"Həsən bəy Rumlu" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

1.672 bayt əlavə edildi ,  10 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
 
Həsən bəy Rumlu [[1530]]-[[1531]]-ci ildə [[Qum]] şəhərində anadan olmuşdur. Erkən yaşlarında atasını itirdiyi məlumdur. Onun atası barədə heç bir məlumat yoxdur. Özünün də xatirələrində yazdığı kimi, babası Əmir Sultan Rumlunun ailəsində tərbiyə almışdır. Onun yazdığına görə, [[1536]]-[[1537]]-ci ildə [[I Şah Təhmasib]]in kiçik qardaşı [[Qəzvin]]ə gələrkən o anası ilə Əmir Sultanın yanında yaşayırmış və qonağı şaha layiq hədiyyələr-"çadırlar, pullar, cins atlar və bahalı əşyalarla" qarşılayıblar. Buradan aydın olur ki, Rumlu tanınmış və zəngin bir ailədə tərbiyə almışdır və buna görə də yaxşı təhsil görməli idi. [[1539]]-[[1540]]-cı ildə sevimli babasının vəfatından sonra onun sakit və qayğısız günləri də başa çatır. Öz gələcək həyatını qurmaq məcburiyyətində qalan Həsən bəy şahın süvari qvardiyasına daxil olur. Bundan sonra yeniyetmə artıq şahın bütün yürüşlərində iştirak edir və saray həyatı ilə yaxından tanış olur. Yürüşlər zamanı Həsən bəy özünü cəsur və ağıllı bir döyüşçü kimi göstərir. O, xüsusilə [[1546]]-[[1547]]-ci ildə [[Gürcüstan]] və [[1550]]-[[1551]] -ci ildə [[Kürdüstan]] üzərinə yürüşlərdə fərqlənir. Həsən bəyin saraydakı qəbullarda iştirakı barədə tarixçi [[İskəndər Münşi]]nin əsərindən soraq alırıq. O, Moğol imperatoru [[Humayun]]un şərəfinə şah Təhmasibin verdiyi qəbulda Həsən bəyin də iştirak etdiyini göstərir. Həsən bəy öz əsərində o dövrün tanınmış alimlərindən Əbülhəsən və [[Mahmud Şirazi]]nin yanında təhsil gördüyünü də qeyd edib.
 
Artıq [[1576]]-[[1577]]-ci ildə şah Təhmasib dünyasını dəyişdikdən sonra Həsən bəy doğma [[Qum]] şəhərinə qayıdır və öz əsrinin ən qəddar səfəvi şahlarından olan [[II İsmayıl]]a həsr edilən sonuncu cildini hadisələrin bilavasitə iştirakçısı olmadan yazır. [[I Şah İsmayıl]]ın ölümündən sonra Həsən bəy yenidən, bu dəfə artıq şah [[Məhəmməd Xudabəndə]]nin dəvəti ilə saraya qayıdası olur.
 
On iki cildlik "[[Əhsən ət-təvarix]]" əsərindən bizə yalnız sonuncu iki cild gəlib çatmışdır. Bu cildlərdə [[I Şah Təhmasib]]lə [[II şah İsmayıl]]ın hakimiyyət illəri təsvir olunub. [[Azərbaycan]] və [[İran]] tarixi ilə məşğul olan müasir mütəxəssislərin fikrincə, bu əsər həmin tarixi dövrün hadisələrini daha dəqiq və tam bir şəkildə təsvir etmişdir. Bu cildlərdə həmin mərhələdə [[Azərbaycan]] və [[İran]]da baş verən ictimai-siyasi hadisələr, habelə feodal hakimləri, alimlər, ilahiyyatçılar və şairlər haqqında tərcümeyi hal xarakterli məlumatlar öz əksini tapmışdır. Bunlardan başqa əsərdə qonşu [[Teymurilər]], [[Ağqoyunlular]] və [[Şirvanşahlar]] dövlətlərində baş verən əsas hadisələr də təsvir olunub.
 
Azərbaycan tarixçisi [[Oqtay Əfəndiyev]]in yazdığına görə, "[[I şah Təhmasib]]in yarım əsrlik hakimiyyət dövrü heç bir mənbədə Həsən bəy Rumlunun əsərindəki dəqiqliklə ətraflı əks olunmayıb."
 
== Həmçinin bax ==
*[[Əhsən-ət təvarix]]
*[[Səfəvilər dövləti]]
 
[[Kateqoriya:Azərbaycan tarixçiləri]]
[[Kateqoriya:Tarixçilər]]
[[Kateqoriya:1530-cu ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:Qumda doğulanlar]]
[[Kateqoriya:Səfəvilər dövrünün sənətkarları]]