"Allah" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

5 bayt çıxarıldı ,  10 ay öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (158.181.41.106 tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq HulaguKaan tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.)
Teq: Geri qaytarma
 
== Etimologiya ==
 
 
== İslamda Allah ==
Quranda [[Allahın 99 adı]] göstərilsə də bu ad özünün bütün ad və sifətlərini özündə ehtiva edir. "Allah" sözünün "əl-İlah", ya da "əl-Laha" sözlərindən əmələ gəlmə ehtimalı var.
 
İslamdan əvvəlki ərəbistan yarmadasında, ərəblərin inancına görə, Allah kəbədə düzəldilən 360 ədəd bütlərdən birisi idi və bu bütün "[[Əl-Lat]]" "[[Əl-Uzza]]" "[[Manat (Büt)|Manat]]" adında üç qızı var idi.
[[Nəcm surəsi]] 19 və 20ci (53:19-20) ayələrdə işarə olunmuşdur.
 
Ərəblər islama inandıqlarından sonra "Allah təkdir və heç bir şəriki yoxdur" <ref>[http://www.quran.az/112/1/t1 Müqəddəs Quran]</ref> dedilər və digər bütlərin hamısını kəbədən təmizlədilər.
 
Bu quran ayələrində Allah ərşin üzərində olmasına işarə edilmişdir: Səcdə surəsi 4cü ayə (32:4), Əl-[[Haqqə surəsi]] 17ci ayə (69:17), [[Zumər surəsi|Zummər surəsi]] 75ci ayə (39:75), [[Mumin surəsi|Gafir surəsi]] 7ci ayə (40:7), [[Hud surəsi]] 7ci ayə (11:7)
Bismillahir-rəhmanir-rəhim
Allahu la ilahə illa hüvəl hayyül qəyyum (1) la tə'xüzühü sinetün və la nevmün (2) ləhu ma fissəmavati vema fiylərdı (3) mən zəlləziy yəşfə'u indehü illa biiznihi (4) yə'ləmü ma beynə eydihim və ma xəlfəhum və la yuhiytunə bi şey'in min ilmihi illa bima şaə (5) vəsiakürsiyyühüs-səmavati vəl arda (6) vəla yə'udühu hifzuhüma (7) və hüvəl əliyyül əziymü (8)
ƏRƏBCƏ: الحمد لله وحده والصلاة والسلام على من لا نبي بعده ، أما بعد: فإن الله عز وجل منَّ على البشرية ببعثة الرسل وخص هذه الأمة الخاتمة للأمم بخاتم الأنبياء محمد صلى الله عليه وسلم : ( لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ ).... المزيد
MƏNASI:
Rəhman və rəhim Allahın adıyla!
 
== Allahın varlığının sübutu ==
Allahın varlığına dair arqumentlər filosoflar, ilahiyyatçılar və digər mütəfəkkirlər tərəfindən irəli sürülmüşdür. Fəlsəfi terminologiyada Tanrının varlığı problemi [[Tanrı]] ontologiyasının bilik nəzəriyyəsi ilə əlaqədardır. [[İnformasiya]] nəzəriyyəsi, [[epistemologiya]], informasiyaya yanaşma, düzgün məlumata necə çatmaq olar. Digər tərəfdən [[ontologiya]], varlıq, yoxluq mövzularındakı arqumentlərdən ibarətdir. Yəni [[Tanrı]] ontologiyası haqqında bilik nəzəriyyəsi Tanrının varlığı haqqında necə düşünmək barədə. Tanrının varlığını müzakirə etmək bir çox fəlsəfi problemlər gətirir. Əsas problem, ümumiyyətlə qəbul edilmiş bir Tanrı təyin edə bilməməsidir. Tanrının bəzi tərifləri belədir ki, tərifə uyğun bir şeyin mövcudluğu müəyyəndir, digər tərəfdən bəzi təriflər vacibdir. Allahın varlığını dəstəkləyən dəlillər ümumiyyətlə metafizik, empirik, induktiv və subyektivdir. Allahın varlığına qarşı arqumentlər ümumiyyətlə empirik, deduktiv və induktiv metodlardan istifadə edirlər. Allahın varlığı problemi ilə bağlı perspektivləri üç qrupa qruplaşdırmaq olar: "Allah var." təklifi dəstəkləyən "Allah yoxdur" təklif və "Bu problem bilinmir."
 
Allahın varlığına dair arqumentlər filosoflar, ilahiyyatçılar və digər mütəfəkkirlər tərəfindən irəli sürülmüşdür. Fəlsəfi terminologiyada Tanrının varlığı problemi [[Tanrı]] ontologiyasının bilik nəzəriyyəsi ilə əlaqədardır. [[İnformasiya]] nəzəriyyəsi, [[epistemologiya]], informasiyaya yanaşma, düzgün məlumata necə çatmaq olar. Digər tərəfdən [[ontologiya]], varlıq, yoxluq mövzularındakı arqumentlərdən ibarətdir. Yəni [[Tanrı]] ontologiyası haqqında bilik nəzəriyyəsi Tanrının varlığı haqqında necə düşünmək barədə. Tanrının varlığını müzakirə etmək bir çox fəlsəfi problemlər gətirir. Əsas problem, ümumiyyətlə qəbul edilmiş bir Tanrı təyin edə bilməməsidir. Tanrının bəzi tərifləri belədir ki, tərifə uyğun bir şeyin mövcudluğu müəyyəndir, digər tərəfdən bəzi təriflər vacibdir. Allahın varlığını dəstəkləyən dəlillər ümumiyyətlə metafizik, empirik, induktiv və subyektivdir. Allahın varlığına qarşı arqumentlər ümumiyyətlə empirik, deduktiv və induktiv metodlardan istifadə edirlər. Allahın varlığı problemi ilə bağlı perspektivləri üç qrupa qruplaşdırmaq olar: "Allah var." təklifi dəstəkləyən "Allah yoxdur" təklif və "Bu problem bilinmir."
=== Dəstəkləyən dəlillər ===
 
