"Qiymətli kağız" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

2.014 bayt əlavə edildi ,  2 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
Redaktənin izahı yoxdur
Redaktənin izahı yoxdur
Birinci dərəcəli əsas qiymətli kağızlara mülkiyyət hüququ olan — [[pul]], [[əmtəə]], [[əmlak]], [[kapital]] və s. daxildir. Törəmə [[qiymətli kağızlar]] isə valyuta, faiz , indeks və opsionlar hesab edilir.
 
Əsas qiymətli kağızlar özləri də 2 qrupda cəmləşirlər.:
*ilkin qiymətli ([[aksiya]]lar, [[veksel]]lər )
*ikinci dərəcəli qiymətli kağızlar (ilkin qiymətli kağızların əsasında buraxılan kağızlardır).
== Səhm==
 
'''Səhm'''-qiymətli kağız olaraq səhmdar[[səhm]]dar cəmiyyətin[[cəmiyyət]]in üzvi kimi , divident almaq və səhmdar cəmiyyəin idarə olunmasında iştirak etməyə şərait yaradır. Səhmdar milli [[valyuta]] ilə və ya nizamnamədə nəzərdə tutulan halda xarici [[valyuta]]da ödənilə bilər, həmçinin natural [[mülkiyyət]] formasında ödəmələr də səhmdar cəmiyyətin fəaliyyətində istifadə oluna bilər. Ödəmə formasından asılı olmayaraq səhmin qiyməti milli valyutada göstərilir. Hər bir səhmdar cəmiyyətin səhmləri eyni nominal qiymətə malikdir, Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin təsdiq etdiyi formada [[səhm]]lərini buraxa bilər. [[Müəssisə]] [[müflis]]ləşən halda [[səhm]]ləri geri qaytarılmır. Səhmdarlar , müəssisənin əmlakı satıldıqdan və bütün [[borc]]lar ödənildikdən sonra qalan pulları öz aralarında bölüşdürürlər.
 
'''Abunəli sertifikatlar[[sertifikat]]lar''' - [[istiqraz]]lar , imtiyazlı [[səhm]]lərlə birgə buraxılır və sahibinə müəyyən müddətdə danışılmış qiymətə adi səhmləri almağa və onların dividentləri qalxdıqda isə gəlir əldə etməyə hüquq verir. Bu [[səhm]]darları bazar vasitəsilə [[korporasiya]]lara buraxılan istiqrazların[[istiqraz]]ların faizlərini aşağa salmağa , alıcıları səhmlərin güzəştli satılmasına sövq edir.
 
'''İstiqraz'''- [[dövlət]] və [[korporasiya]]lar tərəfindən buraxıla bilən, sahibi ilə [[emitent]]i arasındakı borc münasibətlərini təsdiqləyən və sahibinə [[emitent]]dən buraxılış şərtlərində nəzərdə tutulan müddətdə borcun nominal dəyərini və başqa [[əmlak]] ekvivalentini, həmçinin təsbit edilmiş [[faiz]] şəkilində illik [[gəlir]] almağa təxirə salınmaz hüquq verən [[fond]] qiymətli kağızıdır. İki razılaşan tərəflər , borcverən və borcalan arasında müqavilə , [[saziş]] növüdür.
'''Rendit'''-qiymətli kağızlarin nisbi gərginlik gəstəricisidir. [[İstiqraz]]ların renditi ödənilən dividentlərin istiqrazların cari məzənnələrinə nisbəti kimi hesablanır və faizlə ölçülür.
 
'
==Veksel==
 
'''Veksel'''-(alman sözü olub - mübadilə deməkdir) müəyyən formada yazılı şəkildə tərtib edilmiş (uzunmüddətli öhdəlik şəkilində) qiymətli kağızdır. Vekselin verdiyi şəxs (kreditor, borcverən) veksel sahibi adlanır, veksel şərtsiz,qanun tərəfindən qəbul edilən , qeyd edilmiş müddətə və müəyyən şərtlərlə ona pul borcunun alınması (qaytarılması ) hüququnu verir. Veksel qiymətli kağız olaraq borc alanın öhdəçiliyini təsdiq edir, borcun qaytarılma vaxtını,həcmi və kimə qaytarıldığını göstərir. Normal fəaliyyət göstərən bazar iqtisadiyyatı şəraitində hər bir bazar subyekti malı borc götürərkən mal yiyəsinə onun razılığı ilə qaytarma vaxtını uzatmaq şərtilə veksel verə bilər.
'''Veksellərlə''' hesablaşma zamanı vəsaitlərin dövriyyə qabiliyyətini sürətləndirmək üçün [[bank]]lar onları [[diskont]] edə,[[veksel]]in təminatı qismində ssudalar verə bilər, müştərilərə [[veksel]]ə görə ödənişin əldə edilməsi və [[borc]]ların ödənilməsi üzrə xidmətlər göstərə bilərlər. [[Veksel]] malların satışının yaxşılaşdırılmasına və dövriyyə vəsaitlərinin dövriyyə sürətinin artırılmasına kömək edir, bu da [[müəssisə]]nin borc [[kapital]]a və ümumilikdə [[pul]] vəsaitlərinə ehtiyacının azalmasına səbəb olur.
 
Veksel aşağıdakı rekvizitlərlə öz əksini tapmalıdır:
 
* Veksel nişanı "veksel" sözü hansı dildə tərtib olunacaqsa;
* Müəyyən məbləğin ödənmilməsi qeyri-şərtsiz təsdiqlənir;
* Ödəmə müddəti;
* Ödəmə yeri;
* Məbləği alan şəxsin adı və onun tələbləri;
* [[Veksel]]in tərtib yeri,vaxtı;
* Veksel verənin imzası.
 
'''Veksellərlə''' hesablaşma zamanı vəsaitlərin dövriyyə qabiliyyətini sürətləndirmək üçün [[bank]]lar onları [[diskont]] edə,[[veksel]]in təminatı qismində ssudalar verə bilər, müştərilərə [[veksel]]ə görə ödənişin əldə edilməsi və [[borc]]ların ödənilməsi üzrə xidmətlər göstərə bilərlər. [[Veksel]] malların satışının yaxşılaşdırılmasına və dövriyyə vəsaitlərinin dövriyyə sürətinin artırılmasına kömək edir, bu da [[müəssisə]]nin borc [[kapital]]a və ümumilikdə [[pul]] vəsaitlərinə ehtiyacının azalmasına səbəb olur.
 
Bu növbəti hallarda baş verir:
* vekselin müddəti malların satış müddəti ilə uyğun gəlir;
* mal sövdələşmələri veksellərlə rəsmiləşdirilir.
 
Tətbiq sferasından asılı olaraq veksel iki formada tərtib olunur: sadə(solo) və ötürülmə ( tratta) veksel. Sadə (solo) veksel verilirsə , bu halda vekseldə alıcı,satıcı,məbləğ,müddət və yer göstərilir. Ötürülmə ( tratta) [[veksel]] tərtib olunarkən burada bir neçə fiziki və hüquqi şəxslər iştirak edə bilərlər.Ötürülmə vekselı vekselverənin yazılı təklifi , trassant adlanaraq ,başqa şəxsə borclana , veksel qəbuledənə, trassat adlanana, üçüncü şəxsə təqdim edənə, remitent adlanana məlum məbləğin verilməsi haqqında sənəddir.
 
[[Bank]] veksellərlə əməliyyatları öz adından , lakin müştərinin marağını nəzərə almaqla aparır. Müştəridən müəyyən ödəniş -komission, bunun ölçüsü müştəri ilə bank arasında bağlanan müqavilədə təyin olunur.