"Dialoq" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

175 bayt əlavə edildi ,  4 ay öncə
əlavələr
(əlavələr, təkmilləşdirmə)
(əlavələr)
'''Dialóq''' (yun. διάλογος – danışıq, söhbət) – d i l ç i l i k d ədilçilikdə: fikir-replikaların müntəzəm mübadiləsindən ibarət nitq forması; danışanların nitqinin bilavasitə anlaşılması replikaların dil tərkibinə qarşılıqlı təsir göstərir. D.Dialoq üçün məzmun əlaqəsi (sual-cavab, xəbər-aydınlaşdırma, /əlavə/, etiraz, /razılıq/, dəyərləndirmə; nitq etiketi formulları) və onun stimullaşdırdığı replikaların konstruktiv (leksik-qrammatik) əlaqəsi tipikdir: “Sən harada idin?” – “İşdə ləngidim”. Bu cür əlaqələrin yoxluğu danışanın nitqə deyil, nitqin gerçəkləşdiyi vəziyyətə reaksiyası zamanı (“Harada idin?” – “Qapıdan çəkil, soyuqlayarsan”) və ya müəyyən nitq aktı ilə heç bir əlaqəsi olmayan şəraitdə mümkündür.
 
Dialoq dil ünsiyyətinin ilkin formasıdır. Genetik olaraq şifahi ifadə vasitələrinin qənaəti prinsipi ilə səciyyələnən şifahi danışıq sahəsinə aiddir.
Antik dövrdə dialoqlar tədris məqsədilə
 
yaradılırdı. O dövrdə təhsil məktəbdə deyil, müəllimin evində şagirdlərlə
Bədii ədəbiyyatda dialoq şəklində nitqin ifadəsi zamanı situasiya rolunu müəllif şərhləri (remarkalar) oynayır. Dialoqun dil və üslubi xüsusiyyətləri yazıçının fərdi üslubuna və janrın normalarına uyğun olur. Dialoqun köməyilə təkcə danışıq nitqi üslublaşdırılmır. Dialoqun zahiri forması (replikaların növbələşməsi), onlarda canlı Dialoq nitqinin tipoloji əlamətlərinin çox hissəsi olmasa da, fəlsəfi-publisistik janr üçün səciyyəvidir (məs., Platonun, Q.Qalileyin dialoqları və “dəyirmi masa” arxasında müasir müzakirələr, müsahibələr, söhbətlər və s.). Ayrı-ayrı danışanların öz fikrini söyləməsinin növbələşməsi prinsipi poliloqda – iki deyil, bir neçə şəxsin danışığında da saxlanılır.<ref>Rəhim Əliyеv. Ədəbiyyаt nəzəriyyəsi. – Bаkı: Mütərcim, 2008. – 360 səh.</ref>
fərdi ünsiyyət şəklində olurdu. Dialoq da bu ünsiyyətin formasını
əks edən dərslik idi. Sonralar antik dərs üsulu şərqə də keçmiş və müəllimin
evində bir necə şagirdə elm öyrədilməsi forması yaranmışdı. Belə
müəllimlərə mürşid, şagirdlərə isə mürid deyirdilər. Belə tədris üsulu bizim
dövrümüzə qədər qalır və əsasən rəssamlıq, heykəltəraşlıq, aktyorluq
kimi peşələrin öyrədilməsi üçün ali məktəblərdə təşkil olunur və studiyalar
adlanır. Studiyalarda beş-altı tələbə olur və müəllimin adı ilə adlanır.
Müasir studiyalarda ancaq ixtisas sənəti öyrədilir.
<ref>Rəhim Əliyеv. Ədəbiyyаt nəzəriyyəsi. – Bаkı: Mütərcim, 2008. – 360 səh.</ref>
 
== Mənbə ==