Mən bilinməyən bir xəzinə idim, bilinməmi istədim. Həmd aləmlərin Rəbbi Allaha məxsusdur.Salat və salam olsun hidayət elçisi Mühammadə onun əhli beytinə və səhabələrinə. Allahın səmada, ucada, məxluqatdan kənar, onların fövqündə olması barədə Qurani Kərimdə çoxlu sayda aşkar ayələr var, həmən ayələri gətirməmişdən əvvəl bir məqama toxunmaq istərdik. Bidət əhli və cahillər elə zənn edirlər ki, əhli [[sünnə]] və`l cəmaa Allahın səmada olmasına etiqad edərək ona məkan nisbət edir, çünki bidət əhlinin səma deyərkən ağıllarına o saat hansısa [[ulduz]] və ya planet gəlir. Təbii ki bu belə deyildir.
 
== Allahı tanımağın yolları ==
Hədisi-qüdsilərin birində deyilir ki, Allah-təala öz peyğəmbərinə buyurub: “Mən gizli xəzinə idim; məni tanısınlar deyə, insanları yaratdım”. Allahın barəsində təsəvvür əldə etmək, yəni Onu tanımaq imanın əsasını təşkil edir. İman başqasına kor-koranə təqlid etməklə, kitablarda yazılanları öyrənməklə qazanıla bilməz. Bu cür iman Allah dərgahında da qəbul olunmaz. [[İnsan]] Allahı öz “axtarışlarının” nəticəsində “tapmalıdır”. Məşhur hədisdir ki, bir gün İmam Əlidən (ə) soruşdular: “Tanrını gördünmü?”. Imam cavab verdi: “Mən görmədiyim tanrıya ibadət etmərəm”. Hədisin ardında [[İmam]] Allahı necə “gördüyünü” izah edərək buyurur ki, Allahı gözlə görmək insanın imkanı xaricindədir, amma Onu qəlblə və imanın gücü ilə tanımaq mümkündür. Allahı iki yolla tanımaq olar: Birincisi, fitri yolla, yəni qəlb vasitəsilə, instinktlə. Ikincisi, araşdırma və təfəkkür yolu ilə, yəni şüurla. Birinci üsul insanın emosiyalarına, duyğularına, imanına əsaslanır. Bunun üçün heç bir araşdırma tələb edilmir, hər şey instinktə (fitrətə) uyğun olaraq baş verir. Ikinci üsul isə insanı sair canlılardan fərqləndirən [[ağıl]] və şüura dayaqlanır. Bu zaman Allahın varlığı müşahidələrin və məntiqi izahların nəticəsində sübuta yetirilir. Allahı tanımağın ən səmərəli və üstün yolu ikinci üsuldur. Çünki birincisi, ağıl həmişə hissiyyatdan daha üstündür və inandırıcıdır. İkincisi, Allahı araşdırma yolu ilə tanımağa çalışan adam ağlını işlətmiş olur, buna görə də həm savab qazanır, həm də düşüncəsini inkişaf etdirir. Nəhayət, üçüncü üstünlük bundadır ki, öz fitrətinə əsaslanıb Allahı tanıyan adım bu üsülla başqasını inandıra bilməz, çünki başqasının firtətinə təsir etmək ixtiyarına malik deyil. Amma Allahın varlığının [[əyani]] sübutlarını tapan [[adam]] bunları başqasına göstərib, onu da imana səsləyə bilər. İnsan fitrətində (zatında, mahiyyətində) bəzi hisslər onun özündən asılı olmayaraq, anadangəlmə mövcuddur. Bunlara fitri duyğular deyilir. Məsələn, insan zatən araşdırmağa meyllidir, həmişə ətrafdakıları öyrənməyə, bilmədiyi sualların cavabını tapmağa çalışır. Alimləri elmi kəşflərə səsləyən də bu duyğudur. Hər kəs öz zehnindən, sosial statusundan asılı olaraq, müəyyən bir məsələ ilə maraqlanır. Kimisi dəqiq elmlərə, kimisi humanitar sahəyə istiqamətlənir, biri [[maşın]] modelləri ilə maraqlanır, başqa biri musiqini öyrənir və s. Hətta [[körpə]] [[uşaq]] belə, bilmədiklərini valideynlərindən soruşur. [[Uşaq]] öz oyuncaqlarını söküb içindəki hissələri görməyə, oyuncağın necə ”işlədiyini“ anlamağa çalışır. Böyüdükcə insanın sualları da artır. Bu sualların başında isə aşağıdakılar durur: Mən necə və niyə yaranmışam? Məni idarə edən, nəzarət altında saxlayan varmı? Öləndən sonra insanların taleyi necə olur və ölümdən sonra [[həyat]] mövcuddurmu? Bu sualların bir hissəsinə fitri dindarlıq hissi ilə cavab tapmaq olar.
Qurani-kərimdə buyurulur: ”Batildən haqqa tapınaraq üzünü Allahın fitri olaraq insanlara verdiyi dinə tərəf tut. Allahın dinini heç vəchlə dəyişdirmək olmaz. Doğru din budur, lakin insanların əksəriyyəti bunu bilməz“ Dinindən və əqidəsindən asılı olmayaraq, böyük mütəfəkkirlər həmişə Allahı qəlblə, yəni fitri olaraq tanımağın mümkünlüyünə inanmışlar.
 
== Həmçinin bax ==