"Pestisid" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

116 bayt əlavə edildi ,  11 ay öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
 
Tədqiqat nəticəsində məlum olmuşdur ki, hər il dünyada istehsal olunan dənli bitkilərin üçdə biri ziyanvericilər və fitopatoloji göbələklər vasitəsilə məhv olur. Bitkilərin ziyanvericiləri və xəstəlik törədənləri əsasən həşəratlar, gənələr, yumuşaq bədənlilər, nemotodlar (həlqəli qurdlar), fitopotogen göbələklər, bakteriyalar, viruslar və bitki mənşəli orqanizmlərdir.
Kənd təsərrüfatının əsas ziyanvericilərindən biri də gəmiricilərdir. İnsanlar üçün təhlükəli xəstəliklər və epidemiyalar yayan ziyanverici həşəratlar və gənələrdir. Onlar malyariya, isitmə, ensefalit, vəba, taun kimi qorxulu xəstəliklərin yaranması və yayılmasında əsas rol oynayırlar. Bir sıra dərman preparatları vasitəsilə peyvəndlər aparılır, eyni zamanda kəşf olunan zəhərli kimyəvi maddələrin köməyi ilə epidemik xəstəlikləri yayan ziyanvericilər məhv edilir <ref>[https://fertileland.ru/pesticidy/vidy-pesticidov/ Виды пестицидов и их влияние на организм человека]</ref>.
XX əsrdə bu xəstəliklərin qarşısı demək olar ki, alınmışdır. Bir sıra dərman preparatları vasitəsilə peyvəndlər aparılır, eyni zamanda kəşf olunan zəhərli kimyəvi maddələrin köməyi ilə epidemik xəstəlikləri yayan ziyanvericilər məhv edilir.
 
== Klasifikasiyası ==
# qeyri-üzvi birləşmələr;
# üzvi birləşmələr.
Pestisidlərin ilk tətbiq dövründə yalnız qeyri-üzvi maddələrdən istifadə olunurdu: qurğuşun 2-xlorid (PbCl<sub>2</sub>), arsen3-oksid (As<sub>2</sub>O<sub>3</sub>), mis duzları, florid turşusunun duzları, kükürd, sulfat turşusunun törəmələri və s<ref>[https://chem21.info/info/967810/ Неорганические пестициды.Справочник химика 21. ХИМИЯ И ХИМИЧЕСКАЯ ТЕХНОЛОГИЯ]</ref>.
Bütün qeyri-üzvi pestisidlər bir sıra xüsusiyyətlərinə görə effektli deyillər:
* yüksək dozada təsir edirlər;
* təbiətdə uzun müddət davamlı halda qalaraq istifadə olunan su hövzələrini çirkləndirməklə ekoloji mühiti korlayırlar.
Odur ki, XX əsrin 40-50-ci illərində qeyri-üzvi pestisidlər üzvi pestisidlər vasitəsi ilə əvəz olunmağa başladı.
 
Pestisidlər istifadə məqsədinə görə aşağıdakı əsas qruplara bölünür<ref>[https://agromage.com/stat_id.php?id=985 Классификация химических средств защиты растений (пестицидов)]</ref><ref>[https://www.regfile.ru/okved2/razdel-c/20/20.2/20.20.html Производство пестицидов и прочих агрохимических продуктов]</ref><ref>Məmmədov Q.Ş., Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət Bakı 2008</ref>:
{| class="wikitable"
* İnsektisidlər - həşəratları məhv edənlər;
|-
* [[Akarisidlər]] - gənələri məhv edənlər;
| İnsektisidlər || həşəratlarla mübarizə üçün
* Nematosidlər – bitkilərdə nematod xəstəliyinin törədicisi olan girdə qurdları məhv edən preparatlar;
|-
* Funkisidlər - bitki xəstəliklərini məhv edənlər;
*| [[Akarisidlər]] -|| gənələri məhv edənlər; preparatlar
* Bakterisidlər - bakteriyaları məhv edənlər;
|-
* Virisidlər - virusları məhv edənlər;
*| Nematosidlər || bitkilərdə nematod xəstəliyinin törədicisi olan girdə qurdları məhv edən preparatlar;
* [[Herbisidlər]] – alaq bitkilərini məhv edənlər;
|-
* [[Zoosidlər]] – gəmiriciləri məhv edən zəhərlər;
| Funkisidlər || bitki xəstəliklərinə qarşı
* Antifidinqlər - [[Cücülər|cücüləri]] onların qidalandığı şeydən qorxub çəkindirən maddələr;
|-
* Molyuskosidlər - zərərli ilbizləri məhv edən maddələr.
| Bakterisidlər || bakteriyalarla mübarizə üçün
|-
*| Virisidlər -|| virusları məhv edənlər;
|-
*| [[Herbisidlər]] || alaq bitkilərini məhv edənlər;
|-
*| [[Zoosidlər]] || gəmiriciləri məhv edən zəhərlər;
|-
*| Antifidinqlər -|| [[Cücülər|cücüləricücülərin]] onların qidalandığı şeydən qorxub çəkindirən maddələr;
|-
*| Molyuskosidlər -|| zərərli ilbizləri məhv edən maddələr.
|}
 
Bitkilərin inkişafını sürətləndirən və ya ləngidən kimyəvi maddələr də pestisidlərə aid edilir. Bir sıra pestisidlər - defoliantlar və desikantlar, pambığın maşınla yığılması zamanı tətbiq edilir. Xalq təsərrüfatında herbisidlər, insektisidlər və funkisidlər daha çox istifadə edilir. Bu maddələrə tələbat ildən-ilə artdığından, yeni preparatlar kəşf edilir və onların istehsalı artıq zavodlar tərəfindən həyata keçirilir.
115

edits