"Sahibkar" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

505 bayt əlavə edildi ,  2 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
No edit summary
'''Sahibkar''' — xidmət, ticarət və ya istehsal şəklində qazanc əldə etmək məqsədi ilə bir iş sahibi olan şəxs<ref>Rayzberq B. А., Lozovski L. Ş., Starodubtseva E. B. Müasir iqtisadi lüğət. 2007. — 495 səh.{{ref-ru}}</ref>.
== Sahibkarlıq fəaliyyəti==
Sahibkarlığın iqtisadi fəaliyyət növü kimi yaranma tarixi orta əsrlərdən başlanır. Artıq bu dövrlərdə [[tacir]]lər, satıcılar, sənətkarlar, habelə xeyriyyəçi missionerlər belə sahibkarlıqla məşğul olmağa başlamışdılar. Kapitalizmin yaranması ilə əlaqədar sərvətin artırılmasına cəhd mənfəətin həcminin də hədsiz dərəcədə artmasına gətirib çıxardı. Məhsuldar qüvvələrin və istehsal münasibətlərinin inkişafı nəticəsində sahibkarlıq fəaliyyəti daha çox bəşəri xarakter almışdır. Sahibkarlığın inkişafı hazırda yüksək bir mərhələyə gəlib çıxmışdır. İndi sahibkar özünəməxsus olan fabrik və zavodda digər işçilərlə bərabər çalışır.
XVIəsrin ortalarından etibarən [[səhm]] [[kapital]]ı əsasında səhmdar cəmiyyətləri təşkil edilməyə başladı. İlk [[səhmdar]] [[şirkət]]i beynəlxalq [[ticarət]]sferasında yaradılmışdı. [[1554]]-cü ildə [[Rusiya]]da ticarət etmək üçün İngiltərə ticarət şirkətinin əsası qoyuldıu. [[1600]]-cü ildə İngiltərənin OST- İndiya, 1602-ci ildə [[Hollandiya]]nın OST-İndiya şirkətləri təsis edildi. [[Kapitalizm]]in inkişafının sonrakı dövründə təsərrüfatçılığın səhmdar forması iqtisadiyyatın digər sahələrində də geniş yayılmağa başladı. XVII əsrin sonralarından etibarən iqtisadiyyatda ilk dəfə [[səhmdar]] bankları yaradılmağa başladı. [[1694]]-cü ildə [[İngiltərə]]də və [[1695]]-ci ildə isə [[Şotlandiya]]da ilk [[səhmdar]] [[bank]]ının əsası qoyuldu.; XVII əsrin sonu və XVIII əsrin əvvəllərində əksər ölkələrdə bank fəaliyyətinin təşkili ilə bağlı səhmdar cəmiyyətlər geniş spektrdə inkişaf etməyə başladı. Belə bir dövrdə əvvəllər mövcud olmuş ailə firmaları, iri [[mülkiyyət]]çilər yüzlərlə xırda əmanətçilərə - səhm sahiblərinə parçalanır. Bu proseslərin inkişafı xırda və iri biznes arasında ziddiyyətlərin dərinləşməsinə gətirib çıxarır. Bu şəraitdə xırda firmaların fəaliyyəti çətinləşir, orta və iri finnalarm inkişafı geniş vüsət alır. Maksimum mənfəət əldə etmək imkanları daha çox reallaşır. Bu zaman yeni peşə və ixtisaslara - [[menecer]]-[[rəhbər]]lərə və [[istehsal]]ın [[təşkilat]]çılarına ehtiyac yaranır. Əvvəllər sahibkarlıq funksiyası bir nəfərin əlində mərkəzləşmiş,sonralar isə xüsusi istiqamətlərə ayrılmışdır. [[İstehsal]]- iqtisadi prosesləri həyata keçirmək üçün [[maliyyə]]çi, [[iqtisadçı]], mühasib, [[hüquqşünas]], konstruktor, texnoloqlardan istifadə olunur. Bundan əlavə, [[istehsal]]ın təşkili və ona rəhbərliyin mərkəzləşdirilməsi məqsədi ilə bir çox funksiyaları yerinə yetirən [[menecer]]lərə getdikcə daha çox tələbat yaranır.
 
