"Naxçıvan Muxtar Respublikasındakı toponimlər" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

k
k (Kiçik redaktə)
[[Ərəfsəçay]] - [[Culfa rayonu|Culfa r]]-nunda [[çay]] adı. [[Ərəfsə]] kəndinin adı ilə adlanmışdır. [[Gədik]] - [[Culfa rayonu|Culfa]] r-nunda [[Zəngəzur]] silsiləsində [[aşırım]] adı.
 
'''Əbrəqunis''' - Culfa r-nunda kənd adı.7 Mənbədə kəndin həm də Qarakilsə adlandığı qeyd olunmuşdur.8 Fars dilində oura (ovra) «''qala»9'' və ərəbcə kənisə «''kilsə»'', «''monastır»10'' sözlərindən ibarətdir. Həqiqətdə də monastır çiy kərpicdən qala divarları ilə əhatə olunmuşdur. Kəndin Qarakilsə adlanması isə monastırın qara rəngli bazalt daşlardan tikilməsini bildirir.
 
'''Əzizbəyov''' - Şahbuz r-nunda kənd adı. Məşədi Əzizbəyovun adını daşıyır.
 
'''Əznəbirit''' - Babək r-nunda kənd adı. Yaxınlıqdakı «''Əznəbirt»'' qala xarabalığının adındandır. Bu kənddə çox qədimdən azərbaycanlılar yaşamış, sonradan buraya ermənilər köçürülmüşdür. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən sıxışdırılmış, onlar da kənddən 6 km cənubda Əznəbird-Təzəkənd kəndini inşa etmişlər. İndi bu kənd Çalxanqala adlanır.
 
'''Əznəbirit''' - Babək r-nunda Əznəbirt kəndinin yaxınlığında qala xarabalığı adı. mənbədə Naxçıvan əyalətinin Qarabağ nahiyəsində İznəbird kimidir. Erməni tarixçisi N.Adons orta əsr erməni mənbələrində qeyd olunmuş Aznaberd toponimindən bəhs etdikdə toponimin «berd» komponenti əsasında «''Azn qalası»'' mə’nasında olduğunu yazmışdı. Toponim türk dillərində azna «''keçid»'', «''ensiz yer»'' və azərbaycan dilində qədimdə mövcud olmuş «qala» sözlərindən ibarətdir.
 
'''Əznəmiri''' - Naxçıvan əyalətinin Dara Nürgüt nahiyəsində kənd adı.
'''Əlibəy Dizəsi''' - Naxçıvan əyalətində məzrə adı.1 Əlibəy adlı birisinə məxsus kənd mə’na­sındadır.
 
'''Əlincə''' - Culfa r-nunda qədim qala adı. Dağın üzərində olan bir sahənin adı Şahtaxtıdır. Sıldırım qaya üzərində yerləşir. XIV əsr müəllifi Həmdullah Qəzvini qalanın Alancik formasını da qeyd etmişdir. Bu ad isə qədim türk dillərində olan – «''düzən»'', «''açıq yer»''«''cik»'' kiçildici şəkilçisindən ibarətdir. Əlincə qalasının adı «''Kitabi-Dədə Qorqud»'' da Səkrəyin boyunda çəkilir.
 
'''Əlincəçay''' - Culfa r-nunda Araz çayının sol qolunun (uzunluğu 26 km) adı. Xəznədərə və Ləktaq su çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Əlincə qalasının adındandır.
'''Ərəbuşağı Köçəri Yalı Qışlağı''' - Naxçıvan əyalətinin Qarabağ nahiyəsində qışlaq adı.
 
'''Ərəzin''' - Culfa r-nunda kənd adı. Ərəzin türk dillərinäə əryə – «''çay kənarı»'' və sin – «''dağ beli»'' sözlərindən ibarətdir.
 
'''Ərəfsə''' - Culfa r-nunda kənd adı.7 Bə’zi tədqiqatçılara görə Kiçik Asiyada Het dövlətinin çarı II Murşilin (er. əv. XIV əsr) qayaüstü yazısında Ərzrumun şimal-şərqində Aripsa adlı qalanın adı çəkilir. Ehtimal ki, əhalinin hərəkəti ilə Kiçik Asiyadan gətirilmə addır.
 
