"Əhəng daşı" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

938 bayt əlavə edildi ,  11 ay öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (clean up using AWB)
[[Şəkil:Gizeh Cheops BW 1.jpg|thumb|200px|Əhəng daşından tikilmiş [[Xeops ehramı]].]]
'''[[Əhəng]] daşı''' ('''əhəngdaşı''') — kimyəvi cəhətdən (CaCO<sub>3</sub> ) [[kalsium karbonat]]dan ibarət olan çökmə süxur, daha doğrusu, onun kristalik modifikasiyalarından biri olan kalsitdir.
 
== ''Əhəngdaşı'' ==
Əhəgdaşı böyük bərkliyə malikdir: qədimdə onu daş tikililərdə material kimi istifadə edirdilər. Onun üzərində balıqqulağı izləri aydın görünür.Bu süxurun yaranmasında daşlaşmış heyvan qalıqları iştirak edir.Bu da bir fərziyyə deyil ki,Xeops ehramı əhəngdaşından tikilib.Böyük Moskva knyazlığında olan əksər məbədlər Myaçkov əhəngdaşından tikilmişdir. Bu əhəngdaşı Moskva çayı yaxınlığında yerləşən Myaçkov kəndində çıxarılırdı və xüsusi gəmilərdə tikinti aparılan məkana daşınırdı. Əbəs yerə Moskva qədində ağ daşdan tikilmiş şəhər adlandırılmırdı. Hal-hazırda əhəngdaşı sement istehsalında xammal kimi, metallurgiyada flüs (metallurgiyada flüs qarşıqların, məs., P<sub>2</sub>O<sub>5</sub> və SiO<sub>2</sub>-ni əriyən şlaklar şəklində birləşdirmək məqsədilə xəlitəyə daxil edilən maddəyə deyilir) kimi, kimya sənayesində sodanın, xlorlu əhəngin, kalsium karbidin istehsalında geniş tətbiq edilir.
== Növləri ==
# Havadakı karbon qazı ilə birləşərək karbonatlaşma.
Karbonatlaşmayan əhəng uzunmüddətli deyildir. Su ilə təmas nəticəsində yuyula bilər. Lakin bu növ əhəngdən daha praktik suvaq əldə etmək üçün istifadə oluna bilər. Bu zaman normal sementə nisbətən çatlamaya davamlı suvaq əldə etmiş olarıq.
{{Vikianbar kateqoriyası|Category:Limestones}}
{{kimya-qaralama}}
 
Lakin əhəngdaşı Yerin dərin qatlarında,yüksək tempratur şəraitində xüsusiyyətini itirir,yeni keyfiyyətlər qazanaraq tamamilə başqa süxura çevrilir.Bu süxur-mərmərdir.
 
== Biogen əhəng­daşları ==
Biogen (orqanogen) əhəng­daşları əksərən [[dəniz]], bəzən [[göl]] mənşəli [[çökmə süxurlar]]. Əsas etibarilə heyvan və bitkilərin karbonat skelet qalıqlarından və ya onların həyat fəaliyyəti məhsullarından (zoogen və fitogen əhəngdaşları) təşkil olunmuşlar. Biogen əhəngdaşları iki növü ayrılır: [[avtoxton]] və [[alloxton]]. Üs­tünlük təşkil edən süxur əmələ gətirən [[Orqanizm|orqanizmlərə]] görə, zoogen əhəngdaşıları içərisində [[Foraminiferlər|foraminifer]], [[mamır]], [[Mərcanlar|mərcan]], [[Ostrakodalar|ostrakod]], [[Braxiopodalar|braxiopod]], krinoidea və b., fitogen əhəngdaşlarından isə yosun əhəngdaşları (litotam, onkolit, stroma­to­­­­lit və b.) geniş yayılmışdır.
{{Vikianbar kateqoriyası|Category:Limestones}}
== Mənbə ==
* Uşaqlar üçün ensiklopediya. Kimya.Bakı, 2008.
*{{Kitab3|müəllif=|başlıq=Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti|yer=Bakı|nəşriyyat=Nafta-Press|il=2006|səhifələr=679}}{{kimya-qaralama}}
 
[[Kateqoriya:Geologiya terminləri]]