"Hotakilər" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

99 bayt çıxarıldı ,  9 ay öncə
k
clean up, replaced: yaranma1 → quruluş_ili, ləğvolma1 → süqut_ili using AWB
k (clean up, replaced: yaranma1 → quruluş_ili, ləğvolma1 → süqut_ili using AWB)
|xəritə = Map of The Hotakids.png
|izah_xəritə = Hotaki imperiyası 1722-1729-cu illərdə
|yaranma1quruluş_ili = 1709
|ləğvolma1süqut_ili = 1738
|p1 = Səfəvilər dövləti
|flag_p1 = Safavid Flag.svg
}}
 
'''Hotaki dövləti''' — [[1709]]-[[1738]]-ci illərdə indiki [[Əfqanıstan|Əfqanıstanı]]ı, [[İran]] və [[Pakistan|Pakistanın]]ın bir hissəsini əhatə etmişdir. Bu dövlət [[1709]]-cu ldə [[Mir Veys xan|Mir Veys Hotaki]] tərəfindən [[Qəndəhar|Qəndəharda]]da əsası qoyulmuşdur. [[Paştunlar|Paştun]] mənşəli [[Gilzay tayfası|Gilzay tayfasının]]nın başçısı olan Mir Üveys [[Səfəvilər|Səfəvilərin]]in tabeliyində olan Qəndəhar şəhərində çıxardığı üsyan nəticəsində 1709-cu ildə Qəndəhar ələ keçirilir və Hotaki dövləti yaradılır. Bundan sonra Hotakilər mütəmadi olaraq Səfəvilərin tabeliyində olan ərazilərə yürüş etməyə başlayırlar. Hotaki dövlətinin çiçəklənməsi dövrü [[Mir Mahmud Hotaki|Mir Mahmud Hotakinin]]nin zamanında olur. Onun dövründə Hotakilər Səfəvilərin paytaxtı [[İsfahan|İsfahanı]]ı ələ keçirir və [[Mir Mahmud Hotaki]] özünü [[şah]] elan edir. Hotaki dövlətinin varlığına [[1738]]-ci ildə [[Nadir şah Əfşar]] tərəfindən [[Qəndəhar|Qəndəharın]]ın ələ keçirilməsi ilə son qoyulmuşdur.
== Gilzay qiyamının səbəbləri==
[[Şəkil:Sultan Husayn by Bruyn.jpg|150px|thumb|Şah Sultan Hüseyn]]
17-ci əsrin sonu 18ci əsrin əvvəllərində bütün [[Səfəvilər İmperiyası]] ərazisində [[feodal]] istismarın güclənməsi ilə əlaqədar olaraq bütün ölkəni xalq etirazları və üsyanlar dalğası bürüdü.
 
Əfqanların ən nüfuzlu və güclü tayfası olan [[gilzaylar]] [[1698]] – 99-cü illərdə [[Qəndəhar]] hakimi Abdulla xanın əvəz olunması xahişi ilə şaha müraciət etdilər. Müraciət cavabsız qaldı. Onda qilzaylar - yenədə uğursuz olaraq - [[Kabil]]un [[Böyük Moğol İmperiyası|moğol]] valisinə müraciət etdilər.
==Gilzayların İsfahanı alması==
İki ildən sonra eyni məqsədlər göndərilən daha bir qızılbaş korpusu darmadağın edildi. Sonrakı beş-altı il ərzində vəziyət köklü surətdə dəyişdi və İsfahan sarayı yeni Qəndahar hakimi Mahmudun qarşısında geri çəkilməyə başladı. 1719-cu ilin yayının axırında Mahmud qərbə yürüş etdi; 1722-ci ilin oktyabrında İsfahana daxil oldu, və Səfəvi şahı Sultan Hüseyni taxtdan imtina etməyə məcbur etdi.
Qəndahardakı hadisələrin inkişafı Heratdakı vəziyədə də təsir edirdi. Qilzayların təzyiqi nəticəsində [[Nadirin Əfqanıstan yürüşləri|Herat ətrafına köçmüş]] əfqan abdali tayfasının aristokratiyasının nüfuzu artırdı.
 
[[1720]]-[[1722]]-ci illərdə Mir Əşrəf əmisi oğlu Qəhdəhar əmiri Mir Mahmud Hotakinin İrana yürüşündə iştirak etmişdi.