'''Ərəfsə Mineral bulağı''' r-nunda Əlincəçayın sağ sahilində bulaq adı. Ərəfsə kəndinin adı ilə adlanmışdır.
'''Ərəmus''' - Naxçıvan əyalətinin Azadciran nahiyəsində kənd adı. Mənbədə kənddə 56 ailənin yaşadığı qeyd olunur.
 
'''Əsgin''' - Şərur r-nun Mahmudlu kəndinin şərqində xaraba kənd adı. 1919-cu ildə İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasındakı Əski kəndin­äÿí qovulmuş azərbaycanlıların məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
 
'''Əsni''' - İrəvan əyalətinin Sədərək nahiyəsində (indi Naxçıvan MR ərazisində) kənd adı.
 
'''Fazil Qişlaği''' - Naxçıvan əyalətinin Qarabağ nahiyəsində məzrə (əkin yeri) adı. ''Fazil qışlağı'' adlı yerdə əkin yeri mənasındadır.
[[Gədikdağ]] - [[Culfa rayonu|Culfa]] r-nunda [[Zəngəzur]] silsiləsində dağ adı.
 
'''Fərhad''' - Naxçıvan əyalətinin Şərur nahiyəsində kənd adı. Əsli ''Fərhad arxı'' məzrəsidir, ''Qalacıq kəndinin yaxınlığında yerləşir''.
 
'''Füruzabad''' - Naxçıvan əyalətinin Naxçıvan nahiyəsində kənd adı. Firuz şəxs (mülkədar) adından və abad – ''kənd'', ''məntəqə'' sözündən ibarətdir.
 
'''Gecəzor''' - 1728-ci ildə Naxçıvan əyalətinin Dərə Şahbuz nahiyəsində kənd adı. XIX əsrin sonlarına aid mənbələrdə Gicəzur kimidir.
 
'''Gədik''' - Culfa r-nunda Zəngəzur silsiləsində aşırım adı.
 
[['''Gədikdağ]]''' - [[Culfa rayonu|Culfa]] r-nunda [[Zəngəzur]] silsiləsində dağ adı.
 
'''Gəmiqaya''' - Ordubad r-nunda Tivi və Nəsirvaz kəndlərinin şimal-şərqində qaya adı. Digər adı Qapıcıq (hünd. 3906 m). Qapıcıq dağının adı nə vaxtsa xalq arasında dolaşan Nuhun gəmisi haqqındakı əfsanə ilə əlaqədar Gəmiqaya adlanmışdır.
 
'''Gəmiqaya''' - Şahbuz r-nunda Kömür kəndinin şərqində dağ adı (ùünd. 2970 m).
 
'''Gənzə''' - Ordubad r-nun şimal-şərqində kənd.
 
'''Gənzəçay''' - Ordubad r-nu ərazisində axan çay.
 
'''Gəray''' - İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində (indi Nax­çıvan MR- Şərur r-nunda) kənd adı. «Quşçu kəndinin yaxınlığında yerləşir» (Yenə orada).
 
'''Gilançay''' - Ordubad r-nunda Qoşadizə kəndinin qərbindən axan çay (uz. 53 km) adı. Mənbəyini Qapıçıq (Gəmiqaya) dağındakı Göy-göldən alan Sakkarñu, Nəsirvaz və Parağaçay çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Xaraba Gilan şəhər xarabalığının adını əks etdirir. Bax: Xaraba Gilan.
 
'''Gilançay''' - Ordubad r-nunda kənd adı. Kənd Gilançayın adı ilə adlanmışdır.
 
'''Gindivaz''' - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında kənd adı. Fars dilində kund –''təpə'' və qədim türk-monqol dillərində bays, vayz, vaz – ''sıldırım'' sözlərindən ibarətdir.
 
'''Girdəni''' - Ordubad r-nunda kənd adı. Mə’nası mə’lum deéil.
 
'''Girdənçay''' - Ordubad r-nunda Vənəndçayın sağ qolunun adı. Həmin r-ndakı Pəzməri kəndinin qərbindən axır.
 
'''Girdəsər''' - Şahbuz r-nunda suayrıcısının adı.
 
'''Goran qalasi daği''' - Şərur r-nunda Dizə kəndindən  dağ (hünd. 1132 m) adı.
 