Sahibkar termini ilk dəfə XVIII əsrin əvvəllərində yaşamış fransız iqtisadçısı Risar Kantilon tərəfindən işlənilmişdir. Sahibkar - işin faydalığını qiymətləndirən, yeni [[müəssisə]]nin təşkili, yaxud yeni ideyanın ([[məhsul]]un), yaxud xidmətin işlənib hazırlanması ilə bağlı riski və məsuliyyəti öz üzərinə götürə bilən insandır. Sahibkarlıq ondan ibarətdir ki, işin mənfəətliliyini qiymətləndirməyi və mövcud [[resurs]]ların daha faydalı bölüşdürülməsi qabiliyyəti bacarmaqdır. İqtisadi ədəbiyyatda və praktiki fəaliyyətdə «[[biznes]]» «sahibkarlıq» anlayışları sinonim kimi işlədilir. Bu anlayışlar bir-birinə çox yaxın olsalar da kəsb etdiyi mənalara görə bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənirlər. [[Biznes]] daha geniş məfhumdur. Əslində sahibkarlıq biznesin ayrılmaz tərkib hissəsidir. Biznes bütöv bir sistemdir, onun tərkibinə sahibkarlıq, istehlak, [[əmək]] və dövlət biznes növləri daxildir. Sadalanan biznes növləri öz aralarında bir-birilə sıx əlaqədardır və qarşılıqlı fəaliyyət göstərirlər, lakin öz maraqlarını reallaşdıraraq öz rollarını dəqiq yerinə yetirirlər<ref>[http://www.elitarium.ru/2004/07/08/page,2,zakon_pareto_ili_princip_8020.html Pareto qanunu və ya prinsipi 80-20. (Р. Кох)]</ref>.
=== Biznesin əsas əlamətləri ===
Sahibkarlığın sözü gedən mühüm əlamətləri bir-birilə sıx qarşılıqlı əlaqədardır və eyni vaxtda fəaliyyətdə olurlar.
Xüsusi sahibkarlığın başlıca məqsədi qazanc, mənfəət götürməkdir. Lakin cəmiyyətin ümumi İqtisadi tərəqqisi
baxımından xüsusi sahibkarlığa başqa meyarla da baxmaq lazımdır. A.Smit bunu açıqlayaraq yazmışdır ki, xüsusi sahibkar bilavasitə mənfəət götürmək naminə fəaliyyət göstərsə də o, eyni zamanda həm də qeyri-şüurlu olaraq, bilavasitə öz əmlakına aid olmayan başqa bir zəruri, vacib amala, cəmiyyətin ümumi mənafeyinə (məsələn, məhsul istehsalının artmasına və keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, səmərəli fəaliyyətə, mədəni [[ticarət]] xidmətinə, [[istehsal]]ın [[modern]]ləşdirilməsinə, [[iqtisadiyyat]]ın demokratikləşməsinə və s.) də xidmət etmiş olur. Deməli, xüsusi sahibkarlıq yalnız şəxsi mənafe məsələsi deyil, eyni zamanda ictimai məsələdir<ref>{{Kitab3|müəllif=Karl Menqer|başlıq=Xüsusi Əsərlər|cavabdeh=|nəşr=|yer=Moskva|nəşriyyatı=Nəşriyyat evi "Gələcəyin ərazisi"|il=2005|səhifə=|страниц=|isbn=|isbn2=}}</ref>.
 
== Sahibkarlığın iqtisadi mahiyyəti==
== Həmçinin bax ==
* [[Biznes]]
== İstinadlar ==
 
{{İstinad siyahısı}}
[[Kateqoriya:İqtisadiyyat]]