"Finlandiya vətəndaş müharibəsi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Teq: 2017 viki-mətn redaktoru
Teq: 2017 viki-mətn redaktoru
 
=== Qırmızı və Ağ terror ===
Həm Ağlar, həm də Qırmızılar siyasi zorakılığı edam üsulu ilə həyata keçirdilər. Bu siyasi zorakılıqlar müvafiq olaraq Ağ Terror(Fin dilində: valkoinen terrori; İsveç dilində: vit terror) və Qırmızı Terror (Finnish: punainen terrori; Swedish: röd terror) adlandırılırdı. Siyasi zorakılığın həddi ruslaşmanın birinci dövründə fin fəallar tərəfindən keçilmişdi. Birinci Ümumdünya Müharibəsi dövründə Avropada genişmiqyaslı terror əməliyyatları özünü göstərməyə başlamışdı. Fevral və Oktyabr inqilabları Finlandiyada oxşar zorakılığı başlatdı: əvvəlcə rus ordusu qoşunları öz zabitlərini edam etdirdi, daha sonra Fin qırmızıları və ağları arasında eyni edamlar həyata keçirildi.
Terror ümumi müharibənin hesablanmış bir aspektindən, digər tərəfdən yerli, şəxsi cinayətlərdən və qisas aktlarından ibarət idi. Əvvəllər komandir heyəti işləri planlaşdırmış və təşkil etmiş, daha sonra aşağı rütbəlilərə müvafiq əmrləri vermişdi. Qırmızı terrorun ən azı üçdə biri və Ağ terrorun əksəriyyəti mərkəzləşdirilmiş şəkildə aparılırdı. 1918-ci ilin fevral ayında ən yüksək rütbəli Ağ heyət tərəfindən İşğal Edilmiş Ərazilərin Mühafizə Masası yaradıldı və Ağ qoşunlara daha sonra Ləkə Bəyənnaməsinə Atəş olaraq adlandırılan Müharibə Dövrü Məhkəmə Sistemi üçün Təlimatlar verildi. Bu əmr sahə komandirlərinə uyğun gördükləri hər kəsi edam etmək üçün səlahiyyət verdi. Ən az təşkilatlanmış, Qırmızı Terroru təsdiqləyən ən yüksək Qırmızı Qvardiya rəhbərliyi tərəfindən sifariş tapılmadı. Kağız "yandırıldı" və ya əmr şifahi idi Daha az təşkilatlanmış olan Qırmız terrorun idarəçiləri olan Qırmızı Qaravullar tərəfindən verilən hər hansısa bir əmr tapılmayıb. Kağızlar ya yandırılıb ya da əmrlər şifahi olaraq verilmişdi.
 
Terrorun əsas hədəfləri düşmənin komandanlıq quruluşunu məhv etmək; ordular tərəfindən işğal edilən və idarə olunan əraziləri təmizləmək və təhlükəsizliyi təmin etmək; mülki əhali və düşmən əsgərləri arasında şok və qorxu yaratmaq idi. Bundan əlavə, ortaq qoşunların hərbi qüvvəsi və döyüş bacarıqlarının olmaması onları siyasi zorakılıqdan hərbi silah kimi istifadə etməyə məcbur etdi. Edamların çoxu 15 ilə 20 yaş arasında 10-80 əsgərdən ibarət və mütləq səlahiyyətləri olan təcrübəli, yetkin bir lider tərəfindən idarə olunan Uçan Patrullar adlı süvari dəstələr tərəfindən həyata keçirildi. Axtarış və məhvetmə əməliyyatları və ölüm qrupu taktikaları ilə məşğul olan patrullar Almaniyanın Sturmbattalionlarına və Birinci Dünya Müharibəsi zamanı təşkil olunan Rusya Hücum Birliklərinə bənzəyirdi. Terror bəzi məqsədlərinə çatdı, ancaq eyni zamanda qeyri-insani və qəddar olaraq qəbul edilən bir düşmənə qarşı mübarizə aparmaq üçün əlavə motivasiya verdi. Həm Qırmızı, həm də Ağ propaqanda qisas spiralını artıraraq rəqiblərinin hərəkətlərindən effektiv şəkildə istifadə etdi.
 
=== Son ===
== Nəticəsi və təsiri ==