"Vitraj" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

8 bayt əlavə edildi ,  2 il öncə
k
Şablonun Azərbaycan dilinə tərcümə edilməsi, qrammatik və texniki düzəlişlər
k (Şablonun Azərbaycan dilinə tərcümə edilməsi, qrammatik və texniki düzəlişlər)
[[Şəkil:Klosterkirche hirschhorn fenster edit.jpg|150px|right|Almanya kilsələrindən birindəki vitraj]]
'''Vitraj''' — ('''fr. vitrage, lat. vitrum- şüşə sözündən''')- şüşədən və s. şəffaf materiallardan düzəldilən [[ornamet]]li və ya süjetli [[dekorativ]] kompozisiya. Şəffaf materialdan hazırlanmış ornamentli və ya süjetli kompozisiya pəncərə və qapı şəbəkələrinin bəzədilməsində, habelə interyerlərin tərtibatında vitrajdan istifadə olunur.
 
Rəngli vitrajlar zəngin işıq boyaları əmələ gətirir və interyerin emosional ifadəliliyini artırır. Bəni Həsəndə (MƏR) və [[Roma]]da tapılmış rəngli, hamar, şüşə parçalarından məlum olur ki, e.ə. II minillikdən [[Qədim Misir]]də, eramızın I əsrindən isə [[Qədim Roma]]da sadə vitrajlar hazırlanmışdır. [[Roma]] və Ravennadakı erkən xristian bazilikalarının pəncərə çərçivələrində şüşə alebastr və selenitdən hazırlanmış xüsusi kütlə ilə əvəz edilirdi; alebastr və selenit parlaq işığı keçirmədiyindən binanın interyerində əmələ gələn yarımqaranlıqda işıq zolaqlarından orijinal dekorativ effekt yaranırdı. X-XII əsrlərdə [[Fransada]] roman məbədlərində və [[Almaniyada]] dini mövzuda, sujetli vitrajlar düzəldilirdi. Sonralar dini rəsmlərlə yanaşı məişət səhnələri təsvir olunan vitrajlar ([[Şartrdakı kilsə]], 1260 ildən sonra) yarandı və rəngli şüşələrə rəngsiz şüşələr əlavə edildi ([[Paris Notr-Dam kilsəsi]], V-ı XIII-XIV əsrlər, XIX əsrdə bərpa edilmişdir). XIV-XV əsrlərdə vitraj sənəti [[İngiltərə]]də və digər [[Avropa ölkələri]]ndə ([[İsveçrə]], [[İtaliya]], [[Polşa]]) geniş yayıldı.
 
Müasir vitrajlar kiçik şüşə parçalarından hazırlanır və qurğuşun, polad, yaxud plastik kütlədən hazırlanan lentlə birləşdirilir. Naxışlar rəngsiz şüşə üzərində həkk edilir, yaxud kimyəvi üsulla vurulur. Sovet [[rəssamlarından]] [[A.V.Stoşkus]], [[K.J.Morkuans]], [[L.Q.Polişşuk]] və b. müxtəlif həyat hadisələrini təsvir edən '''vitraj'''lar yaradılır.
 
[[Azərbaycan]]da '''vitraj'''ın şüşə parçalarının taxta alata bənd edilmiş həndəsi formalı şəbəkə növü inkişaf etmişdir. Bunların ən yaxşı nümunələri [[Şəki xanlarının sarayı]]nda və Şəkixanovların evinin tərtibatında (XVIII-XIX əsrlər) qalmışdır.
 
== Xarici keçidlər ==
{{commonscatVikianbar kateqoriyası|Stained glass}}
* [[Минухин Е., Витражи, Рига, 1959; Советское декоративное искусство 73/74, M., 1975.]]
 
* [http://www.stainedglassmuseum.com/ The Stained Glass Museum] (Ely, England)
* [http://www.bsmgp.org.uk/ The website of the British Society of Master Glass Painters]
40.419

edits