"Sultan Cahangir" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

286 bayt çıxarıldı ,  2 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (→‎top: parametr düzəlişləri using AWB)
No edit summary
|Tam adı = Sultan Cahangir Əkbər şah oğlu Barlas
|Digər adları =
|Doğum tarixi= {{Doğum_tarixi|1569||}}
|Doğum yeri = [[Aqra]] şəhəri
|Vəfatı = {{Vəfat_tarixi|1627||}}
|Vəfat yeri = [[Aqra]] şəhəri
|Vəfat səbəbi =
|Rəsmi vebsaytı =
}}
 
'''Sultan Cahangir''' ([[31 avqust]] [[1569]] — [[28 oktyabr]] [[1627]], [[Hindistan]]{{DVTY}}) — [[Böyük Moğol imperiyası]]nın dördüncü imperatoru (1605—1627).
 
== Həyatı ==
Əkbər Şahin oğlu idi, onun əsl adı Səlim idi. Gənc yaşda atası Ekber tərəfindən taxta elan edildi. Amma 1599-cu ildə prezident sarayında olduğu zaman taxtına getmək istədikdən sonra o torpaqdan qovulmuşdu. Onu doğru yola gətirmək istəyən Ebulfazlı öldürdü. Atası ölüm yatağında onu təqib edəcəyini təsdiqlədi. 1605-ci ildə atasının ölümü ilə Selim "Cihangir" (Fars: dünyanın hökmranlığı) adı altında taxtına gəldi.
 
 
Ondan sonra oğlu Şihabuddin Məhəmməd taxtını Şah Jihan adı ilə keçdi.
 
== Həyatı ==
 
Səlim Cahangir şah iyirmi iki il səltənət sürdü. Adil, ancaq zövq və əyləncə düşkünü bir hökmdar idi. Yadda qalacaq heç bir hərbi uğur qazana bilmədi və Qəndəhar şəhərini Səfəvilərə verdi.Dövlətin irəli getmiş adamları da öz nüfuzlarını artırmaq üçün mübarizə etməkdən başqa bir iş görmədilər.Cahangirin gördüyü ən böyük iş [[Aqra]] və [[Lahor]] arasında saldığı geniş yol idi.
 
Cahangir taxtdan endiriləcəyi bir vaxtda öldü və oğlu Xürrəm şah “Şah Cahan” adı ilə taxta çıxdı (1628).
 
== Hökmdarlığı ==
O, miras aldığı imperiya dünyanın ən güclü imperiyalarından birinə çevrildi. Ölkə o qədər güclü idi ki, içki və tiryək düşkünü və bağça tutqunu olan imperator, döyüşmək yerinə, özünü zövq və əyləncəyə verə bilirdi.
 
Cihangir dövründə, zəif bir hökmdar, qadınlar saraya və intriqaya müdaxilə etməyə başladılar. Onun boş idarə etdiyi üçün oğlu və bacısı açdı. 1611-ci ildə sonra Cahangir, İranlı arvadı Mihrü'n-Nisa (Nur Cahan, Fars: dünyanın işığı) ilə qayınatası İtimadü'd-Devlin və qayınatası Asaf Xanın təsiri altına girdi. Nur Cahan qızı Mümtaz Mahalı Hürrem ilə, qız qardaşını isə Hürrem'in kiçik qardaşı Şəhriyar ilə evləndirdi.
 
Şəhid Hürrem də daxil olmaqla, bu fraksiya 1622-ci ilə qədər siyasi həyatda dominant idi. Daha sonra, Cihangir gücünün azaldığı illərdə Nur Cahan ilə Şahzadə Hürrem arasında qarşıdurma başladı.
Hürrem 1622 və 1625-ci ildə açıq şəkildə qiyam qaldırdı. 1621'den 1627'ye qədər davam edən taxt döyüşlərindən Şahzadə Hürrem (Şah Cahan) qalib çıxdı və bütün rəqiblərini öldürtdü. Şah Cahan qardaşı Şehriyar'ı dəstəkləyən Nur Cahan isə, 1645-ci ildə Lahorda sürgündəykən öldü. 1626-cı ildə Cihangir, Nur Cihan qrupunun bir başqa rəqibi Mehmet Han tərəfindən bastırıldı. Kəşmir və ətrafına duyduğu simpatiya səbəbiylə zamanının böyük bir hissəsini bu bölgəyə ayırdı. Cihangir Kəşmirdən Lahorea gedərkən öldü. Türbə Lahorda.
 
Rəhbərliyinin ilk illərində məşhur 12 hökmünü çıxararaq taşradaki Kadr hazırlığı sahiblərinin vergi toplamasını qarşısını aldı. Şəhərlərdəki karvansaralar və məscidlər, şəhərlərdəki xəstəxanalar. Öz doğum günündə qırğınları qadağan edir. Miras haqqında yeni bir tənzimləmə gətirdi. Evlərə zorla girişi maneə törətdi; Qulaq və burnun kəsdiyi kimi cinayətkarlar cəzalandırılır. O, dövlətlərin qubernatorları və torpaqların qubernatorları tərəfindən ələ keçirilməsinə mane oldu.
 
== Cihangir və sənət ==
Öz ölkəsində fars mədəniyyətinin inkişafına dəstək verdi. Cihangir səltənəti əsnasında Fars dövlət və mədəniyyət dili olmuşdu. Pers şair, rəssam, heykəlçi və musiqiçilər Aqranı İsfahanın mədəni səviyyəsinə yükseltmişlerdi. Sultan Cihangir'in memarlıq sahəsindəki işləri, digər Babur imparatorlarına görə azdır. Onun dövründə edilən əsərlər arasında Lahorda Moti Məscidi (İnci Cami) ilə hamısına yaxını ağ mərmərdən inşa edilmiş olan, qayınatası İtimadü'd-Devlin üçün Aqrada etdirdiyi türbəsidir. Təbiətə yaxınlığı olan, insan şəxsiyyəti mövzusunda kəskin bir hissə və sənətçi duyarlığına sahib bir insan idi. Bu keyfiyyətlər miniatür sənətinin qorunmasına imkan verdi. Tüzük-i Cahangir (Cihangirname, ös 1683, yay. Haz. S. Əhməd) adlı xatirələrində rəhbərliyinin ilk 17 ilini izah edər. Növbəti iki illik bölmə Mutemed Khan tərəfindən yazılmışdır. Mirzə Məhəmməd xan ölümü və prens döyüşün bir hissəsini əlavə etdi.
 
== İstinadlar ==
 
== Həmçinin bax ==
* [[Böyük Moğollar imperiyası]]
 
== İstinadlar ==
* [[Böyük Moğollar imperiyası]]
{{İstinad siyahısı}}
 
{{Böyük Moğol İmperiyası hökmdarları}}
 
[[Kateqoriya:Hökmdarlar]]
[[Kateqoriya:Hindistanda doğulanlar]]
[[Kateqoriya:Hindistanda vəfat edənlər]]
[[Kateqoriya:Hindistan tarixi]]
[[Kateqoriya:Hindistan hökmdarları]]