'''Goran qalasi''' - Şərur r-nunda Mahmudkənd kəndinin şimal-şərqində dağ adı. Türk dillərində kuran, xuren «maldar elin düşərgə yeri, alaçıqlar qurulan yer» dayanacaq[1] sözündəndir. Rəşèdəddin yazır ki, bir kuran 1000 alaçıqdan ibarət olurdu. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanda «Goran» adlı çoxlu yer adları vardır. Məsələn, dağlıq Şirvanda Goran yurdu, Goran yolu, Goran qışlağı və s. Müəllif bu adları Kolanı tayfasının Goran qolunun adı ilə bağlamışdır. Deməli, «Goran qalası» toponimi həm də Qarabağın böyük tayfalarından biri olmuş Kolanı tayfasının adı ilə əlaqədar ola bilər.
 
'''Govurqala''' - Şərur r-nunda Axura kəndinin şimal-şərqində, Axuraçayla Avuşçayın birləşdiyi yerdə qədim qala adı.
 
'''Göydağ''' - Culfa r-nunda Boyəhməd kəndinin cənubunda dağ adı.
 
'''Göynük''' - Culfa r-nunda kənd adı. mənbədə Naxçıvan əyalətinin Sair Məvazi nahiyəsində kənd kimi qeyd olunur.[1] Azərbaycan dilində göy (yaşıl, otlaq yer mə’nasındadır) və türk dillərində nük – «çay yatağı» sözlərindəndir.
 
'''Göy-göl''' - Ordubad r-nunda Zəngəzur silsiləsinin cənub yamacında 3065 m yüksəklikdə şirin sulu, axarlı gölün adı. Gilan çayın sol qolu Sakkarsu çayının mənbəyidir.
 
'''Göynük''' - Naxçıvan əyalətinin Sair-Məvazi nahiyəsində kənd adı.[2]
 
'''Göynük''' - Şahbuz r-nunda Keçili kəndinin şimal-şərqində təbii mərz adı.
 
'''Göyçü''' - İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində (indi Nax­çıvan MR-in Şərur r-nunda) kənd adı.[3]
 
'''Güney''' - Şahbuz r-nunda Nurs kəndinin şimalında dağ adı.
 
'''Güleymar''' - Culfa r-nunda mineral bulaq adı.
 
'''Gülüm-gülüm''' - Ordubad r-nunda Nəsirvaz kəndinin cənubunda dağ adı.
 
'''Gülşənabad''' - Babək r-nunda kənd adı.
 
'''Gümbəz''' - Naxçıvan şəhərinin məhəllələrindən birinin adı. «Digər adı Nuri-Kamanlar» (yenə orada).
 
'''Gümüşlü''' - Şərur r-nunda qəsəbə adı.
 
'''Gümurçay''' - Şahdağ r-nunda çay adı, həmin r-ndakı Kömür kəndinin adındandır. Bax: Kömür.
 
'''Güneybağ''' - Ordubad r-nun Tivi kəndinin şərqindən axan çayın adı.
 
'''Günnüt''' - Şərur r-nunda kənd adı. Qədim türk mənşəli Hun (xun) etnonimindən və qədim türk dillərində cəm bildirən cəm şəkilçisindən ibarətdir. Yaxınlıqdakı Xunut dağının adı ilə mənşəcə eynidir. Bax: Xunut dağı. Bu toponim «günəşli» yer, güney mə’nasını da verir.  
 
'''Gühnar''' - Naxçıvan əyalətinin Azadciran nahiyəsində kənd adı.
 
'''Gürdətal''' - Ordubad şəhərinin məhəllələrindən birinin adı. Digər adı ''Meydan'' (yenə orada).
 
[[Gəmiqaya]] - [[Ordubad rayonu|Ordubad]] r-nunda [[Tivi]] və [[Nəsirvaz]] kəndlərinin [[şimal]]-[[şərqi]]<nowiki/>ndə [[qaya]] adı. Digər adı [[Qapıcıq dağı|Qapıcıq]] (hünd. 3906 m). [[Qapıcıq dağı|Qapıcıq]] dağının adı nə vaxtsa xalq arasında dolaşan [[Nuh]]<nowiki/>un [[Gəmiqaya|gəmi]]<nowiki/>si haqqındakı əfsanə ilə əlaqədar [[Gəmiqaya]] adlanmışdır.