"Pestisid" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

81 bayt əlavə edildi ,  11 ay öncə
→‎Klasifikasiyası: istinadların əlavə olunması
(→‎Klasifikasiyası: istinadların əlavə olunması)
 
Tədqiqat nəticəsində məlum olmuşdur ki, hər il dünyada istehsal olunan dənli bitkilərin üçdə biri ziyanvericilər və fitopatoloji göbələklər vasitəsilə məhv olur. Bitkilərin ziyanvericiləri və xəstəlik törədənləri əsasən həşəratlar, gənələr, yumuşaq bədənlilər, nemotodlar (həlqəli qurdlar), fitopotogen göbələklər, bakteriyalar, viruslar və bitki mənşəli orqanizmlərdir.
Kənd təsərrüfatının əsas ziyanvericilərindən biri də gəmiricilərdir. İnsanlar üçün təhlükəli xəstəliklər və epidemiyalar yayan ziyanverici həşəratlar və gənələrdir. Onlar malyariya, isitmə, ensefalit, vəba, taun kimi qorxulu xəstəliklərin yaranması və yayılmasında əsas rol oynayırlar. Bir sıra dərman preparatları vasitəsilə peyvəndlər aparılır, eyni zamanda kəşf olunan zəhərli kimyəvi maddələrin köməyi ilə epidemik xəstəlikləri yayan ziyanvericilər məhv edilir <ref name=":0">[https://fertileland.ru/pesticidy/vidy-pesticidov/ Виды пестицидов и их влияние на организм человека]</ref>.
 
== Klasifikasiyası ==
|}
 
Bitkilərin inkişafını sürətləndirən və ya ləngidən kimyəvi maddələr də pestisidlərə aid edilir. Bir sıra pestisidlər - defoliantlar və desikantlar, pambığın maşınla yığılması zamanı tətbiq edilir. Xalq təsərrüfatında herbisidlər, insektisidlər və funkisidlər daha çox istifadə edilir. Bu maddələrə tələbat ildən-ilə artdığından, yeni preparatlar kəşf edilir və onların istehsalı artıq zavodlar tərəfindən həyata keçirilir<ref name=":0" />.
 
Həşaratlara, alaq otlarına və ziyanverici heyvanlara təsir mexanizminə görə pestisidlər bir neçə qrupa ayrılır:
* kütləvi təsir edənlər - belə kimyəvi maddələr bütün bitkiləri məhv edir;
* sellektiv (seçici herbisidlər) - bu maddələr bir növ bitkiləri məhv edir və digər növlər üçün təsirli deyillər.
Pestisidlərlə işləyərkən fərdi mühafizə vasitələrindən (xüsusi geyim və ayaqqabılar, respirator, əleyhqaz, qoruyucu gözlüklər və s.- dən) istifadə edilməlidir. Pestisidlərdən düzgün istifadə etmədikdə o, insana, həmçinin arıya və bitkilərin tozlanmasına kömək edən başqa [[Cücülər|cücülərə]], [[Balıqlar|balıqlara]], [[Quşlar|quşlara]], vəhşi heyvanlara, həmçinin bütün təbiətə mənfi təsir göstərir<ref name=":1" /><ref name=":2" />.
 
== Pestisidlərin toksiki göstəriciləri ==
 
Hər bir pestisidin istifadə sahəsi onun ətraf mühitdə qalma müddətindəndə asılıdır. Pestisidlərin bu xassəsi "persistent" adlanılır. Digər xassələrdən biri isə - orqanizimdə pestisidin [[metabolizm]] müddəti və orqanizmdən kənar olma mexanizmi - "kumilyativ" adlanır.
Mövcüd olan pestisidlərin sintez olunan [[zavod]]larda təhlükəsizlik qaydalarının pozulması (məs. tullantıların su hövzələrinə və atmosferə buraxılması), onların daşınması, saxlanılması qaydalarına əməl olunmaması, həmçinin səpələnməsi zamanı dozaların çox olması və s. nəticə etibarı ilə ekoploji mühitin korlanmasına gətirib çıxarır<ref name=":1">[https://agroflora.ru/vliyanie-pesticidov-na-okruzhayushhuyu-sredu/ Влияние пестицидов на окружающую среду]</ref><ref name=":2">[https://moluch.ru/archive/211/51593/ Экологические последствия применения пестицидов в сельском хозяйстве]</ref><ref>[https://agromage.com/stat_id.php?id=982 Влияние пестицидов на окружающую среду]</ref>.
 
== Pestisidlərlə şərti yüklənmə dozası ==
115

edits