"Mehrişah Sultan" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

3.480 bayt əlavə edildi ,  1 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
Teqlər: Mobil redaktə Mobil veb redaktə
{{Dövlət xadimi|adı='''Mihrişah Sultan'''|vəfat tarixi=[[16 oktyabr]] [[1805]] (60 yaşında)|şəkil=|şəklin ölçüsü=300|şəklin izahı=|titul=[[Validə sultan]]|bayraq=|dövr əvvəl=[[7 aprel]] [[1789]]|dövr son=[[16 oktyabr]] [[1805]]|sələfi=[[Rabiyə Şərmi Sultan]]|xələfi=[[Aişə Səniyəpərvər Sultan]]|doğum tarixi=[[1745]]|doğum yeri=|orijinal adı=ميهري شاه سلطان|atası=|ölüm yeri=[[İstanbul]], [[Osmanlı imperiyası]]|anası=|həyat yoldaşı=[[III Mustafa]]|uşağı=Hibətullah Sultan<br/>[[III Səlim]]<br/>Şahzadə Mehmed<br/>Fatma Sultan|ləqəbi=|varisi=|milliyəti=|dini=[[Sünni]], [[İslam]]|dəfn yeri=[[Mihrişah Sultan türbəsi]]|sülalə=|əvvəlki adı=|monoqramı=|monoqramın adı=}}'''Mihrişah Sultan''' (d. [[1745]] - ö. [[16 oktyabr]] [[1805]]) — [[Osmanlı sultanlarının siyahısı|26. Osmanlı sultanı]] [[III Mustafa]]<nowiki/>nın ikinci xanımı.<ref>Leslie P. Peirce (1993). ''The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire''. 198 Madison Avenue, New York, New York 10016-4314: Oxford University Press. p. 312.</ref>
{{Dövlət xadimi
|adı = Mihrişah Sultan
|orijinal adı =
|şəkil = Mihriah valide sultan trbesi 7 copy.jpg
|şəklin ölçüsü = 250
|şəklin izahı = Mihrişah Sultanın türbəsi
|titul = [[Validə sultanlar|Validə Sultan]]
|dövr əvvəl = 7 aprel 1789
|dövr son = 16 oktyabr 1805
|sələfi = [[Rabiyə Şərmi Sultan]]
|xələfi = [[Aişə Səniyəpərvər Sultan]]
|doğum tarixi = {{doğum tarixi|1745||}}
|doğum yeri = Gürcüstan
|vəfat tarixi = 16 oktyabr 1805
|vəfat yeri = [[İstanbul]], [[Osmanlı İmperiyası]]
|sülaləsi =
|həyat yoldaşı = [[III Mustafa]]
|uşağı = [[III Səlim]]
|Dini = [[İslam]]
}}
 
'''Mihrişah Sultan''' (1745 - 16 oktyabr 1805), Osmanlı padşahı [[III Səlim]]in anası və [[III Mustafa]]nın arvadı.
 
== Həyatı ==
Doğum tarixi tam olaraq bilinməsə də, [[1745]]-ci ildə dünyaya gəldiyi düşünülür. Əslən [[Genuya|genuyalı]] və ya [[Fransızlar|fransız]] olması ilə bağlı məlumat yanlışdır. [[Gürcülər|Gürcü]] [[Şərqi pravoslav kilsəsi|pravoslav]] [[Keşiş|keşişin]] qızı idi və dövrün [[Osmanlı şeyxülislamları|şeyxülislam]]<nowiki/>larından [[Vəliüddin Əfəndi]] tərəfindən sultana hədiyyə edilmişdi. Saraya alındıqdan sonra adı farsca ''"Günəşin şahı"'' mənasını verən Mihrişah olaraq dəyişdirildi. Saray [[Hərəm|hərəmxanası]]<nowiki/>nda ''"Gürcü gözəli"'' olaraq məşhurlaşmışdı. Saraya nə vaxt alındığı məlum olmasa da, [[1758]]-ci ildə [[III Mustafa|Sultan Mustafa]]<nowiki/>ya təqdim edildiyi bilinir. Bu müddət ərzində 4 övladı dünyaya gəlmişdir: Hibətullah Sultan, [[III Səlim|Şahzadə Səlim]], Şahzadə Mehmed və Fatma Sultan. İlk övladı Hibətullah Sultanın doğumu isə bütün [[paytaxt]] miqyasında şənliklərlə qeyd edilmişdi. Ancaq bu övladı və Mehmed adlı oğlu uşaq yaşlarında vəfat etmişdir.<ref>Fanny Davis (1986). ''The Ottoman Lady: A Social History from 1718 to 1918''. Greenwood Publishing Group. p. 6</ref>
Mihrişah Sultan 1745-ci ildə dünyaya gəlmişdir. Əslən gürcüdür və əsl adı bilinmir. Sarayda gürcü gözəli olaraq tanınmışdır. 1789-cu ildə oğlu III Səlim taxta çıxdığı zaman [[validə sultan]] olmuşdur. 1795-ci ildə İstanbulda Mihrişah Validə Sultan məktəbi və külliyəsi, 1796-cı ildə Arabaçı dərəsində Validə bəndini, 1805-ci ildə Mihrişah Validə Sultan Çeşməsini inşa etdirmişdir. Bundan başqa iki minarəli Mihrişah Validə Sultan Məscidi və imarəti də ona aiddir. Oğlunun səltənəti dövründə 1805-ci ildə vəfat etmiş və Mihrişah Validə Sultan türbəsində dəfn edilmişdir.
 
