"Aaxen" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

11 bayt əlavə edildi ,  1 il öncə
k
clean up using AWB
k (clean up using AWB)
{{YM}}
'''Aaxen''' ({{lang-de|Aachen}}) — [[Almaniya]]nın qərbində [[Şimali Reyn-Vestfaliya]] vilayətində, [[Hollandiya]] və [[Belçika]] ilə sərhəd [[bölgə]]də yerləşən bir [[şəhər]]dir. [[Əhali]]si 258.380
min (2009) nəfərdir. Şəhərdə əsas texiniki [[universitet]]lərdən biri olan "''Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule''" yerləşir.
 
== Tarixi ==
Axen [[era]]mızın 1-ci əsrinə aid [[Qədim Roma]] yaşayış məskəni Akve Qranninin yerində salınmışdır. 8-ci əsrin sonunda [[Frank imperiyası]]nın [[paytaxt]]ı, [[orta əsrlər]]də isə mədəni və siyasi mərkəzi olmuşdur. Axen [[1170-ci il]]də birinci, [[1330-cu il]]də isə ikinci [[qala]] divarları (dövrümüzədək 4 bürc və 2 [[darvaza]] qalmışdır) ilə möhkəmləndirilmişdir.
 
[[1562-ci il]]də [[kral]]ların tacqoyma mərasimi Frankfurt-Mayn [[şəhər]]inə köçürüldükdən sonra tənəzzülə uğramışdır. [[1794-cü il]]də [[fransızlar]] tərəfindən [[işğal]] olunan Axen [[Vyana konqresi]]nin qərarı ilə [[Prussiya]]nın [[ərazi]]sinə qatılmışdır ([[1815]]). [[1871-ci il]]dən [[Almaniya]]nın tərkibindədir. [[1943]]–[[1945|45]]-ci illərdə böyük dağıntılara məruz qalmışdır. Şəhərdə imperator Böyük [[I Karl]] saray kompleksinin (8–9 əsrlər) qalıqları saxlanılmışdır. Axen saray kompleksinin ətrafında inkişaf etmişdir.
 
[[Şəkil:Aachen Germany Imperial-Cathedral-01.jpg|250px|thumb|right|
 
== Mədəniyyət müəssisələri ==
Axen [[1238-ci il]]dən [[xristian]] müqəddəs əşyalarının nümayiş olunduğu mərkəzə və [[katoliklər]]in ziyarətgahına çevrilmişdir. [[Ümumdünya irsi]]nin siyahısına salınmış baş [[kilsə]] (burada [[1531-ci il]]ədək 32 alman imperatorunun tacqoyma mərasimi keçirilmişdir), imperator saray kapellası (786–798, memar Metsli Odo; Karolinqlər intibahı [[dövr]]ünün ən parlaq [[memarlıq]] nümunəsi), [[qotik]] üslubda Qroshauz (keçmiş ratuşa, [[1267]], hazırda şəhər arxivi), Ratuşa (təqribən [[1333]]–[[1376|76]], [[1898]]–[[1902]]-ci illərdə yenidən qurulmuşdur; [[imperator]] zalında Axen Retelin I Karlın [[həyat]]ından bəhs edən [[freska]]ları, [[1840]]–[[1851|51]]), [[barokko]] üslubunda fəvvarə və I Karlın tunc heykəli ([[1620]]), Elizen -brunnen fəvvarəsi ([[1822]]–[[1827|27]], [[memar]] Y.A. Kremer) Axenin ən məşhur [[memarlıq]] [[abidə]]lərindəndir.
 
Ali texniki məktəb ([[1870]]; [[1880-ci il]]dən [[universitet]] statusu), Müqəddəs Qriqori kilsə musiqisi ali məktəbi ([[1881]]), kütləvi kitabxana ([[1831]]), Syurmondt ([[1882]], antik və [[Avropa]] [[incəsənət]]i), diyarşünaslıq, “''Kuven-Muzeum''” (18–19-cu əsrlər, dekorativ tətbiqi sənət), beynəlxalq qəzet ([[1885]]) [[muzey]]ləri, şəhər teatrı ([[1751]]), “''Qrents land teater''″, “''Blekaut''” teatrı; musiqili teatr ([[2000]]) var.
 
== Nəqliyyat ==
Eyni zamanda şəhər böyük bir dəmiryolu mərkəzi və mühüm [[nəqliyyat]] qovşağıdır. Daha çox dəmiryol Moskva–Berlin–Paris transavropa dəmiryol magistralı Axendən keçir. [[Sərnişin]] dövriyyəsinin həcminə görə [[ölkə]]də ilk yerlərdən birini tutur. <ref name=":0">{{AME|1|210-211}}</ref>
 
== Partnyor şəhərlər ==
* [http://www.aachen-stadtgeschichte.de/ Aachener Stadtgeschichte] − Fotos, historische Hintergründe sowie Artikel zur Stadtentwicklung zwischen 1850 & 1985
 
{{Vikianbar kateqoriyası}}
{{Commons}}
{{Wikisource}}
{{Wikiquote}}
39.287

edits