdırılması İşçi qrupunun gündəliyinə salınıb.<ref name="trend"/>
[[2013]]-cü ildə İran hökuməti gölün səviyyəsinin bərpa edilməsi üçün [[Xəzər dənizi]]nin suyundan istifadə imkanları üzərində işlədiklərini bəyan etmişdir<ref>{{cite web|url=http://www.itar-tass.com/c11/881489.html|title=Urmiya gölü Xəzər dənizi hesabına xilas ediləcək|date=18 sentyabr 2013|publisher=ИТАР-ТАСС|accessdate=2013-10-01}}</ref>.
22.503

edits