[[1774]]-cü ildə ərinin vəfatı ilə [[Köhnə Saray (İstanbul)|Köhnə saray]]<nowiki/>a göndərildi. Oğlunun taxta çıxışına qədərki dönəmlə bağlı məlumat azdır. Ancaq [[I Əbdülhəmid|Sultan Əbdülhəmid]]<nowiki/>in ani vəfatının ardından oğlu [[7 aprel]] [[1789]]-cu ildə taxta çıxdı. İlk işi isə 15 ildir ki görmədiyi anasını möhtəşəm bir mərasimlə [[Köhnə Saray (İstanbul)|Köhnə saray]]<nowiki/>dan [[Topqapı sarayı]]<nowiki/>na gətirmək oldu.
 
Validə sultanlığı dönəmində dövlət məsələlərindən uzaq qaldı və əsasən xeyriyyə işləriylə məşğul oldu. Oğlunun yeritdiyi [[Nizami-cədid|Nizam-i Cədid]] islahatlarını dəstəklədi. Bundan başqa [[III Səlim|Sultan Səlim]] [[Hərəm|hərəmin]] [[Topqapı sarayı#Validə sultan otaqları|validə sultanlar]]<nowiki/>a ayrılan bölümünü restovrasiya etdirdi və bu bölümdən anasının otağına birbaşa yol inşa etdirdi. Bu bölümün memarlıq xüsusiyyətləri və divar bəzəmələri [[XVIII əsr]] [[Osmanlı memarlığı]]<nowiki/>nın ən gözəl nümunələridir.
 
Mihrişah Sultan oğlunun səltənəti dönəmində [[1805]]-ci ildə vəfat etdi. Cənazəsi özünün inşa etdirdiyi [[Mihrişah Sultan türbəsi]]<nowiki/>nə dəfn edilmişdir.
 
== Xeyriyyə işləri ==
Gördüyü xeyriyyə işlərindən bəziləri aşağıdakılardır:
 
* Mihrişah Validə Sultan külliyəsi ([[1795]])
* Sarıyerdə Arabaçı dərəsi üzərindəki Validə bəndi ([[1796]])
* Ləvənd ordugahı məscidi ([[1801]])
* Lağımçılar ordugahı məscidi ([[1801]])
* Bəyoğlunda Mövləvi ocağı ([[1801]])
* Sarıyerdə Mihrişah Validə Sultan çeşməsi ([[1805]])
* Əminönündə Mihrişah Validə Sultan çeşməsi
* Mihrişah Validə Sultan məscidi
 
== Övladları ==
 
* Hibətullah Sultan (d. [[14 mart]] [[1759]] - ö. [[7 iyun]] [[1762]]) — Məzarı [[Sultan Mustafa türbəsi]]<nowiki/>ndədir.
* [[III Səlim|'''III Səlim''']]
* Şahzadə Mehmed (d. [[10 yanvar]] [[1767]] - ö. [[12 oktyabr]] [[1772]]) — Məzarı [[Sultan Mustafa türbəsi]]<nowiki/>ndədir.
*Fatma Sultan (d. [[9 yanvar]] [[1770]] - ö. [[26 may]] [[1772]]) — Məzarı [[Sultan Mustafa türbəsi]]<nowiki/>ndədir.
 
== Mənbə ==
 
* John Freely (2001). ''Inside the Seraglio: private lives of the sultans in Istanbul''. Penguin.
* Kal'a, Ahmet; Tabakoğlu, Ahmet (2002). ''Vakıf su defterleri''. İstanbul Araştırmaları Merkezi. p. 182.
* M. Çağatay Uluçay (2011). ''Padişahların kadınları ve kızları''. Ötüken. p. 159.
*[https://www.tarihtekiler.net/2013/10/mihrisah-valide-sultan.html Tarihtekiler. Mihrişah Valide Sultan]
*[https://www.biyografya.com/biyografi/9376 Biyografya.com]
 
== İstinadlar ==
<references />
 
== Həmçinin bax ==
* [[Validə sultanlar]]
 
* [[Validə sultanlar]]
{{Osmanlı sultanlarının anaları}}
 
[[Kateqoriya:Validə sultanlar]]
[[Kateqoriya:Osmanlı sultanlarının anaları]]
[[Kateqoriya:Osmanlı sultanlarının xanımları]]
<br />